દવા વિક્રેતાઓની દેશવ્યાપી હડતાળ! : મેડિકલ સ્ટોર્સને તાળા, જાણો શું છે માંગ

AIOCD strike: દેશભરના લાખો દર્દીઓ અને ગ્રાહકો માટે આજે દવાઓ ખરીદવામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. ઓનલાઈન દવા વેચાણના વિરોધમાં ઓલ ઈન્ડિયા ઓર્ગેનાઈઝેશન ઓફ કેમિસ્ટ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ્સ (AIOCD) દ્વારા બુધવારે 24 કલાકની રાષ્ટ્રીય હડતાળનું એલાન કરવામાં આવ્યું છે. આ હડતાળને કારણે દેશભરના મેડિકલ સ્ટોર્સ બંધ રહેશે, જોકે ઇમરજન્સી સેવાઓ માટે જરૂરી દવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.

ભારતમાં ઓનલાઈન દવા વેચાણનો મુદ્દો ફરી એકવાર ગરમાયો છે. દેશના સૌથી મોટા કેમિસ્ટ સંગઠન AIOCD એ ઓનલાઈન ફાર્મસી પ્લેટફોર્મ સામે કડક વલણ અપનાવતા 20 મે, 2026ના રોજ 24 કલાકની દેશવ્યાપી હડતાળ જાહેર કરી છે. સંગઠનનો આરોપ છે કે ઓનલાઈન દવા વેચાણ હાલના કાયદા અને નિયમોના વિરુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે અને તે નાના મેડિકલ સ્ટોર્સના અસ્તિત્વ માટે ખતરો બની રહ્યું છે.

AIOCD મુજબ દેશભરના લાખો મેડિકલ સ્ટોર્સ આ હડતાળમાં જોડાશે. સંગઠન દાવો કરે છે કે ઓનલાઈન ફાર્મસી કંપનીઓ દ્વારા નિયમોનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે અને સરકાર દ્વારા યોગ્ય નિયંત્રણ વિના આ વ્યવસાયને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

ઓનલાઈન દવા વેચાણને લઈને કેમિસ્ટોની મુખ્ય ચિંતા

AIOCD ના રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ જેએસ શિંદેએ જણાવ્યું હતું કે ઓનલાઈન દવા વેચાણ માટે સરકાર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી GSR 817 સૂચના પૂરતી મજબૂત નથી અને તેમાં અનેક ખામીઓ છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ દવાઓના વેચાણમાં જરૂરી ચકાસણી અને નિયંત્રણોનું પાલન કરતા નથી, જેનાથી દર્દીઓના આરોગ્ય પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.

સંગઠનનું કહેવું છે કે ઘણા ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર દવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવે છે, જે કાયદેસર રીતે મંજૂર નથી. ખાસ કરીને એન્ટિબાયોટિક્સ અને નિયંત્રિત દવાઓના ગેરકાયદેસર વેચાણથી ભવિષ્યમાં આરોગ્ય સંબંધિત જોખમો વધી શકે છે.

AIOCD એ ચેતવણી આપી છે કે જો ઓનલાઈન દવા વેચાણને નિયંત્રણ વગર મંજૂરી આપવામાં આવશે તો તે “ડ્રગ માફિયા” માટે રસ્તો ખોલી શકે છે. સંગઠનનું કહેવું છે કે ભારતમાં હજુ સુધી એવો મજબૂત IT ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર થયો નથી જે ઓનલાઈન દવા વેચાણને પારદર્શક અને સુરક્ષિત બનાવી શકે.

સંગઠનની ત્રણ મુખ્ય માંગણીઓ

હડતાળ પાછળ AIOCD ની કેટલીક સ્પષ્ટ માંગણીઓ છે

1. GSR 817 સૂચના તાત્કાલિક રદ કરવી

સંગઠનનું માનવું છે કે આ સૂચના ઓનલાઈન દવા વેચાણને યોગ્ય રીતે નિયંત્રિત કરવામાં નિષ્ફળ ગઈ છે. તેથી તેને તરત જ પાછી ખેંચવી જોઈએ.

2. નવું નિયમનકારી માળખું તૈયાર કરવું

AIOCD માંગ કરી રહ્યું છે કે કેન્દ્ર સરકાર ઓનલાઈન દવા વેચાણ માટે વધુ કડક અને પારદર્શક નીતિ બનાવે જેમાં દર્દીઓની સુરક્ષા, દવાઓની ગુણવત્તા અને ફાર્માસિસ્ટની જવાબદારી સ્પષ્ટ રીતે નિર્ધારિત થાય.

3. ઓનલાઈન દવા વેચાણ પર પ્રતિબંધ

સંગઠનની સૌથી મોટી માંગ છે કે ઓનલાઈન દવા વેચાણને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવામાં આવે જ્યાં સુધી મજબૂત કાયદાકીય વ્યવસ્થા તૈયાર ન થાય.

