ભારતની અર્થવ્યવસ્થા મજબૂત ગતિએ આગળ વધી રહી છે, પરંતુ કાચા તેલના વધતા ભાવ હવે દેશના વિકાસ માટે મોટું જોખમ બની રહ્યા છે. EY ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, જો ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2026-27માં ભારતીય કાચા તેલના બાસ્કેટનો સરેરાશ ભાવ 120 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચે, તો ભારતનો વાસ્તવિક વૃદ્ધિ દર ઘટીને 6 ટકા સુધી આવી શકે છે. આ સાથે જ છૂટક મોંઘવારી ભારતીય રિઝર્વ બેંકની 6 ટકાની ઉપરની સહન મર્યાદાને વટાવી શકે છે.
કાચા તેલના વધતા ભાવ ભારત માટે મોટો પડકાર
ભારત માટે કાચું તેલ માત્ર એક આયાતી વસ્તુ નથી, પરંતુ સમગ્ર અર્થતંત્રની ગતિ નક્કી કરતું પાયાનું પરિબળ છે. પેટ્રોલ, ડીઝલ, ગેસ, હવાઈ ઇંધણ, પરિવહન, ઉત્પાદન ખર્ચ અને રોજિંદી વપરાશની ચીજવસ્તુઓ સુધી કાચા તેલના ભાવની સીધી અસર પહોંચે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં જ્યારે તેલ મોંઘું થાય છે, ત્યારે તેનો પ્રભાવ માત્ર પેટ્રોલ પંપ સુધી મર્યાદિત રહેતો નથી, પરંતુ સામાન્ય પરિવારના ઘરખર્ચ, ઉદ્યોગોના ખર્ચ, સરકારની નાણાકીય સ્થિતિ અને દેશના વિકાસદર (GDP) પર સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. મળેલા અહેવાલ મુજબ, EY ઇન્ડિયાએ તાજેતરમાં ચેતવણી આપી છે કે જો ભારતીય કાચા તેલના બાસ્કેટનો સરેરાશ ભાવ 120 ડોલર પ્રતિ બેરલ રહેશે, તો ભારતની કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન એટલે કે જીડીપી વૃદ્ધિ આશરે 6 ટકા સુધી ઘટી શકે છે. આ સાથે ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) આધારિત છૂટક મોંઘવારી 6 ટકા સુધી પહોંચવાની ભીતિ છે. ઉલ્લેખનીય છે કે રિઝર્વ બેંકે મોંઘવારી માટે 2 થી 6 ટકાની સહન મર્યાદા નક્કી કરી છે, જેમાં 6 ટકા એ જોખમી સ્તર માનવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો : PM મોદીએ કાશીને આપી રૂ.6,330 કરોડની ભેટ : બે નવી વંદે ભારત ટ્રેનોને આપી લીલી ઝંડી, વારાણસીમાં વિપક્ષ પર આકરા પ્રહાર
EY શું છે અને તેનો અહેવાલ કેમ મહત્વનો છે?
EY એટલે કે 'અર્ન્સ્ટ એન્ડ યંગ', જે વિશ્વની અગ્રણી વ્યાવસાયિક સેવા આપતી કંપનીઓમાંની એક છે. આ કંપનીને વૈશ્વિક સ્તરે ડેલોઇટ, પીડબલ્યુસી અને કેપીએમજીની સાથે 'બિગ ફોર' (Big Four) ઓડિટ કંપનીઓમાં ગણવામાં આવે છે. EY સરકારો, અગ્રણી કંપનીઓ અને રોકાણકારોને ઓડિટિંગ, ટેક્સ કન્સલ્ટિંગ, બિઝનેસ એડવાઇઝરી અને આર્થિક વિશ્લેષણ જેવી સેવાઓ પૂરી પાડે છે. ભારતમાં EY ઇન્ડિયા સમયાંતરે અર્થતંત્ર, વિકાસદર અને વૈશ્વિક ઘટનાઓની અસરો અંગે સચોટ અહેવાલ રજૂ કરે છે. તેથી, EYનો 'ઇકોનોમી વોચ' અહેવાલ ભારતીય અર્થતંત્રના ભવિષ્યના જોખમો સમજવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
EY ઇન્ડિયાના મુખ્ય નીતિ સલાહકાર ડી.કે. શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું છે કે નીતિગત હસ્તક્ષેપ માટે હવે અવકાશ મર્યાદિત છે. તેમ છતાં, નીતિનિર્માતાઓએ રેપો રેટમાં વધારાની શક્યતા અને કાચા તેલના પુરવઠા માટે નવા સ્ત્રોતો શોધવાની ગતિ તેજ કરવા પર વિચાર કરવો પડી શકે છે. જો પશ્ચિમ એશિયામાં ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ લાંબો ચાલશે, તો ભારતીય કાચા તેલના બાસ્કેટનો ભાવ હજુ પણ વધી શકે છે.
આ પણ વાંચો : 'આ કુદરત અને આદિવાસીઓ વિરુદ્ધનો ગુનો છે' : ગ્રેટ નિકોબાર પ્રોજેક્ટ પર રાહુલ ગાંધીના પ્રહાર, કેન્દ્ર સરકાર પર સાધ્યું નિશાન
કાચા તેલના ભાવથી ભારત પર દબાણ કેમ વધે છે?
ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટાભાગે આયાત પર નિર્ભર છે. દેશમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ પરિવહન, કૃષિ, ઉદ્યોગ, વીજ ઉત્પાદન અને બાંધકામ ક્ષેત્રે વ્યાપકપણે થાય છે. જ્યારે કાચું તેલ મોંઘું થાય છે, ત્યારે ડીઝલ અને પેટ્રોલના ભાવ વધે છે. ડીઝલ મોંઘું થવાથી માલસામાનનું પરિવહન મોંઘું બને છે, જેના કારણે શાકભાજી, અનાજ, દૂધ અને અન્ય જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં ઉછાળો આવે છે.
અર્થશાસ્ત્રની ભાષામાં આને 'કોસ્ટ-પુશ ઇન્ફ્લેશન' (ખર્ચ આધારિત મોંઘવારી) કહેવામાં આવે છે. જ્યારે ઉત્પાદન ખર્ચ વધે છે, ત્યારે તેનો અંતિમ બોજ ગ્રાહકો પર પડે છે. સામાન્ય પરિવારો માટે આ સ્થિતિ પડકારજનક હોય છે, કારણ કે તેમની આવકમાં તાત્કાલિક વધારો થતો નથી, પરંતુ ખર્ચ વધી જાય છે. પરિણામે બજારમાં માંગ ઘટે છે, જે ઉદ્યોગોના વિકાસને ધીમો પાડે છે. આ જ કારણે EYએ 120 ડોલરના ભાવને ગંભીર જોખમ ગણાવ્યું છે.
રિઝર્વ બેંક માટે મુશ્કેલ નિર્ણય
RBIએ તાજેતરની નાણાકીય નીતિ સમીક્ષામાં નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે ભારતનો વૃદ્ધિ દર 6.9 ટકા રહેવાનો અંદાજ મૂક્યો હતો. જોકે, કાચા તેલના વધતા ભાવ આ ગણિત બગાડી શકે છે. મોંઘવારી જો 4.6 ટકાના અંદાજથી ઉપર જાય, તો રિઝર્વ બેંક સામે બેવડો પડકાર ઊભો થશે. એક તરફ મોંઘવારી રોકવા માટે રેપો રેટ વધારવો પડી શકે, તો બીજી તરફ વ્યાજદર વધવાથી આર્થિક વૃદ્ધિ રુંધાઈ શકે છે. રેપો રેટ વધવાથી હોમ લોન, ઓટો લોન અને બિઝનેસ લોન મોંઘી થાય છે, જેનાથી બજારમાં રોકાણ ઘટે છે.
વૈશ્વિક અંદાજો અને EYની ચેતવણી
IMF (આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળ) એ ભારતનો વૃદ્ધિ દર 6.5 ટકા અને વિશ્વ બેંકે 6.6 ટકા રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. આ અંદાજો મુજબ ભારત વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા રહેશે. પરંતુ EYની ચેતવણી સ્પષ્ટ છે કે જો પશ્ચિમ એશિયાનો સંકટ વધુ ઘેરો બનશે, તો તેલનો પુરવઠો ખોરવાઈ શકે છે. અમેરિકાની ઊર્જા સંસ્થાના મતે, બ્રેન્ટ ક્રૂડ 2026ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં 115 ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે.
આ પણ વાંચો : દ્વેષ ભર્યા ભાષણો અંગે SCની સ્પષ્ટતા : આવા કિસ્સાઓ માટે કાયદા પૂરતા છે અમલ મહત્વનો
સરકાર માટે નાણાકીય દબાણ
જ્યારે તેલ મોંઘું થાય ત્યારે સરકાર માટે 'સૂડી વચ્ચે સોપારી' જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે. જો સરકાર ભાવવધારો ગ્રાહકો પર નાખે તો જનતામાં રોષ વધે છે, અને જો સરકાર ટેક્સ ઘટાડે તો સરકારી તિજોરી પર બોજ વધે છે અને નાણાકીય ખાધ (Fiscal Deficit) વધે છે. ડી.કે. શ્રીવાસ્તવના મતે, નાણાકીય ખાધને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે કદાચ ભાવવધારાનો અમુક હિસ્સો ગ્રાહકોએ સહન કરવો પડી શકે છે.
આ અહેવાલ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ભારત આંતરિક માંગ અને સરકારી રોકાણના જોરે વિકાસ કરી રહ્યું છે. પરંતુ તેલના ભાવ એવો બાહ્ય પરિબળ છે જે ભારતના હાથમાં નથી. 6 ટકાનો વૃદ્ધિ દર એ મંદી નથી, પરંતુ 7 ટકાની સરખામણીએ તે ધીમી ગતિ ચોક્કસ છે. આ સ્થિતિ રોજગાર સર્જન અને નવા રોકાણો પર અસર કરી શકે છે.
નિષ્કર્ષમાં, ભારતનું અર્થતંત્ર મજબૂત છે, પરંતુ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે નીતિનિર્માતાઓ માટે આગામી સમય કસોટી સમાન રહેશે. તેલના ભાવ, આરબીઆઈનું વલણ અને સરકારની નાણાકીય નીતિ જ નાણાકીય વર્ષ 2026-27નું ભવિષ્ય નક્કી કરશે.
