Fake e-challan: આજના ડિજિટલ યુગમાં ટ્રાફિક ચલણ પણ ઓનલાઈન થઈ ગયું છે, પરંતુ તેની સાથે સાયબર છેતરપિંડી પણ તેજીથી વધી રહી છે. ઘણા વાહનચાલકોને હવે એવા SMS મળી રહ્યા છે જેમાં “તમારા વાહનનું ઈ-ચલણ બાકી છે” કહીને તાત્કાલિક ચુકવણી માટે લિંક મોકલવામાં આવે છે. એક નાની ભૂલ અને આ લિંક પર ક્લિક કરવાથી તમારું મોબાઈલ હેક થઈ શકે છે અને બેંક એકાઉન્ટ સુધી જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
નકલી ઈ-ચલણ સ્કેમ શું છે અને કેવી રીતે શરૂ થાય છે?
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સાયબર ક્રાઈમના કેસોમાં એક નવો ટ્રેન્ડ જોવા મળ્યો છે જેને “ઈ-ચલણ ફિશિંગ સ્કેમ” કહેવામાં આવે છે. આ સ્કેમમાં ઠગો સામાન્ય વાહનચાલકોને ટાર્ગેટ કરે છે અને તેમને અસલી ટ્રાફિક ચલણ જેવો જ દેખાતો SMS મોકલે છે.
આ મેસેજમાં સામાન્ય રીતે લખેલું હોય છે કે:
તમારું વાહન ટ્રાફિક નિયમ ભંગમાં પકડાયું છે
તમને તરત જ દંડ ભરવો પડશે
જો તમે સમયસર ચૂકવણી નહીં કરો તો તમારું વાહન જપ્ત થઈ શકે છે
આ પ્રકારના મેસેજનો હેતુ માત્ર એક જ હોય છે- વપરાશકર્તામાં ભય ઉભો કરવો અને તેને તાત્કાલિક લિંક પર ક્લિક કરવા મજબૂર કરવો.
આ સ્કેમમાં ઉપયોગ થતી લિંક્સ ઘણીવાર નકલી વેબસાઇટ્સ પર લઈ જાય છે, જે અસલી સરકારી પોર્ટલ જેવી જ દેખાય છે.
સાયબર ઠગો કેવી રીતે કરે છે છેતરપિંડી?
સાયબર નિષ્ણાતો અનુસાર આ ફ્રોડ સામાન્ય રીતે “ફિશિંગ” અને “મોબાઇલ મેલવેર”ના આધારે થાય છે. પ્રક્રિયા આ રીતે ચાલે છે:
1. નકલી SMS અથવા WhatsApp મેસેજ
ઠગો ટ્રાફિક વિભાગના નામે મેસેજ મોકલે છે. તેમાં એક ખતરનાક લિંક હોય છે જે અસલી વેબસાઇટ જેવી દેખાય છે.
2. લિંક પર ક્લિક કરાવવું
જ્યારે યુઝર ડરથી અથવા ઉતાવળમાં લિંક ખોલે છે, ત્યારે તે એક નકલી પેમેન્ટ પેજ પર પહોંચે છે.
3. ડેટા ચોરી
આ પેજ પર યુઝર પાસે કાર્ડ ડીટેલ્સ, OTP અથવા મોબાઈલ એક્સેસ માંગવામાં આવે છે. ઘણી વખત APK ફાઈલ ડાઉનલોડ કરાવીને મોબાઈલમાં માલવેર ઇન્સ્ટોલ કરાવવામાં આવે છે.
4. બેંક એકાઉન્ટ ખાલી થવું
એકવાર ઠગોને ડેટા મળી જાય પછી તેઓ ઓનલાઈન બેંકિંગ અથવા UPI મારફતે પૈસા ટ્રાન્સફર કરી લે છે.
આ આખી પ્રક્રિયા માત્ર થોડા મિનિટોમાં થઈ શકે છે.
અસલી ઈ-ચલણ કેવી રીતે ઓળખશો?
ભારત સરકારનું સત્તાવાર ઈ-ચલણ સિસ્ટમ માત્ર નિર્ધારિત પોર્ટલ દ્વારા જ કાર્ય કરે છે. Ministry of Road Transport and Highways, Government of India દ્વારા સંચાલિત આ સિસ્ટમમાં તમે તમારા ચલણની તપાસ કરી શકો છો.
સત્તાવાર પોર્ટલ:
Parivahan E-Challan Portal
અસલી ચલણ ઓળખવાના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ સંકેત:
કોઈપણ અજાણ્યા મોબાઈલ નંબર પરથી આવેલ લિંક
ઝડપથી પેમેન્ટ કરવા દબાણ કરતો મેસેજ
અસંગત અથવા ખોટી વેબસાઇટ ડોમેન
વ્યક્તિગત માહિતી માંગતો પોપઅપ પેજ
નકલી ઈ-ચલણથી બચવા માટે શું કરવું જોઈએ?
સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતો નીચેના પગલાં લેવાની સલાહ આપે છે:
1. લિંક પર ક્યારેય તરત ક્લિક ન કરો
જો SMSમાં લિંક આવે તો પહેલા તેની સચ્ચાઈ તપાસો.
2. સત્તાવાર પોર્ટલ જ વાપરો
હંમેશા સરકારી વેબસાઇટ અથવા એપથી જ ચલણ તપાસો.
3. OTP અને બેંક માહિતી શેર ન કરો
કોઈપણ સરકારી વિભાગ ક્યારેય OTP અથવા PIN માંગતું નથી.
4. અજાણી એપ ડાઉનલોડ ન કરો
APK ફાઈલ અથવા તૃતીય પક્ષ એપ્સ સૌથી મોટું જોખમ છે.
5. Cyber Crime હેલ્પલાઇનનો ઉપયોગ કરો
જો તમે છેતરપિંડીનો શિકાર થાઓ તો તરત 1930 પર ફરિયાદ કરો.
આ સ્કેમ શા માટે વધી રહ્યો છે?
ડિજિટલ પેમેન્ટ અને સ્માર્ટફોનના વધતા ઉપયોગ સાથે સાયબર ઠગો માટે નવી તક ઊભી થઈ છે. લોકો ઝડપથી મેસેજ પર વિશ્વાસ કરે છે અને તાત્કાલિક પગલું લે છે, જે ઠગો માટે સૌથી મોટો ફાયદો છે.
ખાસ કરીને વાહનચાલકોને ટાર્ગેટ કરવામાં આવે છે કારણ કે ટ્રાફિક ચલણ એક સામાન્ય અને ડર પેદા કરતો વિષય છે.
આ પણ વાંચો: બેરોજગાર યુવાઓને દર મહિને મળશે રૂ.1,500ની સહાય! : જાણો Banglar Yuva Sathi Scheme 2026 વિશે સંપૂર્ણ માહિતી
બેંક એકાઉન્ટને જોખમમાં મૂકી શકે
આ પ્રકારની છેતરપિંડી માત્ર નાણાકીય નુકસાન જ નથી કરતી, પરંતુ લોકોની ડિજિટલ સુરક્ષાને પણ ખતરામાં મૂકે છે. એક નાની બેદરકારી તમારા આખા બેંક એકાઉન્ટને જોખમમાં મૂકી શકે છે. તેથી જ ડિજિટલ જાગૃતિ આજના સમયમાં અત્યંત જરૂરી બની ગઈ છે.
