Pakistan Satellite: પાકિસ્તાન 1947થી જ ભારત વિરુદ્ધ અવારનવાર વિવિધ પ્રકારના ષડયંત્રો રચતું આવ્યું છે અને દર વખતે તેણે હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે. જમીન પર પછડાટ ખાધા બાદ હવે પાકિસ્તાનનો ઈરાદો અંતરિક્ષમાં ભારત સામે ટકરાવાનો હોય તેમ લાગે છે. કદાચ આ જ કારણ છે કે છેલ્લા 16 મહિનામાં તેણે અડધો ડઝન (6) સેટેલાઇટ લોન્ચ કર્યા છે. એવા અહેવાલો પણ છે કે આ સેટેલાઇટ્સનો ઉપયોગ ભારતની જાસૂસી અને દેખરેખ માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે.
પાકિસ્તાનની સ્પેસ નીતિમાં ગતિ
આ છ લોન્ચિંગની પેટર્ન પરંપરાગત માપદંડો કરતા અલગ છે. પાકિસ્તાનની સ્પેસ પોલિસીમાં અચાનક તેજી આવી છે. SUPARCO (પાકિસ્તાનની સ્પેસ એજન્સી) ના રોસ્ટરમાં દાયકાઓ સુધી સીમિત ઉપગ્રહો રહ્યા હતા, પરંતુ છેલ્લા 16 મહિનામાં કરવામાં આવેલા સતત પ્રક્ષેપણો આ ચિત્રને ઝડપથી બદલી રહ્યા છે. આ પરિવર્તન પાછળ ચીન સાથેનો ગાઢ સહયોગ અને ટેક્નોલોજી શેરિંગની સુવિધા મુખ્ય કારણો હોવાનું જણાય છે.
પાકિસ્તાની સેટેલાઇટ્સની શું છે ક્ષમતા?
આ સેટેલાઇટ્સની ક્ષમતા માત્ર ફોટા લેવા પૂરતી સીમિત નથી, તેમને સતત દેખરેખ અને વિશ્લેષણ (Analysis) માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે. હાઈ-રિઝોલ્યુશન ઈમેજિંગ, પરિવર્તન-ડિટેક્શન અને છુપાયેલી વસ્તુઓને ઓળખનારી સિસ્ટમ્સ મળીને કોઈપણ ક્ષેત્રની ગતિવિધિઓનો સતત રેકોર્ડ તૈયાર કરી શકે છે. આવી વ્યવસ્થાથી સૈન્ય તૈનાત, માળખાગત સુવિધાઓમાં ફેરફાર અને અસામાન્ય ગતિવિધિઓ તરત જ પકડાઈ શકે છે.
સેટેલાઇટ્સ શાના માટે કરવામાં આવ્યા છે ડિઝાઇન?
હાઇપરસ્પેક્ટ્રલ પ્લેટફોર્મ HS-1 જેવા સેટેલાઇટ્સ ચોક્કસ વસ્તુઓને ઓળખવામાં સક્ષમ છે, જે પરંપરાગત ઓપ્ટિકલ સેન્સર્સથી ચૂકી ગયેલા સંકેતોને પણ પકડી લે છે. આ ટેક્નોલોજી માટી, ધાતુ અને અન્ય સપાટીઓના રાસાયણિક અથવા ભૌતિક ગુણધર્મોના આધારે તફાવત કરી શકે છે, જેનાથી છુપાયેલા સાધનો અથવા કવર કરેલા ઠેકાણાઓની ઓળખ સરળ બની શકે છે.
PoKમાં મોટી દુર્ઘટના : ઉડાન ભરતા પહેલા જ પાકિસ્તાની સેનાનું હેલિકોપ્ટર ક્રેશ, તમામ લોકોના મોત
AI નો પણ ઉપયોગ
PRSC-EO2 અને PRSC-EO3 જેવા નવા ઉપગ્રહોમાં અદ્યતન ઇમેજિંગની સાથે સાથે AI-આધારિત ડેટા પ્રોસેસિંગની ક્ષમતા પણ સામેલ છે. વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે કેટલાક ઉપગ્રહોને દક્ષિણ એશિયા પર વારંવાર દેખરેખ રાખવાના હેતુથી અનુકૂળ કક્ષા (Orbit) માં તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. આવી ભ્રમણકક્ષા જમ્મુ-કાશ્મીર સહિત ઉત્તર ભારત પરથી દિવસમાં ઘણી વખત પસાર થવાની ક્ષમતા આપે છે, જેનાથી દૈનિક નિરીક્ષણ શક્ય બને છે.
ચીને પાકિસ્તાન સાથે શેર કરી ટેક્નોલોજી
ચીને માત્ર પ્રક્ષેપણની સુવિધા જ નથી આપી, પરંતુ ડિઝાઇન, સેન્સર્સ અને ડેટા-શેરિંગમાં પણ સહયોગ કર્યો છે. આ ભાગીદારી માત્ર રોકેટ સુધી સીમિત હોય તેમ લાગતું નથી. ચીનના 'Yaogan' અને 'Gaofen' જેવા નેટવર્ક સાથેના તાલમેલથી આ દેખરેખ પ્રણાલીની અસરકારકતા વધુ વધી શકે છે.
ભારત માટે મોટો પડકાર
ભારત માટે આ સ્થિતિ એક ગંભીર પડકાર ઉભો કરે છે, કારણ કે આ જ સમયગાળા દરમિયાન ઈસરો (ISRO) ને કેટલાક વ્યૂહાત્મક ઉપગ્રહ મિશનોમાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે. સંરક્ષણ આયોજકોનો દૃષ્ટિકોણ હવે બદલાઈ રહ્યો છે; ભવિષ્યના સંઘર્ષમાં અંતરિક્ષમાંથી મળતી માહિતીનું નિયંત્રણ જમીન પરના હથિયારો જેટલું જ નિર્ણાયક સાબિત થશે.
