Personal Loan Rules: પર્સનલ લોન લેનારા ઘણા લોકોને એક મોટો સવાલ સતાવે છે – “મારા મૃત્યુ પછી બેંક મારા પરિવાર પાસેથી પૈસા કેવી રીતે વસૂલ કરશે?” કેટલાકને તો એવો ડર પણ હોય છે કે બેંક તેમના બાળકો કે પત્નીને હેરાન કરશે. આ લેખમાં સરળ ભાષામાં સંપૂર્ણ વિગતો જાણો.
પર્સનલ લોન વસૂલાત પ્રક્રિયા શું છે?
પર્સનલ લોન “અસુરક્ષિત લોન” છે. એટલે કે બેંકને કોઈ જમીન, ઘર કે મિલકતને કોલેટરલ તરીકે રાખવી પડતી નથી. જ્યારે લોન લેનાર વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય છે ત્યારે પરિવારમાં ઘણીવાર આશંકા ઊભી થાય છે કે હવે બેંક બાળકો પાસેથી કે પત્ની પાસેથી પૈસા માંગશે? કે તેમની મિલકત જપ્ત કરશે? બેંકિંગ નિયમો અનુસાર આવું બિલકુલ નથી થતું.
શું કાનૂની વારસદારોને લોન ચૂકવવી જરૂરી છે?
ના.
પર્સનલ લોન ફક્ત લોન લેનાર વ્યક્તિના નામે હોય છે. તેમના મૃત્યુ પછી કાયદેસર રીતે દેવું સમાપ્ત થઈ જાય છે.બેંક મૃતકની પત્ની કે બાળકોને તેમની વ્યક્તિગત આવકમાંથી લોન ચૂકવવા માટે દબાણ કરી શકતી નથી.
બેંક એમ કહીને કોઈને પણ ફરજ પાડી શકતી નથી કે “તમારા પિતાએ લીધી હતી, હવે તમે ચૂકવો.”
એક મહત્વનો અપવાદ:
જો મૃતકે જમીન, ઘર કે અન્ય મિલકત છોડી હોય અને તે વારસદારોને મળી હોય, તો બેંક ફક્ત તે મિલકત પર જ દાવો કરી શકે છે. તે પણ માત્ર લોનની બાકી રકમ જેટલી જ. એક રૂપિયો વધારે નહીં.
સહ-અરજદાર અને ગેરંટરની જવાબદારી શું છે?
આ બે કેસમાં જવાબદારી અલગ છે:
સહ-અરજદાર (Co-applicant): જો લોનમાં સહ-અરજદાર હોય તો તે વ્યક્તિ પર પૂરી જવાબદારી આવી જાય છે. મૃત્યુ પછી પણ તેમે એકલા લોન ચૂકવવી પડે છે.
ગેરંટર (Guarantor): જો કોઈએ ગેરંટી આપી હોય તો બેંક તે ગેરંટર પાસેથી બાકી રકમ વસૂલ કરી શકે છે.
લોન વીમો – પરિવાર માટે સૌથી મજબૂત કવચ
આજકાલ મોટાભાગની બેંકો પર્સનલ લોન આપતી વખતે વીમા પોલિસી પણ વેચે છે. આ વીમો મૃત્યુના કિસ્સામાં ખૂબ જ કામ આવે છે.જો વીમો હોય તો વીમા કંપની મૃત્યુ પછી સમગ્ર બાકી રકમ બેંકને સીધી ચૂકવી દે છે.
પરિવાર પર કોઈ દેવાનો બોજ રહેતો નથી અને બેંકનો કેસ સમાપ્ત થઈ જાય છે.
આ પણ વાંચો: લગ્ન પછી દીકરીનો પિતાની મિલકત પર હક્ક નથી? : જાણો શું કહે છે નિયમો અને કાનૂની અધિકારો
બેંક અંતે શું પગલાં લે છે?
જો વીમો ન હોય, સહ-અરજદાર કે ગેરંટર પણ ન હોય તો:બેંક આખરે લોનને ‘ખરાબ દેવું’ (Bad Debt) તરીકે લખી નાખે છે.
ઘણીવાર બેંક મૃતકના પરિવારનો સહાનુભૂતિથી સંપર્ક કરે છે અને સમાધાનના વિકલ્પ પણ આપે છે.
બેંક માત્ર કાગળકામ પૂર્ણ કરવા માટે નોટિસ મોકલી શકે છે, પરંતુ તેની પાસે બળજબરીથી વસૂલાત કરવાની કોઈ કાનૂની શક્તિ નથી.
પર્સનલ લોન લેનારના મૃત્યુ પછી બેંક સીધા પરિવારને હેરાન કરી શકતી નથી. જવાબદારી માત્ર વારસામાં મળેલી મિલકત, સહ-અરજદાર કે ગેરંટર સુધી જ મર્યાદિત છે. વીમો હોય તો પરિવારને કોઈ ચિંતા જ નથી.જો તમે પણ પર્સનલ લોન લઈ રહ્યા છો તો વીમા વિકલ્પ વિશે જરૂર પૂછી લેજો – તે તમારા પરિવાર માટે સૌથી સારું રક્ષણ છે.
