Iran took 'revenge' : અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો લશ્કરી સંઘર્ષ હવે માત્ર બંને દેશો પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી. શુક્રવાર (17 જુલાઈ)ના રોજ ઈરાને ખાડી ક્ષેત્રના અનેક દેશોમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવીને ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓ શરૂ કર્યા હોવાનો દાવો કર્યો છે. કુવૈત, સીરિયા અને ઓમાન ઉપરાંત કતાર, બહેરીન, જોર્ડન અને ઈરાકમાં પણ હુમલાઓ અથવા હવાઈ સંરક્ષણ કાર્યવાહી થયાના રિપોર્ટ્સ સામે આવ્યા છે. અમેરિકી હુમલામાં 38 લોકોનાં મોત અને 400થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હોવાના ઈરાનના દાવા બાદ સમગ્ર વિસ્તાર ફરીથી ખુલ્લા યુદ્ધની દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે. જોકે, બંને પક્ષોના કેટલાક દાવાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ હજુ સુધી થઈ શકી નથી.
Live: ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ Live: USનો ઈરાનમાં નાગરિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર મોટો હુમલો; 8ના મોત, 20થી વધુ ઘાયલ!
અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ ફરી કેમ ભડક્યો?
છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સતત લશ્કરી કાર્યવાહી ચાલી રહી હતી, પરંતુ ગયા અઠવાડિયે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અગાઉનો યુદ્ધવિરામ હવે સમાપ્ત થઈ ગયો હોવાનું જાહેર કર્યા બાદ પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની ગઈ. ત્યારબાદ અમેરિકાએ ઈરાનના અનેક લશ્કરી ઠેકાણાઓ, દરિયાકાંઠાના સુરક્ષા મથકો અને રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ સાથે જોડાયેલા માળખાઓ પર હવાઈ હુમલાઓ કર્યા હોવાનું અમેરિકી સૈન્યે જણાવ્યું છે. તેના જવાબમાં ઈરાને સમગ્ર ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં અમેરિકી હાજરીને નિશાન બનાવવાની વ્યૂહરચના અપનાવી છે. આ સંઘર્ષ હવે માત્ર સરહદી અથડામણ નહીં, પરંતુ સમગ્ર મધ્ય પૂર્વની સુરક્ષા માટે મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : કેનેડામાં વસતા ભારતીયો સહિત લાખો PR ધારકો માટે મોટા સમાચાર : સરકારે PGP પર લગાવી રોક
ઈરાને 'બદલો' લેવાનો દાવો કેમ કર્યો?
ઈરાનના સરકારી ટેલિવિઝન અને ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) દ્વારા જાહેર કરાયેલા નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે અમેરિકાના હુમલામાં માર્યા ગયેલા સૈનિકો અને નાગરિકોના "લોહીનો બદલો" લેવા માટે આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. તેહરાનનું કહેવું છે કે અમેરિકાએ ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતા નબળી પાડવા માટે સતત હુમલાઓ કર્યા છે, જ્યારે ઈરાન પોતાની કાર્યવાહી આત્મરક્ષાના અધિકાર હેઠળ કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ અમેરિકા આ હુમલાઓને વ્યૂહાત્મક અને સુરક્ષા સંબંધિત કાર્યવાહી ગણાવી રહ્યું છે. બંને દેશો એકબીજા પર સંઘર્ષ વધારવાનો આરોપ મૂકી રહ્યા છે.
કુવૈતમાં અમેરિકી દળો પર ડ્રોન હુમલાનો દાવો
ઈરાને દાવો કર્યો છે કે તેણે કુવૈતમાં અમેરિકી સૈનિકોની તૈનાતી સાથે જોડાયેલા લોજિસ્ટિકલ સપોર્ટ સેન્ટર અને અન્ય લશ્કરી સુવિધાઓ પર મોટી સંખ્યામાં ડ્રોન મોકલ્યા હતા. ઈરાની મીડિયાનું કહેવું છે કે આ હુમલાનો મુખ્ય હેતુ અમેરિકી દળોની પુરવઠા વ્યવસ્થા ખોરવવાનો હતો. જોકે કુવૈત અથવા અમેરિકાએ હજુ સુધી આ દાવાની સંપૂર્ણ પુષ્ટિ કરી નથી. યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિમાં બંને પક્ષો દ્વારા કરવામાં આવતા દાવાઓની સ્વતંત્ર તપાસ થવામાં સમય લાગી શકે છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ Live : USનો ઈરાનમાં નાગરિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર મોટો હુમલો; 8ના મોત, 20થી વધુ ઘાયલ!
સીરિયાના અલ-તાન્ફ બેઝ પર સીધો હુમલો
ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે જણાવ્યું કે સીરિયાના અલ-તાન્ફ વિસ્તારમાં આવેલા અમેરિકી સ્પેશિયલ ઓપરેશન્સ કમાન્ડ સેન્ટર પર અચાનક હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. અલ-તાન્ફ બેઝ લાંબા સમયથી અમેરિકા માટે વ્યૂહાત્મક મહત્વ ધરાવે છે કારણ કે તે ઈરાક-સીરિયા સરહદ નજીક આવેલો છે અને આતંકવાદ વિરોધી અભિયાનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જો આ હુમલાની પુષ્ટિ થાય તો તે સીરિયામાં અમેરિકા સામે ઈરાનનો સૌથી સીધો હુમલો ગણાશે.
