ભારતીય નૌકાદળ સામે તાકાત દાખવવાના ઇરાદા સાથે પાકિસ્તાને ચીન પાસેથી ખરીદેલા Z-9EC એટેક હેલિકોપ્ટર હવે માથાનો દુખાવો બની ગયાં છે. ઝુલ્ફીકાર શ્રેણીના ફ્રિગેટ્સ પર તૈનાત આ હેલિકોપ્ટર ન ઉડી શકે છે, ન તો વિશ્વસનીય સાબિત થઈ શકે છે – અને એ પણ એવા સમયે જ્યારે વિસ્તારમાં ઊંચું તણાવ છે.
ટેઇલ રોટરમાં ગંભીર ખામીઓ, ઉડાન તો દૂર, સુરક્ષા પણ જોખમમાં
Z-9EC હેલિકોપ્ટરની સૌથી ગંભીર ખામી ટેઇલ રોટર બ્લેડમાં છે – જે હેલિકોપ્ટરની દિશા નિયંત્રિત કરે છે. આમાં અવારનવાર ટેકનિકલ ખામીઓ નોંધાઈ રહી છે, જેને લીધે ક્રૂના જીવ જોખમમાં મુકાઈ રહ્યા છે, ખાસ કરીને યુદ્ધભર્યા વિસ્તારોમાં.
ડેફેસા ઓનલાઈનના જણાવ્યા અનુસાર, મુખ્ય રોટર બ્લેડનું આયુષ્ય 3000 કલાક ગણાયું હતું, પણ દરિયાઈ વાતાવરણમાં તે સમય પહેલાં જ ઝીણવટભર્યું નુકસાન ભોગવી રહ્યા છે. 2018-19 દરમિયાન લેન્ડિંગ વખતે ટાયર ફાટવાના બનાવો પણ સામે આવ્યા હતા, જેમાં બ્રેક ડિસ્ટ્રિબ્યુશન વાલ્વને જવાબદાર ગણાવવામાં આવ્યો હતો.
ચીની વચનોની જાળવણી અને સપ્લાય બંને ધૂંધળા
જ્યારે પાકિસ્તાને 2006માં આ હેલિકોપ્ટરો ખરીદ્યા ત્યારે ચીન તરફથી જાળવણી અને ટેકનિકલ સપોર્ટનો સંપૂર્ણ વાયદો આપવામાં આવ્યો હતો. છતાં આજે, સ્પેરપાર્ટ્સના અભાવ, રિપેર પ્રક્રિયામાં વિલંબ, અને અભ્યાસ પામેલા ચીની ઇજનેરોની અછતને કારણે પાકિસ્તાની નૌસેનાને મોટી મુશ્કેલી ભોગવવી પડી રહી છે.
મેહરાન નૌસેનાના બેઝ પર જાળવણી કેન્દ્ર હોવા છતાં, કામની ઝડપ અને કાર્યક્ષમતાની કમી પાકિસ્તાનના રક્ષાત્મક મંચ પર શંકા ઉભી કરે છે.
વિશ્લેષકોનું મંતવ્ય: ભારત સામે આ હેલિકોપ્ટર નિષ્ફળ કાર્ડ સાબિત થયું
વિશ્લેષકો માને છે કે પાકિસ્તાની પ્રયાસો ભારત સામે વ્યૂહાત્મક સંતુલન જાળવવા માટે અયોગ્ય સાબિત થયા છે. ભારત પાસે પહેલેથી જ HAL ધ્રુવ આધારિત ASW હેલિકોપ્ટર્સ અને P-8I Poseidon એન્ટી-સબમરીન એરક્રાફ્ટ જેવા મજબૂત અને વિશ્વસનીય પ્લેટફોર્મ ઉપલબ્ધ છે, જે હવાઈ તેમજ દરિયાઈ રક્ષણક્ષમતામાં ઊંચું સ્થાન ધરાવે છે.
શું પાકિસ્તાન ચીની ટેકનોલોજી પર ભરોસો રાખી શકે?
Z-9EC ની સ્થિતિ એ મોટો પ્રશ્ન ઊભો કરે છે – પાકિસ્તાન કેટલી હદ સુધી ચીન પર ભરોસો રાખી શકે?
વિશ્વસનીયતાના અભાવે અને પરફોર્મન્સમાં સતત અણગમતીથી, હવે પાકિસ્તાનને ફક્ત હથિયાર ખરીદવા કરતાં વધુ મૂલ્યાંકન કરવાની જરૂર છે – ખાસ કરીને જ્યારે વાત હોય નૌકાદળની રણનીતિક તૈયારીની.