ડિસ્કાઉન્ટ યુદ્ધથી નાના વેપારીઓ પર અસર

AIOCD એ ઓનલાઈન ફાર્મસી કંપનીઓ દ્વારા આપવામાં આવતા ભારે ડિસ્કાઉન્ટ મુદ્દે પણ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સંગઠનનું કહેવું છે કે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે મોટા પ્રમાણમાં ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે, જેના કારણે નાના અને મધ્યમ મેડિકલ સ્ટોર્સ માટે સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બની રહી છે.

સંગઠનએ સરકારને Drug Price Control Order (DPCO) માં ફેરફાર કરવાની માંગ કરી છે જેથી પરંપરાગત મેડિકલ સ્ટોર્સને વધુ માર્જિન મળી શકે અને તેઓ પણ ગ્રાહકોને રાહત આપી શકે.

વેપારીઓનું કહેવું છે કે કોરોનાકાળ દરમિયાન જ્યારે લોકો ઘરમાં બંધ હતા ત્યારે સ્થાનિક ફાર્માસિસ્ટોએ સતત સેવા આપી હતી. આવી સ્થિતિમાં હવે ઓનલાઈન કંપનીઓને વધુ પ્રોત્સાહન આપવું નાના વેપારીઓ સાથે અન્યાય સમાન છે.

કોરોના પછી વધ્યો ઓનલાઈન ફાર્મસીનો વ્યાપ

COVID-19 મહામારી બાદ ભારતમાં ઓનલાઈન ફાર્મસી ક્ષેત્રે ઝડપી વૃદ્ધિ જોવા મળી હતી. લોકો ઘેરબેઠાં દવાઓ મંગાવવા લાગ્યા અને અનેક ડિજિટલ હેલ્થ પ્લેટફોર્મ્સ લોકપ્રિય બન્યાં. જોકે, તેની સાથે નિયમન અને સુરક્ષા સંબંધિત પ્રશ્નો પણ ઊભા થયા.

AIOCD એ GSR 220 સૂચના પણ રદ કરવાની માંગ કરી છે, જે કોરોના સમયગાળા દરમિયાન લાગુ કરવામાં આવી હતી. સંગઠનનું કહેવું છે કે તે સમયની ઇમરજન્સી પરિસ્થિતિ હવે નથી અને હાલના સમયમાં ઓનલાઈન વેચાણ માટે નવી અને કડક નીતિ જરૂરી છે.

આંધ્રપ્રદેશ સહિત અનેક રાજ્યોમાં વિરોધ પ્રદર્શન

આંધ્રપ્રદેશ કેમિસ્ટ એન્ડ ડ્રગિસ્ટ એસોસિએશનના પ્રમુખ પીવી રત્નમે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં લગભગ 43,000 મેડિકલ સ્ટોર્સ આજે બંધ રહેશે. રાજ્યભરમાં વિરોધ પ્રદર્શન અને રેલીઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.

AIOCD દેશભરના લગભગ 12.4 લાખ કેમિસ્ટ અને દવા વિતરકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. સંગઠનનો દાવો છે કે હડતાળને મોટા પ્રમાણમાં સમર્થન મળી રહ્યું છે.

ઇમરજન્સી સેવાઓ માટે શું રહેશે વ્યવસ્થા?

હડતાળ છતાં AIOCD એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇમરજન્સી દવાઓ અને તાત્કાલિક સારવાર માટે જરૂરી સેવાઓ ચાલુ રાખવામાં આવશે. હોસ્પિટલ સંકળાયેલા મેડિકલ સ્ટોર્સ અને કેટલીક આવશ્યક સેવાઓને છૂટ આપવામાં આવી શકે છે જેથી દર્દીઓને તકલીફ ન પડે.

તેમ છતાં સામાન્ય ગ્રાહકોને આજે જરૂરી દવાઓ અગાઉથી ખરીદી લેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે, કારણ કે મોટાભાગના રિટેલ મેડિકલ સ્ટોર્સ બંધ રહી શકે છે.

આ પણ વાંચો: ‘હું કોઈ વિદેશી જાસૂસ નથી’ : PM મોદીને સવાલ પૂછનાર નોર્વેની પત્રકાર હેલ લિંગે આપી સ્પષ્ટતા

હેલ્થકેર સિસ્ટમ ઝડપથી ડિજિટલ બની

ભારતમાં દવા વેચાણ અને હેલ્થકેર સિસ્ટમ ઝડપથી ડિજિટલ બની રહી છે. એક તરફ ઓનલાઈન ફાર્મસી ગ્રાહકોને સુવિધા અને ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે, જ્યારે બીજી તરફ પરંપરાગત મેડિકલ સ્ટોર્સ રોજગાર, સ્થાનિક સેવા અને વિશ્વસનીયતા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

આ હડતાળ માત્ર વેપારીઓનો વિરોધ નથી, પરંતુ ભારતના ભવિષ્યના ડિજિટલ હેલ્થકેર મોડલને લઈને ઉભી થયેલી મોટી ચર્ચાનો ભાગ છે. હવે સરકાર આ મુદ્દે શું નિર્ણય લે છે તેના પર લાખો વેપારીઓ અને કરોડો ગ્રાહકોની નજર રહેશે.