મોદી સરકારનો મોટો ટેક્સ પ્લાન? : વિદેશી રોકાણકારોને રાહત આપીને રૂપિયાને મજબૂત બનાવવાની તૈયારી

ભારતીય રૂપિયામાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી જોવા મળેલી અસ્થિરતા વચ્ચે કેન્દ્ર સરકાર હવે વિદેશી મૂડી આકર્ષવા માટે મોટા નીતિગત ફેરફારોની તૈયારીમાં હોવાનું માનવામાં આવે છે. અહેવાલો અનુસાર, સરકાર વિદેશી રોકાણકારો માટે ટેક્સ રાહત, સરકારી બોન્ડમાં વધુ સરળ પ્રવેશ અને શેરબજારમાં રોકાણના નવા રસ્તા ખુલ્લા કરવા જેવા મહત્વપૂર્ણ પગલાં પર વિચાર કરી રહી છે. આ પગલાંનો મુખ્ય હેતુ દેશના ડેટ માર્કેટમાં વિદેશી રોકાણ વધારવાનો અને રૂપિયાને મળતા દબાણને ઘટાડવાનો છે.

વિદેશી રોકાણકારો માટે 20% ટેક્સ ઘટાડવાની તૈયારી?

અહેવાલ મુજબ સરકાર હાલમાં એવા પ્રસ્તાવો પર વિચાર કરી રહી છે જેના હેઠળ ભારતીય સરકારી બોન્ડમાંથી મળતી વ્યાજ આવક પર વિદેશી રોકાણકારો પાસેથી વસૂલાતો હાલનો 20 ટકા ટેક્સ ઘટાડવામાં આવી શકે છે અથવા સંપૂર્ણપણે દૂર પણ થઈ શકે છે. જો આ નિર્ણય અમલમાં આવશે તો ભારતના બોન્ડ માર્કેટમાં વિદેશી રોકાણકારો માટે આકર્ષણ નોંધપાત્ર રીતે વધશે. હાલમાં ઘણા વૈશ્વિક ફંડ્સ ઊંચા કરભારના કારણે ભારતીય ડેટ માર્કેટમાં મર્યાદિત ભાગીદારી રાખે છે. ટેક્સ રાહત મળવાથી વિદેશી મૂડીનો પ્રવાહ વધવાની શક્યતા છે. આ પગલું માત્ર રોકાણ વધારવા માટે જ નહીં પરંતુ ભારતીય અર્થવ્યવસ્થામાં લાંબા ગાળાની સ્થિરતા લાવવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

સરકારી બોન્ડમાં વધુ સરળ પ્રવેશ મળી શકે

ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા સંચાલિત Fully Accessible Route (FAR) હેઠળ વિદેશી રોકાણકારોને કેટલીક સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં રોકાણ કરવાની છૂટ આપવામાં આવે છે. હવે એવી ચર્ચા છે કે આ યાદીને વધુ વિસ્તૃત કરવામાં આવી શકે છે. જો આવું થાય તો વિદેશી રોકાણકારો માટે લાંબા ગાળાના સરકારી બોન્ડ ખરીદવા વધુ સરળ બનશે અને રોકાણ મર્યાદા વગર કેટલાક બોન્ડમાં ભાગીદારી શક્ય બની શકે છે.

2024માં RBIએ FAR ફ્રેમવર્કમાં ફેરફાર કરીને 14 વર્ષ અને 30 વર્ષ મુદતના કેટલાક બોન્ડને બહાર રાખ્યા હતા. હવે નવા ફેરફારો દ્વારા ફરીથી વધુ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ કરાવવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

રૂપિયાની નબળાઈ બની ચિંતાનો વિષય

સરકારના આ સંભવિત પગલાં એવા સમયે સામે આવી રહ્યા છે જ્યારે ભારતીય રૂપિયો દબાણનો સામનો કરી રહ્યો છે. આ વર્ષે 20 મેના રોજ રૂપિયો અમેરિકન ડોલર સામે ઐતિહાસિક નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. પછી રિઝર્વ બેંકના હસ્તક્ષેપ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાચા તેલના ભાવોમાં નરમાઈના કારણે રૂપિયામાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો હતો. તેમ છતાં બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે રૂપિયાની સ્થિરતા માટે સતત વિદેશી મૂડી પ્રવાહ જરૂરી છે. આ જ કારણ છે કે સરકાર હવે એવી નીતિઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે જે લાંબા ગાળે વિદેશી રોકાણકારોને ભારત તરફ આકર્ષી શકે.

