Donald Trump: મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર ભારે તણાવ સર્જાયો છે. અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે વધતા સંઘર્ષ વચ્ચે અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ Donald Trumpના એક નિવેદને વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વધારી છે. ટ્રમ્પે ઈરાનને કડક ચેતવણી આપતાં કહ્યું કે જો પરિસ્થિતિ પર નિયંત્રણ ન આવ્યું તો “આજે રાતે એક આખી સંસ્કૃતિ નષ્ટ થઈ શકે છે.” તેમના આ નિવેદન પછી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં હલચલ મચી ગઈ છે અને વિશ્વભરના દેશો પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે.
મધ્ય પૂર્વમાં વધતો તણાવ
તાજેતરના દિવસોમાં ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલાઓની ઘટના સતત વધી રહી છે. આ દરમિયાન અમેરિકા પણ ઇઝરાયેલના સમર્થનમાં ખુલ્લેઆમ ઉભું જોવા મળી રહ્યું છે. અમેરિકાએ ઈરાનને લઈને સખત વલણ અપનાવ્યું છે અને કેટલાક મહત્વપૂર્ણ સૈન્ય અને આર્થિક ટાર્ગેટ્સ પર હુમલાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. આ સંઘર્ષનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર Strait of Hormuz છે. આ જલમાર્ગ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંથી એક માનવામાં આવે છે. જો આ માર્ગ બંધ થાય તો વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર તેની ગંભીર અસર પડી શકે છે.
આ પણ વાંચો: “આજ રાત્રે બદલાઈ શકે છે ઇતિહાસ” : ટ્રમ્પના નિવેદન પછી ઈરાન મુદ્દે વિશ્વની નજર
ટ્રમ્પનું વિવાદાસ્પદ નિવેદન
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરીને કહ્યું કે જો ઈરાન સાથે કોઈ સમજૂતી ન થાય તો ભયાનક પરિણામ આવી શકે છે. તેમના શબ્દોમાં, “એક સંપૂર્ણ સંસ્કૃતિ આજે રાતે નષ્ટ થઈ શકે છે.” ટ્રમ્પના આ નિવેદનને અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકો અત્યંત આક્રમક અને ભયજનક ગણાવી રહ્યા છે. કેટલાક રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવા નિવેદનો સંઘર્ષને વધુ ઉગ્ર બનાવી શકે છે.
અમેરિકા અને ઇઝરાયેલના હુમલા
તાજેતરના અહેવાલો મુજબ અમેરિકા અને ઇઝરાયેલે ઈરાનના કેટલાક વ્યૂહાત્મક સ્થળોને નિશાન બનાવી હુમલા કર્યા છે. તેમાં ઈરાનનું મહત્વપૂર્ણ તેલ નિકાસ કેન્દ્ર Kharg Island પણ સામેલ છે. ખારગ આઇલેન્ડ ઈરાન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે દેશના મોટા ભાગના તેલની નિકાસ અહીંથી થાય છે. આ સ્થળ પર હુમલો થવાથી ઈરાનની આર્થિક સ્થિતિ પર અસર પડી શકે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક રેલવે બ્રિજ, પેટ્રોકેમિકલ પ્લાન્ટ અને સૈન્ય ઠેકાણાઓને પણ નિશાન બનાવાયા હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. અમેરિકી સૈન્યના સૂત્રો મુજબ આ હુમલાઓનો ઉદ્દેશ ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતા ઘટાડવાનો હતો.
ઈરાનનો કડક પ્રતિસાદ
અમેરિકા અને ઇઝરાયેલના હુમલાઓ પછી ઈરાને પણ કડક પ્રતિસાદ આપ્યો છે. ઈરાનના અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે જો દેશના નાગરિક માળખા પર હુમલો કરવામાં આવશે તો તેનો “ઘાતક બદલો” લેવાશે. ઈરાને ઇઝરાયેલ તરફ મિસાઇલ હુમલા કરવાની ચેતવણી આપી છે અને કેટલાક વિસ્તારોમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે તેઓ પોતાના દેશની સુરક્ષા માટે કોઈ પણ પગલું લેવા તૈયાર છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર
આ વધતા તણાવનો સીધો પ્રભાવ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર જોવા મળી રહ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઝડપથી વધારો થયો છે. કેટલાક અહેવાલો મુજબ તેલના ભાવ 110 ડોલર પ્રતિ બેરલની નજીક પહોંચી ગયા છે. કારણ કે Strait of Hormuzમાંથી વિશ્વના લગભગ 20 ટકા જેટલું તેલ પસાર થાય છે, તેથી અહીં કોઈ પણ પ્રકારનો વિક્ષેપ વૈશ્વિક સપ્લાઈ ચેઇનને અસર કરી શકે છે. ગલ્ફ દેશોના શેરબજારમાં પણ અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. ઘણા રોકાણકારો હવે પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ થાય ત્યાં સુધી સાવચેતી રાખી રહ્યા છે.
