INR vs AFN: વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલી આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ વચ્ચે માર્ચ 2026 મહિનો કરન્સી માર્કેટ માટે ભારે ઉથલપાથલભર્યો રહ્યો છે. ખાસ કરીને ભારતીય રૂપિયા પર ભારે દબાણ જોવા મળ્યું છે, જ્યારે અફઘાનિસ્તાનની કરન્સી ‘અફગાની’એ આશ્ચર્યજનક રીતે મજબૂતી દર્શાવી છે. એક તરફ ભારત જેવી મોટી અર્થવ્યવસ્થાની કરન્સી ઐતિહાસિક નીચા સ્તરે પહોંચી છે, તો બીજી તરફ નાની અર્થવ્યવસ્થાવાળા અફઘાનિસ્તાનની કરન્સી સ્થિર રહી છે. આ પરિસ્થિતિએ રોકાણકારો અને આર્થિક વિશ્લેષકોને વિચારવા મજબૂર કર્યા છે.
ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ, ઐતિહાસિક ગાબડું
માર્ચ 2026 દરમિયાન ભારતીય રૂપિયા અમેરિકી ડોલર સામે 95ના સ્તરથી પણ નીચે પહોંચી ગયો હતો અને લગભગ 95.22 સુધી નબળો થયો હતો. આ નાણાકીય વર્ષ (2025-26) દરમિયાન રૂપિયામાં આશરે 9.88% જેટલી ગિરાવટ નોંધાઈ છે, જે છેલ્લા 14 વર્ષમાં સૌથી મોટી ગિરાવટ માનવામાં આવે છે. વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવના સીધા પ્રભાવથી રૂપિયા સતત દબાણમાં રહ્યો છે.
અફગાની કરન્સીનું મજબૂત પ્રદર્શન
જ્યારે રૂપિયા નબળો પડ્યો છે, ત્યારે અફઘાનિસ્તાનની કરન્સી ‘અફગાની’એ મજબૂતી જાળવી રાખી છે. અફઘાન સેન્ટ્રલ બેંકના આંકડા મુજબ, માર્ચ 2026 દરમિયાન અફગાની ડોલર સામે લગભગ 9.93% મજબૂત રહી છે. મહિના દરમિયાન થોડો ઉતાર-ચઢાવ હોવા છતાં અંતે અફગાની વધુ સ્થિર રહી અને રૂપિયા કરતાં સારું પ્રદર્શન કર્યું.
આ પણ વાંચો: રોકાણકારો માટે ખાસ : એપ્રિલ મહિનામાં શેરબજારમાં રજાઓનો રાઉન્ડ, 30માંથી આ10 દિવસ ટ્રેડિંગ રહેશે બંધ
તાજી એક્સચેન્જ સ્થિતિ શું કહે છે?
માર્ચના અંતે અંદાજિત એક્સચેન્જ રેટ મુજબ:
1 ભારતીય રૂપિયા ≈ 0.67 અફગાની
આનો અર્થ એ થાય છે કે મૂલ્યના દ્રષ્ટિકોણથી રૂપિયા અફગાની કરતાં નબળો છે. જોકે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા અફઘાનિસ્તાન કરતાં ઘણી મોટી છે, છતાં કરન્સીની ‘યૂનિટ વેલ્યુ’ અને તાજેતરના ટ્રેન્ડ મુજબ અફગાની આગળ છે.
રૂપિયા નબળો પડવાના મુખ્ય કારણો
ભારતીય રૂપિયાની ગિરાવટ પાછળ અનેક મહત્વપૂર્ણ પરિબળો જવાબદાર છે:
વિદેશી મૂડીની બહારગમતી: વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાંથી મોટા પ્રમાણમાં પૈસા ઉપાડ્યા
કાચા તેલના વધતા ભાવ: પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવને કારણે તેલના ભાવ $105-$115 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યા
અમેરિકન ટેરિફ: અમેરિકાની વેપાર નીતિઓ અને ટેરિફના દબાણથી રૂપિયાની સ્થિતિ નબળી પડી
વેપાર ખાધ (CAD): હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં તણાવને કારણે ઊર્જા વેપારમાં અવરોધ આવ્યો
અફગાની મજબૂત રહેવાના કારણો
અફઘાનિસ્તાનની કરન્સી મજબૂત રહેવા પાછળના કેટલાક કારણો:
કડક મોનેટરી પોલિસી: સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા ડોલરની પૂરતી સપ્લાય
ડિજિટલ બેંકિંગનો વિકાસ: નવા નોટ અને ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનથી સ્થિરતા
ઓછું વૈશ્વિક જોડાણ: વૈશ્વિક બજારથી ઓછી નિર્ભરતા હોવાથી બાહ્ય અસર ઓછી પડી
આ પણ વાંચો: Petrol-Diesel Price Hike : આવતીકાલથી વધશે પેટ્રોલ-ડિઝલના ભાવ? જાણો આ ગલ્ફ દેશે કરી ભાવ વધારાની જાહેરાત
શું શીખવા જેવી બાબત?
આ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે માત્ર મોટી અર્થવ્યવસ્થા હોવી જ કરન્સી મજબૂત હોવાનો માપદંડ નથી. વૈશ્વિક તણાવ, આયાત ખર્ચ અને રોકાણના પ્રવાહો કરન્સી પર સીધી અસર કરે છે. જ્યારે આંતરિક નિયંત્રણ અને નીતિ સ્થિરતા કરન્સીને મજબૂત રાખવામાં મદદરૂપ બને છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, માર્ચ 2026ના આ આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારતીય રૂપિયા હાલમાં દબાણમાં છે, જ્યારે અફગાની કરન્સીએ મજબૂતી જાળવી રાખી છે. આગામી સમયમાં વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ અને આર્થિક નીતિઓ પર બંને કરન્સીની દિશા નિર્ભર રહેશે.