ઓમાનમાં રડાર સિસ્ટમને નિશાન બનાવ્યાનો દાવો
ઈરાને વધુમાં દાવો કર્યો છે કે ઓમાનના સલામાહ રોક્સ વિસ્તારમાં આવેલી દરિયાઈ સર્વેલન્સ રડાર અને ઘાનામ વિસ્તારમાં અમેરિકાની એર સર્વેલન્સ સિસ્ટમને નિશાન બનાવી નષ્ટ કરવામાં આવી છે. જો આ દાવો સાચો સાબિત થાય તો તે અમેરિકાની દરિયાઈ દેખરેખ અને હવાઈ સુરક્ષા વ્યવસ્થાને અસર પહોંચાડી શકે છે. જોકે આ અંગે અમેરિકા અથવા ઓમાન તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ જાહેર કરવામાં આવી નથી.
જોર્ડન અને ઈરાકે હવાઈ હુમલા નિષ્ફળ બનાવ્યા
જોર્ડનની સેનાએ સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું કે તેમની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે શુક્રવારે સવારે દેશના હવાઈ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશેલી ત્રણ ઈરાની મિસાઈલોને સફળતાપૂર્વક તોડી પાડી હતી. બીજી તરફ ઈરાકના કુર્દિશ પ્રદેશ એર્બિલમાં ગઠબંધન દળોએ વિસ્ફોટકોથી ભરેલા આઠ ડ્રોનને હવામાં જ નષ્ટ કર્યા હોવાનું જણાવ્યું છે. આ ઘટનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે હવે સંઘર્ષ માત્ર અમેરિકા અને ઈરાન પૂરતો સીમિત રહ્યો નથી, પરંતુ સમગ્ર ગલ્ફ ક્ષેત્રની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને અસર કરી રહ્યો છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : અમેરિકાનો મોટો નિર્ણય! : હવે રશિયન તેલ ખરીદશો તો 100% ટેરિફ ભરવો પડશે, જાણો ભારત પર શું થશે અસર
કતાર અને બહેરીનમાં વિસ્ફોટોથી ચિંતા
શુક્રવારે વહેલી સવારે કતારની રાજધાની દોહા અને બહેરીનમાં પણ વિસ્ફોટોના રિપોર્ટ્સ સામે આવ્યા હતા. ઈરાની મીડિયાએ દાવો કર્યો કે અમેરિકી લશ્કરી વિમાનો અને હેલિકોપ્ટરોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે સંબંધિત દેશોએ હજુ સુધી નુકસાન કે જાનહાનિ અંગે સંપૂર્ણ વિગતો જાહેર કરી નથી. તેથી આ દાવાઓને હાલ સાવધાનીપૂર્વક જોવાની જરૂર છે.
ઈરાનનો દાવો : 38નાં મોત, 400થી વધુ લોકો ઘાયલ
ઈરાનના આરોગ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, 22 જૂનથી અમેરિકી હુમલાઓમાં ઓછામાં ઓછા 38 લોકોનાં મોત થયા છે જ્યારે 400થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે. ઘાયલોમાં મહિલાઓ અને બાળકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ આંકડા ઈરાનના સત્તાવાર દાવા પર આધારિત છે અને તેની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ હજુ સુધી થઈ નથી. યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિમાં જાનહાનિના આંકડામાં ફેરફાર થવાની શક્યતા રહેતી હોય છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : 40 વર્ષમાં છઠ્ઠી વખત બનતી દુર્લભ ઘટના! : એટલાન્ટિક નીના અને અલ નીનો સાથે મળતા બદલાશે દુનિયાનું હવામાન
હોર્મુઝની ખાડી કેમ આખી દુનિયા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો આ સંઘર્ષ માત્ર લશ્કરી દૃષ્ટિએ જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે પણ અત્યંત મહત્વનો છે. હોર્મુઝની ખાડીમાંથી વિશ્વના અંદાજે પાંચમા ભાગ જેટલો ક્રૂડ ઓઈલ અને મોટી માત્રામાં LNG પસાર થાય છે. તાજેતરના હુમલાઓ બાદ ઘણા વેપારી જહાજોએ પોતાનો માર્ગ બદલી દીધો છે અથવા મુસાફરી અટકાવી દીધી છે. તેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે અને ઊર્જા સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી છે.
ભારત પર શું અસર થઈ શકે?
ભારત પોતાની કુલ ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો ગલ્ફ દેશોમાંથી આયાત કરે છે. જો હોર્મુઝની ખાડીમાં લાંબા સમય સુધી અવરજવર ખોરવાય અથવા સંઘર્ષ વધુ વિસ્તરે તો ભારત માટે કાચા તેલની આયાત મોંઘી બની શકે છે. તેના કારણે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ, પરિવહન ખર્ચ, મોંઘવારી અને ઉદ્યોગો પર અસર થવાની શક્યતા છે. સાથે જ ગલ્ફ દેશોમાં રહેતા લાખો ભારતીયોની સુરક્ષા અને વેપાર માર્ગોની સલામતી પણ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો બની શકે છે. હાલની પરિસ્થિતિ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે. અમેરિકા અને ઈરાન બંને તરફથી સતત સૈન્ય કાર્યવાહી થઈ રહી છે અને ગલ્ફ ક્ષેત્રના અનેક દેશો હાઈ એલર્ટ પર છે. જો કૂટનીતિક પ્રયાસો નિષ્ફળ જશે તો સંઘર્ષ વધુ વિસ્તરી શકે છે, જેની અસર માત્ર મધ્ય પૂર્વ પૂરતી નહીં રહે પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને ભૂરાજકીય સંતુલન પર પણ પડી શકે છે. આગામી દિવસોમાં બંને દેશોની સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની ભૂમિકા નિર્ણાયક રહેશે.
