Daughter's Property Rights: શું લગ્ન પછી દીકરીને તેના પિતાની મિલકત પર અધિકાર છે? મિલકત સંબંધિત આ નિયમો જાણો. ઘણા પરિવારોમાં આજે પણ એક ખોટી ધારણા પ્રવર્તે છે કે લગ્ન પછી દીકરી પોતાના પિતાની મિલકત પરનો અધિકાર ગુમાવી દે છે. પરંતુ આ કાયદેસર રીતે સાવ ખોટું છે. હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર (સુધારા) અધિનિયમ, 2005 અને સુપ્રીમ કોર્ટના ઐતિહાસિક નિર્ણયોએ દીકરીઓના મિલકત અધિકારોને મજબૂત બનાવ્યા છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દીકરી જન્મતાની સાથે જ પિતાની પૈતૃક મિલકતમાં સહ-માલિક (coparcener) બની જાય છે અને તેને પુત્ર જેટલા જ અધિકારો હોય છે. લગ્ન, વિધવા અવસ્થા કે છૂટાછેડા – કોઈપણ સ્થિતિમાં આ અધિકાર સમાપ્ત થતા નથી.
પૈતૃક મિલકતમાં દીકરીના અધિકારો
જન્મ સાથે જ દીકરી પિતાની પૈતૃક મિલકતમાં સમાન હિસ્સેદાર બની જાય છે.
લગ્ન પછી પણ તેના ભાઈઓ સાથે તેને સરખો હિસ્સો મળે છે.
જો પિતા 2005 પહેલાં મૃત્યુ પામ્યા હોય તો પણ દીકરીને પૈતૃક મિલકતમાં હિસ્સો મળી શકે છે (સુપ્રીમ કોર્ટનો ૨૦૨૦નો નિર્ણય).
પૈતૃક મિલકતના વિભાજન વખતે પુત્રીની સંમતિ ફરજિયાત છે. તેના વિના વિભાજનને કોર્ટમાં પડકારી શકાય છે.
સ્વ-અધિકૃત (સેલ્ફ-એક્વાયર્ડ) મિલકત માટેના નિયમો
જો પિતાએ પોતાની મહેનતથી કમાણી કરીને મિલકત ખરીદી હોય, તો તે તેને જેને ઇચ્છે તેને વસિયત દ્વારા આપી શકે છે.
જો વસિયતમાં દીકરીને હિસ્સો ન આપવામાં આવ્યો હોય તો તેનો કાનૂની દાવો નથી.
પરંતુ જો પિતા વસિયત વગર મૃત્યુ પામે તો દીકરીને વર્ગ-૧ વારસદાર તરીકે પુત્ર સમાન હિસ્સો મળે છે.
મિલકત વિવાદોનું નિરાકરણ કેવી રીતે કરવું?
ભાઈઓ કે અન્ય પરિવારજનો હિસ્સો આપવાનો ઇનકાર કરે તો દીકરી કોર્ટમાં વિભાજનનો દાવો કરી શકે છે.
પરસ્પર સંમતિથી રજિસ્ટ્રી ઑફિસમાં હિસ્સો નક્કી કરી શકાય છે.
જો ભાઈઓ ગુપ્ત રીતે મિલકત વેચી નાખે તો દીકરી વેચાણ દસ્તાવેજને કોર્ટમાં રદ કરાવી શકે છે.
આ પણ વાંચો: RC ટ્રાન્સફર કરતી વખતે ન કરો આ મોટી ભૂલ! : નહીંતર પડી જશો ભારે મુશ્કેલીમાં! જાણો કાનૂની નિયમો અને પ્રક્રિયા
જાગૃતિ એ સશક્તિકરણ છે
મિલકતના અધિકારો મેળવવાથી મહિલાઓ આર્થિક રીતે મજબૂત અને આત્મનિર્ભર બને છે.
મહત્વની વાત: “મેં દહેજ આપ્યું હોવાથી તને હિસ્સો નહીં મળે” જેવા કોઈપણ મૌખિક કે લેખિત નિવેદનો કાયદેસર રીતે માન્ય નથી. દરેક દીકરી અને તેના પરિવારે આ કાયદાઓ વિશે જાણવું જરૂરી છે. અધિકારોની જાગૃતિ જ સાચું સશક્તિકરણ છે!
