ભારતમાં ઉનાળાનો પ્રારંભિક તબક્કો જ હવે ખતરનાક સ્તરે પહોંચી ગયો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ની તાજેતરની આગાહી મુજબ, આગામી થોડા દિવસોમાં દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં તાપમાન 40°C થી 42°C ની સપાટી વટાવી જશે. આ સ્થિતિને કારણે મધ્ય અને દક્ષિણ ભારતમાં ભીષણ ‘લૂ’ (Heatwave) ફૂંકાવાની શક્યતા છે, જ્યારે ગુજરાત સહિતના દરિયાકાંઠાના રાજ્યોમાં ભેજવાળી ગરમી અને અસહ્ય બફારો લોકોની મુશ્કેલીમાં વધારો કરશે.
વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સની ગેરહાજરી અને ગરમીનું કારણ
હવામાન વિભાગ અનુસાર, હાલમાં ઉત્તર ભારતમાં કોઈ સક્રિય 'વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ' હાજર નથી. સામાન્ય રીતે આ પવનો વાતાવરણમાં ઠંડક લાવવાનું કામ કરે છે, પરંતુ તેની ગેરહાજરીને કારણે સૂર્યના કિરણો સીધા જમીન પર ત્રાટકી રહ્યા છે. આના પરિણામે રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશ તરફથી આવતા ગરમ પવનો મેદાની વિસ્તારોમાં તાપમાનનો પારો ઝડપથી વધારી રહ્યા છે. તાજેતરમાં મહારાષ્ટ્રના અકોલા અને કર્ણાટકના કલબુર્ગીમાં પારો 44.1°C સુધી પહોંચી ગયો હતો, જે આ વર્ષના ઉનાળાની અત્યાર સુધીની સૌથી ગંભીર સ્થિતિ દર્શાવે છે.
કયા રાજ્યોમાં ‘લૂ’ અને ક્યાં બફારાનો ત્રાસ?
હવામાન વિભાગે ગરમીના પ્રકારને આધારે દેશને બે ભાગમાં વહેંચ્યો છે. એક તરફ જ્યાં સૂકી ગરમી અને લૂનો પ્રકોપ રહેશે, તો બીજી તરફ ભેજવાળી ગરમી લોકોને પરેશાન કરશે:
લૂનો ખતરો (Heatwave Zones): મધ્યપ્રદેશ, વિદર્ભ (મહારાષ્ટ્ર), ઉત્તર કર્ણાટક, તેલંગાણા અને છત્તીસગઢમાં ગરમ પવનો ફૂંકાશે. આ વિસ્તારોમાં બપોરના સમયે પારો 42 થી 44 ડિગ્રીની વચ્ચે રહેવાની શક્યતા છે, જેના કારણે ‘ઓરેન્જ એલર્ટ’ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
બફારાનો ત્રાસ (Humid Heat): ગુજરાત, ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ અને કેરળ જેવા રાજ્યોમાં ભેજનું પ્રમાણ વધારે હોવાથી ગરમી વધુ આકરી લાગશે. અહીં વાસ્તવિક તાપમાન કરતા ‘ફીલ લાઈક’ ટેમ્પરેચર (અનુભવાતી ગરમી) 4 થી 5 ડિગ્રી વધુ હોઈ શકે છે, જે શારીરિક થાક અને ડિહાઇડ્રેશનનું કારણ બને છે.
ઉત્તર ભારત અને દિલ્હીમાં તાપમાનનો ઉછાળો
રાજધાની દિલ્હી સહિત સમગ્ર ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં આગામી 48 કલાકમાં તાપમાનમાં 3 થી 4 ડિગ્રીનો વધારો નોંધાઈ શકે છે. 18 એપ્રિલ સુધીમાં દિલ્હીમાં પારો 42 ડિગ્રીને સ્પર્શે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે. આ ઉપરાંત, ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના રાજ્યોમાં પણ સામાન્ય કરતા તાપમાન ઊંચું રહેવાની ધારણા છે. આ આખું અઠવાડિયું પ્રચંડ ગરમીનું રહેવાનું હોવાથી સરકારી તંત્ર દ્વારા લોકોને બપોરના સમયે બિનજરૂરી બહાર ન નીકળવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
આ પણ વાંચો: Lucknow માં ભીષણ આગનો કહેર : 250થી વધુ ઝૂંપડાઓ ખાખ, સિલિન્ડર વિસ્ફોટોથી આખું શહેર ધ્રુજ્યું
પહાડી વિસ્તારોમાં હળવો વરસાદ અને રાહત
મેદાની વિસ્તારોમાં જ્યારે ગરમીનો પ્રકોપ છે, ત્યારે પહાડી રાજ્યોમાં થોડી રાહત મળી શકે છે. 16 એપ્રિલની રાત્રિથી એક નબળું વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ હિમાલયી ક્ષેત્રમાં સક્રિય થવાની સંભાવના છે. જેના કારણે જમ્મુ-કાશ્મીર, લદ્દાખ અને હિમાચલ પ્રદેશના કેટલાક ભાગોમાં 17 થી 19 એપ્રિલ દરમિયાન હળવો વરસાદ અથવા હિમવર્ષા થઈ શકે છે. જોકે, આ વરસાદની અસર મેદાની વિસ્તારોમાં ગરમી ઘટાડવા માટે પૂરતી સાબિત નહીં થાય.
