બ્રિટનમાં ભારતીય હેલ્થકેર વર્કરને નોકરી ન આપતાં કંપની પર કાર્યવાહી : ટ્રિબ્યુનલે આપ્યો આટલું વળતર ચૂકવવાનો આપ્યો આદેશ

વિદેશમાં રોજગારની આશા લઈને જતા હજારો ભારતીયો માટે બ્રિટનમાંથી એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની ચુકાદો સામે આવ્યો છે. બ્રિટનમાં હેલ્થ અને કેર વર્કર વિઝા પર પહોંચેલા ભારતીય નાગરિકને તેની સ્પોન્સર કંપનીએ વચન મુજબ નોકરી અને પગાર ન આપતાં બ્રિટિશ રોજગાર ટ્રિબ્યુનલએ કંપનીને 28 હજાર પાઉન્ડથી વધુનું વળતર ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ ચુકાદો માત્ર એક વ્યક્તિ માટે જ નહીં પરંતુ વિદેશમાં સ્પોન્સરશિપ આધારિત રોજગાર મેળવનારા અનેક પ્રવાસી કર્મચારીઓ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

નોકરીના વચન સાથે બ્રિટન પહોંચ્યો, પરંતુ કામ જ મળ્યું નહીં

33 વર્ષીય શાબિન શાજી ભારતના કેરળ રાજ્યના રહેવાસી છે. તેઓ હેલ્થ અને કેર વર્કર વિઝા હેઠળ બ્રિટનમાં કામ કરવા માટે ગયા હતા. બ્રિટનમાં આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં નોકરી મેળવવા માટે તેમને સ્વાન કેર સોલ્યુશન્સ લિમિટેડ નામની કંપની તરફથી જરૂરી સ્પોન્સરશિપ સર્ટિફિકેટ પણ આપવામાં આવ્યું હતું.

સ્પોન્સરશિપ સર્ટિફિકેટ કોઈપણ વિદેશી કર્મચારી માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ હોય છે, જેના આધારે તે વ્યક્તિ બ્રિટનમાં કાયદેસર રીતે કામ કરવા માટે વિઝા મેળવી શકે છે. શાજીએ પણ આ જ પ્રક્રિયા હેઠળ બ્રિટનમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો અને તેમને વિશ્વાસ હતો કે ત્યાં પહોંચ્યા બાદ તેમને નક્કી કરાયેલ નોકરી શરૂ કરવાની તક મળશે.

પરંતુ બ્રિટનમાં પહોંચ્યા પછી પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે અલગ નીકળી. શાજીનો દાવો હતો કે કંપનીએ તેમને કોઈ કામ આપ્યું નહીં અને ન તો કોઈ પગાર ચૂકવ્યો. પરિણામે તેઓ આર્થિક સંકટમાં ફસાઈ ગયા અને જીવનનિર્વાહ માટે ગંભીર મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો.

ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ પહોંચ્યો મામલો

આ મામલો બાદમાં બર્મિંગહામ સ્થિત રોજગાર ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ પહોંચ્યો. સુનાવણી દરમિયાન શાજીએ દલીલ કરી કે તેમની સ્પોન્સર કંપનીએ કરાર મુજબ રોજગાર ઉપલબ્ધ કરાવ્યો નહોતો. ઉપરાંત તેમને કોઈ પ્રકારનું વેતન પણ ચૂકવવામાં આવ્યું ન હતું.

તેમણે ટ્રિબ્યુનલને જણાવ્યું કે તેઓ બ્રિટનમાં કાયદેસર રીતે કામ કરવા માટે આવ્યા હતા અને નોકરી કરવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર હતા. તેમ છતાં કંપનીએ તેમને નોકરી શરૂ કરવાની તક જ આપી નહીં.

રોજગાર ન્યાયાધીશ એડમન્ડ્સે કેસની સુનાવણી બાદ નોંધ્યું કે શાજી બ્રિટનમાં કામ કરવા માટે “તૈયાર, સક્ષમ અને ઇચ્છુક” હતા. આ સંજોગોમાં જો નોકરી શરૂ થઈ ન હોય તો તેની જવાબદારી કર્મચારી પર નહીં પરંતુ નોકરી આપનાર સંસ્થા પર આવે છે.

28 હજાર પાઉન્ડથી વધુ વળતરનો આદેશ

ટ્રિબ્યુનલએ પોતાના નિર્ણયમાં જણાવ્યું કે શાજી 15 એપ્રિલ 2023થી 21 એપ્રિલ 2024 સુધી કંપનીના કર્મચારી તરીકે ગણવામાં આવશે. આ સમયગાળા દરમિયાન તેમને 40 કલાકના સાપ્તાહિક કાર્યના આધારે દર વર્ષે 22,880 પાઉન્ડના વેતનનો હકદાર માનવામાં આવ્યો.

