US Senate Russian Oil Tariff Bill: યુક્રેન યુદ્ધને ત્રણ વર્ષથી વધુ સમય વીતી ગયો હોવા છતાં રશિયા સામે પશ્ચિમી દેશોનું આર્થિક દબાણ સતત વધી રહ્યું છે. હવે અમેરિકા રશિયાની ઊર્જા આવકને નિશાન બનાવીને વધુ એક કડક પગલું ભરવાની તૈયારીમાં છે. અમેરિકી સેનેટમાં રજૂ થયેલા નવા બિલને 60થી વધુ સેનેટર્સનું સમર્થન મળતાં તે ટૂંક સમયમાં કાયદાનું સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે. જો આ બિલ કાયદો બનશે તો રશિયા પાસેથી કાચું તેલ (Crude Oil) અને નેચરલ ગેસની મોટા પાયે ખરીદી કરતા દેશો માટે ગંભીર પડકાર ઊભો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ભારત અને ચીન જેવા દેશો, જે રશિયન ક્રૂડના સૌથી મોટા ખરીદદારોમાં સામેલ છે, તેમના માટે અમેરિકી બજારમાં વેપાર કરવો વધુ મોંઘો બની શકે છે. જોકે બિલ હજુ કાયદો બન્યું નથી અને અમલ પહેલાં અમેરિકાની કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવાની બાકી છે.
શું છે અમેરિકી સેનેટનું નવું બિલ?
અમેરિકી સેનેટમાં રજૂ થયેલા આ પ્રસ્તાવનો મુખ્ય હેતુ રશિયાની ઊર્જા નિકાસમાંથી થતી આવક ઘટાડવાનો છે. બિલના પ્રસ્તાવ મુજબ, છેલ્લા 12 મહિનામાં રશિયા પાસેથી સૌથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ અથવા નેચરલ ગેસ ખરીદનારા દેશોમાંથી અમેરિકા આયાત થતા ઉત્પાદનો પર 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લગાવી શકાય. આ ઉપરાંત, જો કોઈ દેશ રશિયા પર લાગેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોને બાયપાસ કરવામાં મદદ કરતો હોવાનું માનવામાં આવશે તો તે દેશ પણ આ જોગવાઈ હેઠળ આવી શકે છે. આ કારણે વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે, ભારત અને ચીન જેવા દેશો પર તેની સીધી અસર થઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો: 40 વર્ષમાં છઠ્ઠી વખત બનતી દુર્લભ ઘટના! : એટલાન્ટિક નીના અને અલ નીનો સાથે મળતા બદલાશે દુનિયાનું હવામાન
ભારત અને ચીન માટે શું હોઈ શકે અસર?
યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ ભારતે ડિસ્કાઉન્ટ દરે રશિયન કાચા તેલની ખરીદીમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. ચીન પણ રશિયાના સૌથી મોટા ઊર્જા ગ્રાહકોમાં સામેલ છે. જો અમેરિકા આ બિલને કાયદામાં ફેરવશે અને ત્યારબાદ સંબંધિત દેશો પર ટેરિફ લાગુ કરશે, તો અમેરિકા સાથેના વેપારમાં વધારાનો ખર્ચ ઊભો થઈ શકે છે. જોકે વાસ્તવિક અસર તે સમયે નક્કી થશે જ્યારે અમેરિકી સરકાર કયા દેશો પર અને કઈ હદ સુધી આ જોગવાઈ લાગુ કરે છે તે સ્પષ્ટ કરશે.
રશિયા સામે વધુ કડક કાર્યવાહીનો માર્ગ
બિલમાં એવી જોગવાઈ પણ છે કે રશિયાથી સીધા આયાત થતા કેટલાક ઉત્પાદનો પર 500 ટકા સુધીનો ટેરિફ લગાવવાની સત્તા અમેરિકી સરકારને મળી શકે છે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ રશિયાની નિકાસને વધુ મોંઘી બનાવી તેની આર્થિક આવક ઘટાડવાનો છે. અમેરિકી નીતિ નિર્માતાઓનું માનવું છે કે, ઊર્જા નિકાસમાંથી મળતી આવક રશિયાની અર્થવ્યવસ્થા માટે મહત્વપૂર્ણ છે અને તેના પર નિયંત્રણ લાવીને મોસ્કો પર દબાણ વધારી શકાય.
અમેરિકા અને યુરોપ માટે રાખવામાં આવી છે કેટલીક છૂટછાટ
આ બિલમાં કેટલીક મહત્વપૂર્ણ છૂટછાટો પણ સામેલ છે, જેના કારણે તેની ટીકા પણ થઈ રહી છે. પ્રસ્તાવ મુજબ, અમેરિકા માટે રશિયન લો-એનરિચ્ડ યુરેનિયમની ખરીદી પર અલગ જોગવાઈ રાખવામાં આવી છે. બીજી તરફ, યુરોપના કેટલાક એવા દેશોને નેચરલ ગેસ સંબંધિત મર્યાદિત રાહત આપવામાં આવી શકે છે, જે હજુ પણ રશિયન ગેસ પર આંશિક રીતે નિર્ભર છે અને વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો શોધવાના પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ કારણસર કેટલાક નિષ્ણાતો આ બિલને 'ડબલ સ્ટાન્ડર્ડ' તરીકે પણ વર્ણવી રહ્યા છે અને દલીલ કરે છે કે, અમેરિકા પોતાની જરૂરિયાતો માટે છૂટ રાખીને અન્ય દેશો પર કડક નિયમો લાદી રહ્યું છે.
રાષ્ટ્રપ્રમુખને મળશે વિશેષ અધિકાર
બિલમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપ્રમુખને વિશેષ સત્તા આપવાની પણ જોગવાઈ છે. તેના અનુસાર, ખાસ સંજોગોમાં કોઈ દેશને આ ટેરિફ અથવા પ્રતિબંધમાંથી છૂટ આપી શકાય છે. જો કે, આવી છૂટ આપ્યા બાદ અમેરિકી કોંગ્રેસને તેની સમીક્ષા કરવાનો અધિકાર રહેશે અને નક્કી સમયમર્યાદામાં તે અંગે વાંધો પણ ઉઠાવી શકશે.
આગળ શું?
હાલ આ બિલને અમેરિકી સેનેટમાં વ્યાપક સમર્થન મળ્યું છે, પરંતુ તે કાયદો બને તે પહેલાં જરૂરી કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે. જો અંતે આ પ્રસ્તાવ અમલમાં આવશે તો વૈશ્વિક ઊર્જા વેપાર, ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો અને રશિયન તેલના આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે.
