3I/Atlas from Mount Abu: ભૌતિક સંશોધન પ્રયોગશાળા (PRL) ના વૈજ્ઞાનિકોએ માઉન્ટ આબુ ખાતેના તેમના 1.2-મીટર ટેલિસ્કોપનો ઉપયોગ કરીને ઇન્ટરસ્ટેલર ધૂમકેતુ 3I/ATLASનું અવલોકન કર્યું છે, જે હાલમાં તેના પેરિહેલિયન પેસેજ પછી આંતરિક સૌરમંડળથી દૂર જઈ રહ્યો છે.
12-15 નવેમ્બર, 2025 વચ્ચે હાથ ધરવામાં આવેલા અવલોકનોમાં ઇમેજિંગ અને સ્પેક્ટ્રોસ્કોપિક બંને મોડનો સમાવેશ થતો હતો, જે ધૂમકેતુની રચના અને રચના વિશે વિગતવાર ડેટા પ્રદાન કરે છે.
ખોટા રંગમાં પ્રદર્શિત ટેલિસ્કોપ ઈમેજો, ધૂમકેતુના ન્યુક્લિયસની આસપાસ લગભગ ગોળાકાર કોમા, ગેસ અને ધૂળનો ચમકતો આવરણ દર્શાવે છે. આ કોમા સૂર્યની ગરમીને કારણે ધૂમકેતુના ન્યુક્લિયસ પર થીજી ગયેલા બરફને ઉત્તેજિત કરે છે, જે ગેસ અને ધૂળને અવકાશમાં મુક્ત કરે છે.
ધૂમકેતુ 3I/ATLAS એ આપણા સૌરમંડળમાં પ્રવેશનાર ત્રીજો જાણીતો આંતર-તારાકીય ધૂમકેતુ છે, જે જુલાઈ 2025 માં ATLAS સર્વે દ્વારા શોધાયો હતો. વૈજ્ઞાનિકો તેનો નજીકથી અભ્યાસ કરી રહ્યા છે કારણ કે તેના 3,500 વર્ષ જૂના બરફ અને અસામાન્ય રસાયણશાસ્ત્ર આપણા સૂર્યની બહાર રચાયેલી સામગ્રી વિશે દુર્લભ સંકેતો આપે છે.
ધૂમકેતુની ધૂળની પૂંછડી, જો હાજર હોય, તો તે પૃથ્વી પરથી દેખાતા ધૂમકેતુની પાછળ સૂર્યથી દૂર ફેલાયેલી છે, જેમાં ઊંડા પહોળા ક્ષેત્રવાળા, મલ્ટિબેન્ડ ઈમેજો આયર્ન પૂંછડી, સૌર પવન દ્વારા ધકેલાયેલા આયર્નાઇઝ્ડ વાયુઓ દર્શાવે છે.
ઇમેજિંગ ઉપરાંત, PRL ટીમે સવારના સંધ્યાકાળ પહેલા સ્પેક્ટ્રલ ડેટા મેળવ્યો, જેમાં સૌરમંડળના ધૂમકેતુઓના લાક્ષણિક ઉત્સર્જન લક્ષણો, જેમ કે CN, C2, અને C3 મોલેક્યુલર બેન્ડ, ટૂંકી તરંગલંબાઇમાં દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.
આ ઉત્સર્જન લક્ષણો ધૂમકેતુના રાસાયણિક બંધારણને ઓળખવામાં મદદ કરે છે. સંશોધકોએ ગેસ રિલીઝનો દર અથવા 'ઉત્પાદન દર' ની ગણતરી કરી, જે ધૂમકેતુ પ્રવૃત્તિને માપે છે.
ગુરુશિખર નજીક 1680 મીટરની ઊંચાઈએ સ્થિત માઉન્ટ આબુ વેધશાળા મુખ્યત્વે ખગોળશાસ્ત્રીય સંશોધન માટે સજ્જ છે, જેમાં બાહ્યગ્રહોના શિકાર અને સૌરમંડળના અભ્યાસનો સમાવેશ થાય છે. પીઆરએલ દ્વારા સંચાલિત, 1.2 મીટર ટેલિસ્કોપ ક્ષણિક અને સ્થિર કોસ્મિક ઘટનાઓના મૂલ્યવાન અવલોકનોમાં યોગદાન આપવાનો લાંબો ઇતિહાસ ધરાવે છે.
ISRO-સંલગ્ન વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા 3I/ATLAS ના આ અવલોકનો આ દુર્લભ ઇન્ટરસ્ટેલર મુલાકાતીના વર્તન અને રચનામાં મૂલ્યવાન સમજ ઉમેરે છે, જે આપણા સૌરમંડળની બહાર ઉદ્ભવતા પદાર્થો વિશેની આપણી સમજને સમૃદ્ધ બનાવે છે અને આ રહસ્યમય અવકાશી પ્રવાસીઓને લાક્ષણિકતા આપવામાં મદદ કરે છે.
