ભારતીય રેલવેમાં દરરોજ લાખો લોકો મુસાફરી કરે છે અને તહેવારો, વેકેશન અથવા વ્યસ્ત રૂટ્સ પર ટ્રેનોમાં ભારે ભીડ જોવા મળે છે. આવી સ્થિતિમાં ઘણી વખત મુસાફરોને એક સામાન્ય પરંતુ ગંભીર સમસ્યાનો સામનો કરવો પડે છે. કન્ફર્મ ટિકિટ હોવા છતાં જ્યારે મુસાફર પોતાની સીટ પર પહોંચે છે ત્યારે ત્યાં પહેલેથી જ કોઈ અન્ય વ્યક્તિ બેઠેલી હોય છે અથવા સૂઈ ગઈ હોય છે. ઘણી વખત વિનંતી કરવા છતાં અથવા ટિકિટ બતાવવા છતાં સામેની વ્યક્તિ સીટ ખાલી કરતી નથી. આવી પરિસ્થિતિમાં મુસાફરોને ભારે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે છે.
સામાન્ય રીતે લોકો આવી સ્થિતિમાં TTEની રાહ જુએ છે, પરંતુ દરેક કોચમાં તરત TTE મળી જાય એવું જરૂરી નથી. ખાસ કરીને રાત્રિના સમયે અથવા વધુ ભીડવાળી ટ્રેનોમાં TTE સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ બની શકે છે. જોકે ઘણા મુસાફરોને ખબર નથી કે ભારતીય રેલવે આવી ફરિયાદ માટે મોબાઇલ ફોન મારફતે તરત મદદ મેળવવાની સુવિધા આપે છે. SMS, ફોન કોલ અને RailMadad એપ્લિકેશન દ્વારા ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે અને જરૂરી કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવે છે.
SMS દ્વારા કેવી રીતે કરશો ફરિયાદ?
જો તમારી રિઝર્વ સીટ પર કોઈ અનધિકૃત વ્યક્તિએ કબજો જમાવ્યો હોય તો તમે માત્ર એક SMS મોકલીને પણ ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો. આ માટે મુસાફરે પોતાના મોબાઇલના મેસેજ એપમાં જઈને 139 નંબર પર મેસેજ મોકલવાનો રહે છે.
મેસેજમાં COMPLAINT લખ્યા બાદ પોતાનો 10 અંકનો PNR નંબર અને પછી સમસ્યાની વિગત લખવાની રહે છે. ઉદાહરણ તરીકે જો S3 કોચમાં તમારી 24 નંબરની સીટ પર કોઈ અન્ય વ્યક્તિ બેઠી હોય તો તેની માહિતી સ્પષ્ટ રીતે લખી શકાય છે. ફરિયાદ નોંધાયા બાદ રેલવે સિસ્ટમમાં તે રેકોર્ડ થાય છે અને સંબંધિત અધિકારીઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
આ સુવિધા ખાસ કરીને એવા મુસાફરો માટે ઉપયોગી છે જેમને ફોન પર વાત કરવી અનુકૂળ ન હોય અથવા ટ્રેનમાં નેટવર્કની સમસ્યા વચ્ચે સરળતાથી ફરિયાદ નોંધાવવી હોય.
139 પર કોલ કરીને પણ મેળવી શકો છો મદદ
ભારતીય રેલવેનો 139 હેલ્પલાઇન નંબર મુસાફરો માટે અનેક પ્રકારની સેવાઓ માટે ઉપલબ્ધ છે. જો કોઈ મુસાફર SMS મોકલવાને બદલે સીધું વાત કરીને ફરિયાદ નોંધાવવા ઇચ્છે તો તે 139 પર કોલ કરી શકે છે.
કોલ દરમિયાન મુસાફરે પોતાનો PNR નંબર, ટ્રેન નંબર, કોચ નંબર અને સીટ નંબર જેવી માહિતી આપવાની રહેશે. ફરિયાદ નોંધાયા બાદ સંબંધિત અધિકારીઓને તેની જાણ કરવામાં આવે છે. તેથી કોલ કરતા પહેલા જરૂરી વિગતો તૈયાર રાખવી વધુ અનુકૂળ રહે છે.
ઘણા મુસાફરો માટે આ રીત વધુ સરળ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ સીધા પોતાની સમસ્યા સમજાવી શકે છે અને જરૂર પડ્યે વધારાની માહિતી પણ આપી શકે છે.
RailMadad એપ દ્વારા સૌથી ઝડપી ફરિયાદ
ડિજિટલ યુગમાં ભારતીય રેલવેએ RailMadad એપ્લિકેશન દ્વારા પણ ફરિયાદ વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ કરી છે. આ એપ મુસાફરો માટે રિયલ ટાઇમ ફરિયાદ નોંધાવવા અને તેના સ્ટેટસ પર નજર રાખવા માટે ખૂબ ઉપયોગી માનવામાં આવે છે.
મુસાફરે સૌથી પહેલા RailMadad એપમાં લોગિન કરવું પડે છે. ત્યારબાદ હોમસ્ક્રીન પર ઉપલબ્ધ Train Complaint વિકલ્પ પસંદ કરવો રહે છે. ત્યારપછી 10 અંકનો PNR નંબર દાખલ કરીને ફરિયાદનો પ્રકાર પસંદ કરી શકાય છે. In-Coach Complaints વિભાગ હેઠળ Seat Occupied by Unauthorized Person વિકલ્પ પસંદ કરીને પોતાની સમસ્યા લખવાની રહે છે. ફરિયાદ સબમિટ કર્યા બાદ તે તરત જ રેલવે સિસ્ટમ સુધી પહોંચી જાય છે.
ડિજિટલ ટ્રેકિંગ સુવિધાના કારણે મુસાફર પોતાની ફરિયાદની સ્થિતિ પણ જાણી શકે છે, જે આ પદ્ધતિને વધુ અસરકારક બનાવે છે.
ફરિયાદ કર્યા પછી શું થાય છે?
ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન હોય છે કે ફરિયાદ નોંધાવ્યા બાદ ખરેખર કાર્યવાહી થાય છે કે નહીં. ભારતીય રેલવેની વ્યવસ્થા મુજબ ફરિયાદ નોંધાયા પછી સૌથી પહેલા મુસાફરને એક યુનિક ફરિયાદ નંબર આપવામાં આવે છે. આ નંબર દ્વારા ફરિયાદનું ટ્રેકિંગ કરી શકાય છે.
ફરિયાદ સંબંધિત માહિતી ટ્રેનમાં ફરજ બજાવતા TTEના ડિજિટલ ઉપકરણ અથવા ટેબલેટ પર પણ પહોંચી જાય છે. જો મામલો ગંભીર હોય અથવા કોઈ વ્યક્તિ સીટ ખાલી કરવામાં અડચણ ઊભી કરતી હોય તો નજીકના સ્ટેશન પર રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF) અથવા Government Railway Police (GRP)ને પણ એલર્ટ મોકલવામાં આવી શકે છે.
ત્યારબાદ TTE અથવા સુરક્ષા કર્મચારી સંબંધિત બર્થ સુધી પહોંચીને તપાસ કરે છે અને જો ફરિયાદ સાચી જણાય તો અનધિકૃત વ્યક્તિને ત્યાંથી હટાવી મુસાફરને તેની કન્ફર્મ સીટ પર બેસાડવામાં આવે છે. સમસ્યાનું નિરાકરણ આવ્યા બાદ મુસાફર પાસેથી ફીડબેક લેવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ફરિયાદ બંધ કરવામાં આવે છે.