વિશ્વભરના દેશોની ચિંતા
આ સંઘર્ષને લઈને વિશ્વભરના દેશો ચિંતિત છે. ઘણા દેશોએ બંને પક્ષોને સંયમ રાખવાની અપીલ કરી છે. પાકિસ્તાન, તુર્કી અને કેટલાક યુરોપિયન દેશો મધ્યસ્થતા કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે જેથી યુદ્ધ વધુ ફેલાય નહીં. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંગઠન પણ પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે અને તાત્કાલિક શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ શોધવાની અપીલ કરી છે.
શું ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધનો ખતરો?
વિશ્વ રાજકારણના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ વધુ વધી જાય તો તે મધ્ય પૂર્વના અન્ય દેશોને પણ અસર કરી શકે છે. જો આ યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલે તો વૈશ્વિક રાજકીય સમીકરણોમાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર તથા ઊર્જા બજાર પર તેની ગંભીર અસર પડી શકે છે.
ઈરાન, ઇઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે વધતો તણાવ હવે એક ગંભીર તબક્કે પહોંચ્યો છે. ટ્રમ્પના નિવેદન અને તાજેતરના સૈન્ય હુમલાઓ પછી પરિસ્થિતિ વધુ જટિલ બની ગઈ છે. હાલ સમગ્ર વિશ્વની નજર મધ્ય પૂર્વ પર છે. જો રાજદ્વારી પ્રયાસો સફળ નહીં થાય તો આ સંઘર્ષ વધુ વિકટ સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે. વિશ્વ માટે આ સમય અત્યંત સંવેદનશીલ છે અને ઘણા દેશો આશા રાખી રહ્યા છે કે સંઘર્ષનો ઉકેલ શાંતિપૂર્ણ વાતચીત દ્વારા મળી જશે.
આ પણ વાંચો: એક રાતમાં ઈરાનને કરી શકીએ છીએ બરબાદ : ડેડલાઈન પર ટ્રમ્પની ધમકી, જાણો શું કહ્યું જગત જમાદારે?
શું ન્યૂક્લિયર વોરના સંકેત?
વિશ્વ રાજકારણના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મધ્ય પૂર્વમાં વધતો આ તણાવ માત્ર પરંપરાગત યુદ્ધ પૂરતો મર્યાદિત રહી શકે કે નહીં તે અંગે અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે. કેટલાક સુરક્ષા વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump દ્વારા આપવામાં આવેલી “એક સંપૂર્ણ સંસ્કૃતિ નષ્ટ થઈ શકે” જેવી ચેતવણી માત્ર સૈન્ય કાર્યવાહી સુધી સીમિત નથી રહેતી એવી ભીતિ પણ વ્યક્ત થઈ રહી છે.
કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતો માનતા છે કે જો સંઘર્ષ લાંબો ચાલે અને જમીન પર સૈન્ય દળો ઉતારવાની સ્થિતિ આવે, તો તે વધુ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે. આ દરમિયાન ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને પણ લાંબા સમયથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ચર્ચા ચાલતી રહી છે. જો કે હાલમાં કોઈ દેશે પરમાણુ હથિયારોના ઉપયોગ અંગે સીધી ધમકી આપી નથી, છતાં વધતા સૈન્ય દબાણ અને વ્યૂહાત્મક નિવેદનોને કારણે કેટલાક વિશ્લેષકો આ પરિસ્થિતિને “વિશ્વ સુરક્ષા માટે અત્યંત સંવેદનશીલ તબક્કો” ગણાવી રહ્યા છે.
