Work From Home Rules: વરસાદી મોસમમાં પાણી ભરાવા, ટ્રાફિક જામ અને અકસ્માતોના જોખમને કારણે ઓફિસ પહોંચવું ઘણી વખત મુશ્કેલ બની જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ઘણા ખાનગી કર્મચારીઓ ઘરેથી કામ (Work From Home) કરવાની મંજૂરી માંગે છે. પરંતુ શું ભારતીય કાયદા મુજબ કર્મચારીઓને ખરાબ હવામાન દરમિયાન WFH માંગવાનો કોઈ કાનૂની અધિકાર છે? આ સવાલનો જવાબ સીધો "હા" કે "ના"માં નથી. ચાલો સમજીએ કે ભારતીય શ્રમ કાયદા, કંપનીની HR નીતિ અને કર્મચારીઓના અધિકારો શું કહે છે.
ભારે વરસાદ દરમિયાન WFH અંગે શું કહે છે કાયદો?
ભારતમાં હાલમાં એવા કોઈ ચોક્કસ શ્રમ કાયદા નથી જે ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓને ભારે વરસાદ, પૂર અથવા ખરાબ હવામાન દરમિયાન ફરજિયાત રીતે ઘરેથી કામ કરવાની મંજૂરી આપે. એટલે કે, Work From Home આપવું કે નહીં તે સંપૂર્ણપણે કંપનીની આંતરિક HR નીતિ અને કર્મચારીના રોજગાર કરાર પર આધારિત છે.
કોઈ કર્મચારી માત્ર ખરાબ હવામાનનો ઉલ્લેખ કરીને કાયદાકીય રીતે WFHનો દાવો કરી શકતો નથી. જોકે, નોકરીદાતાની જવાબદારી કર્મચારીઓ માટે સલામત કાર્યસ્થળ અને યોગ્ય કામકાજનું વાતાવરણ જાળવવાની હોય છે.
કયા સંજોગોમાં કંપની WFHની મંજૂરી આપી શકે?
સરકાર દ્વારા રેડ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું હોય
જો રાજ્ય સરકાર અથવા સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા ભારે વરસાદ, પૂર અથવા અન્ય કુદરતી આફતને કારણે રેડ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું હોય અને લોકોને ઘરમાં રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી હોય, તો કર્મચારી Work From Home માટે યોગ્ય કારણ સાથે અરજી કરી શકે છે.
પરિવહન વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગઈ હોય
ઘણા શહેરોમાં ભારે વરસાદ દરમિયાન રસ્તાઓ પાણીમાં ગરકાવ થઈ જાય છે અને બસ, ટ્રેન અથવા અન્ય પરિવહન સેવાઓ પર અસર પડે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં કર્મચારી પોતાની મુશ્કેલી સમજાવીને ઘરેથી કામ કરવાની વિનંતી કરી શકે છે.
કામ સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ હોય
IT, ફાઇનાન્સ, કસ્ટમર સપોર્ટ, કન્ટેન્ટ, માર્કેટિંગ અને અન્ય કમ્પ્યુટર આધારિત નોકરીઓમાં ઘણી કંપનીઓ જરૂરી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ હોય તો કર્મચારીઓને WFHની છૂટ આપે છે. જો ઓફિસમાં હાજરી વિના કામ સરળતાથી થઈ શકે, તો મેનેજમેન્ટ હકારાત્મક નિર્ણય લઈ શકે છે.
WFH મંજૂર ન હોય અને કર્મચારી ઓફિસ ન જાય તો શું થશે?
જો કંપનીએ Work From Homeની મંજૂરી આપી નથી અને કર્મચારી પૂર્વ મંજૂરી વગર ઓફિસમાં હાજર ન રહે, તો તેને અનધિકૃત ગેરહાજરી (Unauthorized Absence) તરીકે ગણવામાં આવી શકે છે.
આવા સંજોગોમાં કંપની નીચેના પગલાં લઈ શકે છે:
તે દિવસનો પગાર કાપી શકે છે.
બાકી રહેલી રજામાંથી એ દિવસ એડજસ્ટ કરી શકે છે.
વારંવાર સૂચનાઓનું ઉલ્લંઘન થાય તો શિસ્તભંગની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
કેટલીક કંપનીઓ રોજગાર કરારના નિયમો અનુસાર લેખિત ચેતવણી પણ આપી શકે છે.
કંપની પાસે WFH માટે વિનંતી કરવાની યોગ્ય રીત શું છે?
છેલ્લી ઘડીએ નહીં, અગાઉથી જાણ કરો
જો તમારા વિસ્તારમાં ભારે વરસાદની આગાહી હોય અથવા વહીવટીતંત્ર તરફથી એલર્ટ આપવામાં આવ્યું હોય, તો શક્ય હોય તેટલું વહેલું તમારા મેનેજર અથવા HR વિભાગને ઇમેઇલ અથવા મેસેજ દ્વારા જાણ કરો.
તમારી સમસ્યા સ્પષ્ટ રીતે જણાવો
માર્ગો પર પાણી ભરાવું, જાહેર પરિવહનની અછત અથવા સુરક્ષા સંબંધિત જોખમ જેવી પરિસ્થિતિઓને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સમજાવો.
કામમાં કોઈ વિક્ષેપ નહીં આવે તેની ખાતરી આપો
ઘરે પૂરતું ઇન્ટરનેટ, વીજળી અને જરૂરી સાધનો ઉપલબ્ધ હોવાનું જણાવો અને એ પણ ખાતરી આપો કે Work From Homeને કારણે કંપનીના કામ પર કોઈ અસર નહીં પડે.
કર્મચારીઓ માટે શું છે સૌથી સારી રીત?
ઘણી ખાનગી કંપનીઓ આજે હાઇબ્રિડ મોડલ અપનાવી રહી છે અને કર્મચારીઓની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. જોકે, WFHનો નિર્ણય અંતે કંપનીની નીતિ અને મેનેજમેન્ટના વિવેક પર આધારિત રહે છે. તેથી કર્મચારીઓએ નિયમોનું પાલન કરતા યોગ્ય સંચાર અને સમયસર માહિતી આપવાની પદ્ધતિ અપનાવવી જોઈએ.
આ પણ વાંચો: EPFO 3.0 ક્યારે આવશે? : PFના પૈસા સીધા UPIથી થશે ટ્રાન્સફર, જાણો લોન્ચની તારીખ
Work From Home સંબંધિત નિયમોની જાણકારી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ
દેશના અનેક શહેરોમાં ચોમાસા દરમિયાન ટ્રાફિક, પાણી ભરાવા અને મુસાફરીના જોખમો વધી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં લાખો ખાનગી કર્મચારીઓ માટે Work From Home સંબંધિત નિયમોની જાણકારી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. કાનૂની સ્થિતિ સમજવાથી કર્મચારીઓ અને કંપની બંને વચ્ચે ગેરસમજ ટાળી શકાય છે અને કાર્યસ્થળ પર પારદર્શિતા જળવાઈ રહે છે.
