જ્યારે દુનિયામાં ક્યાંય યુદ્ધ, આતંકવાદ કે અશાંતિ ફેલાય છે, ત્યારે ભારતીય સૈનિકો માત્ર પોતાની સરહદોની જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક શાંતિ જાળવવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ભારતના જવાનો આજે અનેક દેશોમાં તૈનાત છે જ્યાં તેઓ યુદ્ધ અટકાવવાથી લઈને નિર્દોષ લોકોની સુરક્ષા સુધીના મહત્વના કામ કરી રહ્યા છે.
વૈશ્વિક શાંતિ માટે ભારતની પ્રતિબદ્ધતા
ભારત હંમેશા વૈશ્વિક શાંતિ અને સહઅસ્તિત્વનો સમર્થક રહ્યો છે. United Nationsના શાંતિ મિશનોમાં ભારત સૌથી વધુ સૈનિકો મોકલનારા દેશોમાં સામેલ છે. આ મિશનોનો મુખ્ય હેતુ યુદ્ધગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં શાંતિ સ્થાપિત કરવો, યુદ્ધવિરામ જાળવવો અને સામાન્ય નાગરિકોની સુરક્ષા કરવી છે. ભારતીય સૈનિકો પોતાના શિસ્ત, માનવતા અને બહાદુરી માટે વિશ્વભરમાં ઓળખાયેલા છે, જેના કારણે તેમને સૌથી મુશ્કેલ વિસ્તારોમાં પણ મોકલવામાં આવે છે.
Lebanonમાં સંવેદનશીલ તૈનાતી
મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિત લેબનાન હાલમાં તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યું છે. અહીં UNIFIL હેઠળ ભારતે લગભગ 600 સૈનિકો તૈનાત કર્યા છે. આ સૈનિકોનું કામ ઇઝરાયેલ અને હિઝબુલ્લાહ વચ્ચેના તણાવને નિયંત્રિત રાખવું, સરહદ પર નજર રાખવી અને બંને પક્ષો વચ્ચે બફર ઝોન તરીકે કાર્ય કરવું છે. આ વિસ્તારમાં એક નાની ભૂલ પણ મોટા યુદ્ધમાં ફેરવાઈ શકે છે, તેથી ભારતીય સૈનિકો ખૂબ જ સતર્ક રહે છે.
Democratic Republic of the Congoમાં ઉગ્રવાદ સામે લડત
આફ્રિકાના કાંગોમાં ઘણા વર્ષોથી આંતરિક સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે. અહીં MONUSCO મિશન હેઠળ ભારતીય સૈનિકો 2005થી કાર્યરત છે. ઘણા વિસ્તારોમાં વિદ્રોહી જૂથો ગામો પર હુમલા કરે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં ભારતીય સૈનિકો માત્ર સુરક્ષા જ નથી આપતા, પરંતુ સ્થાનિક લોકોમાં વિશ્વાસ પણ ઉભો કરે છે.
South Sudanમાં માનવતા માટે સેવા
દક્ષિણ સુદાનમાં લાંબા સમયથી ગૃહયુદ્ધ અને જાતીય સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે. અહીં UNMISS હેઠળ ભારતીય સૈનિકો તૈનાત છે. તેમનો મુખ્ય હેતુ નાગરિકોની સુરક્ષા કરવો, રાહત સામગ્રી પહોંચાડવી અને જીવનને ફરી સામાન્ય બનાવવામાં મદદ કરવી છે. અહીં ભારતીય સેનાના ડોક્ટરો અને એન્જિનિયરો પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
Golan Heights પર કડક નજર
ગોલન હાઇટ્સ એક અત્યંત સંવેદનશીલ વિસ્તાર છે, જ્યાં UNDOF મિશન હેઠળ ભારતીય સૈનિકો તૈનાત છે. આ વિસ્તાર Syria અને Israel વચ્ચેનો વિવાદિત વિસ્તાર છે. અહીં સૈનિકો યુદ્ધવિરામનું પાલન કરાવે છે અને પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં રાખે છે.
અન્ય દેશોમાં પણ ભારતીય હાજરી
ભારત માત્ર યુએન મિશન સુધી મર્યાદિત નથી. Armeniaમાં ડિફેન્સ અટાશે તરીકે ભારતીય અધિકારીઓ તૈનાત છે, જે રક્ષણ સંબંધોને મજબૂત બનાવે છે. તે સિવાય Tanzania, Mozambique, Ivory Coast, Ethiopia અને Philippinesમાં પણ ભારતની સૈન્ય હાજરી વિવિધ સ્વરૂપે જોવા મળે છે. ખાસ કરીને ફિલિપિન્સમાં બ્રહ્મોસ મિસાઇલ ડીલ પછી ભારતીય નિષ્ણાતોની ભૂમિકા વધી છે.
વૈશ્વિક સ્તરે વધતું ભારતનું પ્રભાવ
આજના સમયમાં ભારતીય સૈનિકો Poland, Djibouti જેવા દેશોમાં પણ વિવિધ કામગીરીમાં જોડાયેલા છે.
સમુદ્રી સુરક્ષા, પાયરસી રોકવી, માનવતા આધારિત મદદ અને ટ્રેનિંગ આપવી આ તમામ ક્ષેત્રોમાં ભારતની ભૂમિકા સતત વધી રહી છે. આ ભારતની ‘સોફ્ટ પાવર’ અને ‘હાર્ડ પાવર’નું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે.
