Hantavirus News Update: વિશ્વભરમાં જ્યારે સ્વાસ્થ્ય સંકટોની ચર્ચા થાય છે, ત્યારે હંટા વાયરસનું નામ ફરી એકવાર ચિંતાનો વિષય બન્યું છે. તાજેતરમાં લક્ઝરી ક્રૂઝ શિપ 'એમવી હોન્ડિયસ' પર જોવા મળેલા હંટા વાયરસના કેસોએ વૈશ્વિક સ્તરે ખળભળાટ મચાવ્યો છે. ઘણા લોકો આને કોવિડ-19 જેવી જ નવી મહામારી માની રહ્યા છે, પરંતુ આરોગ્ય નિષ્ણાતો અને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હંટા વાયરસ અને કોવિડ-19 વચ્ચે જમીન-આસમાનનો તફાવત છે. હંટા વાયરસ મુખ્યત્વે પ્રાણીઓ (ઉંદર) થી માણસોમાં ફેલાય છે અને તે જાહેર આરોગ્ય માટે ગંભીર ખતરો ચોક્કસ છે, પરંતુ તે કોવિડની જેમ ઝડપથી ફેલાતો નથી.
દર વર્ષે વિશ્વભરમાં અંદાજે 60 હજારથી 1 લાખ લોકો આ વાયરસની ઝપેટમાં આવે છે. આ વાયરસ એટલો જોખમી છે કે તે શરીરમાં પ્રવેશ્યા બાદ ફેફસાં અને કિડની જેવા મહત્વના અંગોને નિશાન બનાવે છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે આટલા વર્ષો પછી પણ હજુ સુધી આ વાયરસ સામે રક્ષણ આપતી કોઈ માન્ય વેક્સિન બજારમાં ઉપલબ્ધ નથી. જોકે, મોડર્ના જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ હવે આ દિશામાં કામ કરી રહી છે, પરંતુ તે હજુ પણ પ્રારંભિક તબક્કે છે.
હંટાવાયરસનો હાહાકાર: ક્રૂઝ શિપમાં 3 ના મોત બાદ દુનિયાભરમાં હંટાવાયરસનું એલર્ટ
કેવી રીતે ફેલાય છે આ વાયરસ?
હંટા વાયરસ મુખ્યત્વે ઉંદર દ્વારા માણસોમાં ફેલાય છે. તે ફેલાવવાની રીત નીચે મુજબ છે:
ઉંદરના મૂત્ર, લાળ અને મળમાં આ વાયરસ હાજર હોય છે.
જ્યારે આ ઉત્સર્જન સુકાઈ જાય છે, ત્યારે તેના સૂક્ષ્મ કણો હવામાં ભળે છે.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ આ પ્રદૂષિત હવામાં શ્વાસ લે છે, ત્યારે વાયરસ તેના શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે.
નોંધનીય છે કે, કોવિડ-19ની જેમ આ વાયરસ સામાન્ય વાતચીત કે છીંક દ્વારા માણસથી માણસમાં સરળતાથી ફેલાતો નથી.
કોવિડ-19 અને હંટા વાયરસ વચ્ચેનો તફાવત
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, હંટા વાયરસનો 'એન્ડીઝ સ્ટ્રેન' ખૂબ જ દુર્લભ કિસ્સામાં માણસથી માણસમાં ફેલાઈ શકે છે, તે પણ ત્યારે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ સાથે લાંબા સમય સુધી અત્યંત નજીકના સંપર્કમાં હોય. કોવિડનો ઇન્ક્યુબેશન પીરિયડ (લક્ષણો દેખાવાનો સમય) 2 થી 14 દિવસનો હતો, જ્યારે હંટા વાયરસમાં આ સમયગાળો 1 થી 8 અઠવાડિયા સુધીનો હોઈ શકે છે.
વેક્સિન બનાવવાના પ્રયાસો: મોડર્નાની ભૂમિકા
અત્યાર સુધી આ વાયરસના કેસો મર્યાદિત હોવાથી ફાર્મા કંપનીઓએ વેક્સિન પર વધુ ધ્યાન આપ્યું ન હતું. પરંતુ હવે અમેરિકન કંપની મોડર્ના કોરિયા યુનિવર્સિટી સાથે મળીને mRNA ટેકનોલોજી આધારિત વેક્સિન વિકસાવી રહી છે.
આ વેક્સિન હાલમાં પ્રીક્લિનિકલ સ્ટેજ પર છે, એટલે કે તેના પરીક્ષણો માત્ર ઉંદરો પર થયા છે.
હજુ સુધી માનવ પરીક્ષણો (Human Trials) શરૂ થયા નથી.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, ક્રૂઝ શિપની ઘટના બાદ મોડર્નાના શેરમાં 10% નો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
સમુદ્ર વચ્ચે લક્ઝરી ક્રુઝ પર હંટાવાયરસનો પ્રકોપ: બે ભારતીય ક્રૂ સભ્યો પણ ફસાયા, WHO નું ગ્લોબલ એલર્ટ!
લક્ષણો અને મૃત્યુનું જોખમ
હંટા વાયરસના લક્ષણો શરૂઆતમાં સામાન્ય ફ્લૂ જેવા લાગે છે, જેમાં તાવ, માથાનો દુખાવો અને થાકનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, 4 થી 10 દિવસ પછી સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે:
દર્દીને શ્વાસ લેવામાં ભારે તકલીફ થાય છે અને ફેફસાંમાં પાણી ભરાઈ શકે છે (HPS).
HPS (હંટા વાયરસ પલ્મોનરી સિન્ડ્રોમ) કિસ્સામાં મૃત્યુદર 40% જેટલો ઊંચો હોઈ શકે છે, જે કોવિડ-19 કરતા ઘણો વધારે છે.
અન્ય સ્ટ્રેન કિડનીને નુકસાન (HFRS) પહોંચાડે છે.
હાલમાં હંટા વાયરસથી મોટા પાયે મહામારી ફેલાવાનો ખતરો ઓછો છે, પરંતુ સતર્કતા રાખવી અનિવાર્ય છે.