રૂપિયો નબળો પડવાના મુખ્ય કારણો

ભારતીય ચલણ પર દબાણ પાછળ અનેક પરિબળો જવાબદાર રહ્યા છે. તેમાં વધતો ક્રૂડ ઓઈલ આયાત ખર્ચ, વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો દ્વારા નાણાંની ઉપાડ, વૈશ્વિક વેપાર તણાવ અને પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલી ભૂરાજકીય અનિશ્ચિતતા સામેલ છે. ખાસ કરીને ઊર્જા આયાત માટે ભારતની ઊંચી નિર્ભરતા રૂપિયાને આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાઓ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે. જ્યારે કાચા તેલના ભાવ વધે છે ત્યારે આયાત ખર્ચમાં વધારો થાય છે અને ડોલરની માંગ વધવાથી રૂપિયો વધુ દબાણમાં આવે છે.

શેરબજારમાં વિદેશી વ્યક્તિગત રોકાણકારોને પણ તક

અહેવાલોમાં એવો પણ ઉલ્લેખ છે કે સરકાર ટૂંક સમયમાં એવા નિયમો જાહેર કરી શકે છે જે ભારત બહાર રહેતા વ્યક્તિઓ (Persons Resident Outside India – PROI)ને Portfolio Investment Scheme હેઠળ ભારતીય લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેરોમાં રોકાણ કરવાની મંજૂરી આપશે. આ ફેરફાર અમલમાં આવશે તો માત્ર મોટા સંસ્થાકીય રોકાણકારો જ નહીં પરંતુ વ્યક્તિગત વિદેશી રોકાણકારો માટે પણ ભારતીય શેરબજારના નવા દરવાજા ખુલશે. ભારતના મૂડીબજારને વધુ વૈશ્વિક બનાવવા માટે આ પગલું મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. તેનાથી બજારમાં લિક્વિડિટી વધવાની અને વિદેશી ભાગીદારી વધુ મજબૂત બનવાની શક્યતા છે.

કેબિનેટે તાજેતરમાં લીધા મહત્વના નિર્ણયો

આ સમગ્ર ચર્ચા એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે કેન્દ્ર સરકારે તાજેતરમાં અનેક મોટા પ્રોજેક્ટોને મંજૂરી આપી છે. કેબિનેટે લગભગ ₹39,290 કરોડના વિવિધ વિકાસ પ્રોજેક્ટોને મંજૂરી આપીને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને આર્થિક વૃદ્ધિને વેગ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. વિદેશી રોકાણ વધારવા માટેના સંભવિત નવા પગલાંને આ વ્યાપક આર્થિક વ્યૂહરચનાનો જ એક ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

ભારતની અર્થવ્યવસ્થા માટે શું હોઈ શકે અસર?

જો ટેક્સ રાહત અને બોન્ડ માર્કેટ સુધારાના પ્રસ્તાવો અમલમાં આવે તો ભારત માટે ઘણા ફાયદા થઈ શકે છે. વિદેશી મૂડી પ્રવાહ વધવાથી રૂપિયાને મજબૂતી મળી શકે છે, સરકારી ઉધાર ખર્ચમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અને નાણાકીય બજારોમાં વધુ સ્થિરતા આવી શકે છે. સાથે જ ભારતને વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે વધુ વિશ્વસનીય અને આકર્ષક રોકાણ ગંતવ્ય તરીકે રજૂ કરવામાં પણ મદદ મળી શકે છે. લાંબા ગાળે આ પગલાં દેશની આર્થિક વૃદ્ધિને વધુ ગતિ આપી શકે છે.