પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પૂર્વજોને સ્મરણ કરવા અને તેમનું ઋણ ચૂકવવા માટે શ્રાદ્ધ વિધિ કરવામાં આવે છે. શાસ્ત્રોમાં જણાવ્યા મુજબ, શ્રાદ્ધ માટે ચોક્કસ સમય નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં કુતપ કાળ સૌથી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
કુતપ કાળ શું છે?
પુરાણો અનુસાર, શ્રાદ્ધ વિધિ યોગ્ય સમયે કરવામાં આવે તો જ તેનું ફળ મળે છે. કુતપ કાળ દિવસનો આઠમો મુહૂર્ત છે, જે સામાન્ય રીતે સવારે 11.30 થી બપોરે 12.42 વાગ્યા સુધીનો હોય છે. આ સમય દરમિયાન અગ્નિ દ્વારા પૂર્વજોને ભોજન અર્પણ કરવું અત્યંત શુભ ગણાય છે. માન્યતા છે કે આ સમયમાં પૂર્વજોનું મુખ પશ્ચિમ તરફ હોય છે અને તેઓ પોતાના વંશજો દ્વારા અર્પણ કરાયેલ પિંડદાન અને ભોજન સરળતાથી સ્વીકારી લે છે.
બપોરનો સમય શ્રેષ્ઠ કેમ છે?
શાસ્ત્રોમાં જણાવાયું છે કે શ્રાદ્ધ સૂર્યના માધ્યમથી પૂર્વજો સુધી પહોંચે છે. સૂર્યનું એક નામ "પિતૃ" પણ છે. બપોર દરમિયાન સૂર્ય પોતાના પૂર્ણ તેજ સાથે પ્રગટ હોય છે, જેના કારણે શ્રાદ્ધનું ફળ વધુ અસરકારક રીતે પૂર્વજો સુધી પહોંચે છે.
કુતપ કાળમાં શ્રાદ્ધ ન થાય તો?
જો કુતપ મુહૂર્ત દરમિયાન શ્રાદ્ધ ન કરવામાં આવે તો વિધિ અધૂરી ગણાય છે. કહેવાય છે કે પૂર્વજોનું આત્મા અતૃપ્ત રહી પાછું ફરી જાય છે, જેનાથી પરિવારને જીવનમાં મુશ્કેલીઓ અને વિઘ્નોનો સામનો કરવો પડે છે.
સવારે કે સાંજે શ્રાદ્ધ શા માટે ટાળવો જોઈએ?
સવારે: દેવ-પૂજાનો સમય છે, તેથી પૂર્વજોની પૂજા સાથે કરવામાં આવતી નથી.
સાંજે: આ સમય રાક્ષસો માટે ગણાય છે, તેથી સાંજે શ્રાદ્ધ કરવું અશુભ માનવામાં આવે છે.
