ભારતમાં LPG ગેસ વિતરણ પ્રણાલીમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં મોટા ફેરફારો થયા છે. હવે ગેસ સિલિન્ડર ડિલિવરીથી લઈને બુકિંગ અને ઓળખ પ્રક્રિયા સુધી બધું વધુ ડિજિટલ અને નિયંત્રિત બની રહ્યું છે. આ બદલાવના ભાગરૂપે, ગ્રાહકોને મોબાઇલ નંબર બદલવામાં પણ લાંબી રાહ જોવી પડી શકે છે તેવી માહિતી સામે આવી છે. નવી વ્યવસ્થામાં OTP આધારિત ડિલિવરી સિસ્ટમ ફરજિયાત બની છે, એટલે કે ગેસ સિલિન્ડર મેળવવા માટે ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ નંબર પર OTP આવવો અનિવાર્ય છે. આથી મોબાઇલ નંબરનું મહત્વ ખૂબ વધી ગયું છે.
એકવાર મોબાઇલ નંબર રજિસ્ટર થઈ જાય પછી તેને તરત બદલવો સરળ નથી. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં ગ્રાહકોને 90 દિવસ સુધી રાહ જોવી પડે તેવી સ્થિતિ ઉભી થઈ રહી છે. આ નિયમ સત્તાવાર રીતે દરેક કંપની દ્વારા જાહેર થયો હોય તેવું સ્પષ્ટ નથી, પરંતુ વધતી ડિજિટલ સુરક્ષા અને દુરુપયોગ રોકવાના પ્રયાસો પાછળ આ પ્રકારની મર્યાદાઓ લાગુ થતી હોવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી રહી છે.
OTP સિસ્ટમ અને વધતી નિર્ભરતા
સરકારે LPG વિતરણમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે OTP આધારિત “ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC)” સિસ્ટમ લાગુ કરી છે. હવે ગેસ સિલિન્ડર ડિલિવરી વખતે ગ્રાહકના મોબાઇલ પર OTP મોકલવામાં આવે છે અને તે આપ્યા પછી જ સિલિન્ડર આપવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમનો મુખ્ય હેતુ ગેરવહીવટ, બ્લેક માર્કેટિંગ અને ગેસના ગેરઉપયોગને અટકાવવાનો છે. જોકે, આથી તે ગ્રાહકોને મુશ્કેલી પડી રહી છે જેમણે મોબાઇલ નંબર અપડેટ નથી કર્યો અથવા જૂનો નંબર બંધ થઈ ગયો છે. ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં તો મોબાઇલ નેટવર્કની સમસ્યા અને ડિજિટલ જ્ઞાનના અભાવે OTP આધારિત સિસ્ટમ વધુ મુશ્કેલ બની રહી છે. તાજેતરમાં કેટલાક વિસ્તારોમાં આ મુદ્દે ન્યાયિક ધ્યાન પણ ખેંચાયું છે.
મોબાઇલ નંબર બદલવામાં શા માટે વિલંબ?
પ્રથમ, LPG ખાતા સાથે જોડાયેલા મોબાઇલ નંબરને સુરક્ષિત રીતે અપડેટ કરવા માટે વેરિફિકેશન જરૂરી બને છે. આ પ્રક્રિયામાં KYC, ઓળખ પુરાવા અને ક્યારેક ડિસ્ટ્રિબ્યુટર સ્તરે ચકાસણી કરવી પડે છે. બીજું, સરકારે ડુપ્લિકેટ કનેક્શન અને ગેરવપરાશ અટકાવવા માટે ડેટાબેઝ કડક બનાવ્યો છે. જેમ કે PNG અને LPG બંને કનેક્શન રાખવા પર પણ નિયંત્રણ લાવવામાં આવ્યું છે. ત્રીજું, LPG વિતરણ પ્રણાલીમાં તાજેતરમાં થયેલા બદલાવને કારણે સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ પર દબાણ વધ્યું છે. KYC અપડેટ, મોબાઇલ નંબર સુધારણા અને અન્ય કામગીરી માટે ગ્રાહકોને એજન્સી પર જવું પડે છે, જેના કારણે પ્રક્રિયા ધીમી બની રહી છે.
ગ્રાહકો પર શું અસર?
ઘણા ગ્રાહકોને ગેસ સિલિન્ડર સમયસર મળવામાં મુશ્કેલી આવી રહી છે, ખાસ કરીને જ્યારે મોબાઇલ નંબર સચોટ રીતે રજિસ્ટર ન હોય. વૃદ્ધ લોકો અને ડિજિટલ રીતે અજાણ વપરાશકર્તાઓ માટે OTP સિસ્ટમ વધુ પડકારરૂપ બની છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં KYC અને મોબાઇલ અપડેટ માટે લાંબી લાઈનો અને વિલંબની સમસ્યાઓ પણ નોંધાઈ છે.
આ પણ વાંચો: 'નમ્રતા સાથે લોકોની સેવા કરો, 5 વર્ષ પછી થશે હિસાબ', : સુરતમાં નવા કોર્પોરેટરોને હર્ષ સંઘવીની સલાહ
શું કરવું જરૂરી?
રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ નંબર સક્રિય અને યોગ્ય હોવો જોઈએ. KYC પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી જરૂરી છે, ખાસ કરીને ઉજ્જ્વલા યોજના હેઠળના લાભાર્થીઓ માટે. જો મોબાઇલ નંબર બદલવો હોય તો શક્ય તેટલી વહેલી તકે ડિસ્ટ્રિબ્યુટર અથવા સત્તાવાર એપ/પોર્ટલ દ્વારા પ્રક્રિયા શરૂ કરવી.
LPG ક્ષેત્રમાં ડિજિટલાઇઝેશન અને નિયંત્રણ વધતા જઈ રહ્યા છે. આ પ્રક્રિયામાં સામાન્ય ગ્રાહકોને આવતી મુશ્કેલીઓનું નિરાકરણ કરવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. મોબાઇલ નંબર બદલવા માટે 90 દિવસની રાહ જેવી માહિતી અંગે હજુ સત્તાવાર રીતે પુષ્ટિ થયેલી નથી પરંતુ વધતી પ્રક્રિયાઓને જોતા આવી મર્યાદાઓ લાગુ થવાની સંભાવના નકારી શકાય નહીં.