કોર્ટના નિર્ણય મુજબ કંપનીએ બાકી રહેલી મજૂરી, ચૂકવવામાં ન આવેલી રજાઓનું વળતર અને અન્ય સંબંધિત ખર્ચ ચૂકવવાના રહેશે. કુલ મળીને 28,000 પાઉન્ડથી વધુની રકમ શાજીને આપવામાં આવશે. ભારતીય ચલણમાં આ રકમ અંદાજે 31 લાખ રૂપિયાથી વધુ થાય છે, જોકે વિનિમય દર મુજબ તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.

આ ઉપરાંત કંપનીને કાનૂની કાર્યવાહી સાથે જોડાયેલા કેટલાક ખર્ચ પણ ચૂકવવા પડશે. ટ્રિબ્યુનલએ સ્પષ્ટ કર્યું કે કર્મચારીને કામ ન આપવું અને વેતન ન ચૂકવવું ગંભીર બાબત છે, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે કર્મચારી વિદેશથી સ્પોન્સરશિપ આધારિત વિઝા પર આવ્યો હોય.

કંપનીએ શું દલીલ કરી?

સુનાવણી દરમિયાન સ્વાન કેર સોલ્યુશન્સ લિમિટેડે ટ્રિબ્યુનલને જણાવ્યું હતું કે શાજીની નોકરી ઔપચારિક પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ ન થવાને કારણે શરૂ થઈ શકી નહોતી. કંપનીએ દલીલ કરી કે કેટલીક જરૂરી ફોર્માલિટીઓ બાકી હતી, જેના કારણે રોજગાર પ્રક્રિયા આગળ વધી શકી નહોતી.

જોકે ટ્રિબ્યુનલએ ઉપલબ્ધ પુરાવાઓ અને કેસની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કર્મચારીના પક્ષમાં નિર્ણય આપ્યો. કોર્ટે માન્યું કે કર્મચારી કામ કરવા માટે તૈયાર હતો અને રોજગાર ઉપલબ્ધ કરાવવાની જવાબદારી કંપનીની હતી.

વિઝા નિયમોને કારણે વધ્યાં પડકારો

શાજીના કેસમાં એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ પણ હતો કે તેઓ હેલ્થ અને કેર વર્કર વિઝા હેઠળ બ્રિટનમાં આવ્યા હતા. આવા વિઝા સામાન્ય રીતે ચોક્કસ સ્પોન્સર કંપની સાથે જોડાયેલા હોય છે. તેથી સ્પોન્સર કંપની કામ ન આપે તો કર્મચારી માટે તરત જ બીજી નોકરી શોધવી સરળ રહેતી નથી.

વિઝા સંબંધિત મર્યાદાઓને કારણે શાજી અન્યત્ર રોજગાર મેળવી શકતા નહોતા. આ સમયગાળા દરમિયાન તેમને આર્થિક મુશ્કેલીઓ, રોજિંદા ખર્ચ અને ભવિષ્ય અંગેની અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

પછીથી તેમણે વૈકલ્પિક પૂર્ણકાલીન રોજગાર મેળવવામાં સફળતા મેળવી, પરંતુ તે પહેલાં લાંબા સમય સુધી તેઓ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થયા હતા.

પ્રવાસી કર્મચારીઓ માટે કેમ મહત્વનો છે આ ચુકાદો?

તાજેતરના વર્ષોમાં બ્રિટન સહિત અનેક દેશોમાં આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં કર્મચારીઓની માંગ વધતાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીયો વિદેશી રોજગાર માટે જઈ રહ્યા છે. ખાસ કરીને કેર વર્કર અને હેલ્થકેર સેક્ટરમાં ભારતીય વ્યાવસાયિકોની નોંધપાત્ર હાજરી જોવા મળે છે.

આ ચુકાદો એ સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે સ્પોન્સરશિપ આધારિત રોજગાર આપતી કંપનીઓ પર પણ કાનૂની જવાબદારીઓ લાગુ પડે છે. જો કોઈ કંપની વિદેશી કર્મચારીને નોકરીના વચન પર બોલાવે અને પછી રોજગાર ઉપલબ્ધ ન કરાવે, તો તેના વિરુદ્ધ કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

વિદેશમાં કામ કરવા જતાં ભારતીયો માટે પણ આ કેસ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તે દર્શાવે છે કે રોજગાર સંબંધિત અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે કાનૂની વ્યવસ્થાઓ ઉપલબ્ધ છે અને યોગ્ય પુરાવા સાથે ન્યાય મેળવી શકાય છે.