India's Mega Defense Move : ભારત હવે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે દુનિયા પર નિર્ભર રહેવા નથી માંગતું પણ પોતે જ શક્તિશાળી હથિયારો અને વિમાનો બનાવવાની દિશામાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. મોદી સરકારે દેશના સૌથી મહત્વકાંક્ષી અને પહેલા સ્વદેશી પાંચમી પેઢીના (5th Generation) સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટ AMCA પ્રોજેક્ટ માટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. રક્ષામંત્રાલયે આ મેગા પ્રોજેક્ટના નિર્માણ માટે દેશના ત્રણ મોટા પ્રાઇવેટ અને સરકારી કંપનીઓના સમૂહોને રિક્વેસ્ટ ફોર પ્રપોઝલ એટલે કે RFP જાહેર કરી દીધું છે. આ વિમાન ભારતીય વાયુસેનાના અત્યારના સૌથી આધુનિક વિમાન ફ્રાન્સના રાફેલ કરતાં પણ વધુ ઘાતક, શક્તિશાળી અને આધુનિક ટેકનોલોજીથી સજ્જ હશે.
નવો ઇતિહાસ (નવો પ્રોજેક્ટ અને કંપનીઓ)
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લેવાયેલા આ નિર્ણયથી ભારત હવે માત્ર વિદેશોમાંથી કરોડો રૂપિયાના લડાયક વિમાનો ખરીદનારો દેશ મટીને, પોતે આગામી પેઢીની સુપર ટેકનોલોજી વિકસાવનારો દેશ બનવા જઈ રહ્યો છે. રક્ષામંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટ માટે ભારતના ત્રણ સૌથી મજબૂત અને અનુભવી ઔદ્યોગિક સમૂહોને શોર્ટલિસ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. આ કંપનીઓએ હવે સરકાર સમક્ષ પોતાના વિગતવાર ટેકનિકલ, મોડેલિંગ અને ઔદ્યોગિક પ્લાન રજૂ કરવા પડશે, જેના આધારે વિમાનના પ્રોડક્શનની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવશે. આ બહુપ્રતીક્ષિત પગલાથી ભારતીય સેનાની સૈન્ય તાકાતમાં આગામી સમયમાં અભૂતપૂર્વ અને ક્રાંતિકારી વધારો જોવા મળશે.
દુનિયા સાથે સ્પર્ધા (સુપર પાવર દેશોને ટક્કર)
અત્યારે આખી દુનિયામાં આકાશ પર રાજ કરવા માટે પાંચમી પેઢીના સુપર ફાઇટર જેટ્સ વિકસાવવાની રેસ ચાલી રહી છે, જેમાં ખાસ કરીને અમેરિકા, ચીન અને રશિયા જેવા દેશો વચ્ચે ભારે હરીફાઈ છે. ભારત અત્યાર સુધી પોતાની સુરક્ષા માટે ફ્રાન્સના રાફેલ અને રશિયાના સુખોઈ જેવા અદ્યતન વિમાનો પર મોટાપાયે નિર્ભર રહ્યું છે, પરંતુ આ વિમાનો ચોથી કે સાડા ચાર પેઢીના છે. AMCA પરિયોજના પૂરી થતાં જ આપણી ભારતીય વાયુસેના દુનિયાની ગણતરીના એવા દેશોની યાદીમાં સામેલ થઈ જશે જેમની પાસે પોતાના જ દેશમાં બનેલા ફિફ્થ જનરેશન સ્ટેલ્થ વિમાનો છે, જે ચીન અને અમેરિકાના અત્યાધુનિક વિમાનોને પણ સીધી ટક્કર આપી શકશે.
શું છે આ ખાસ પ્રોજેક્ટ? (AMCA ની તાકાત)
AMCA નું પૂરું નામ એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (Advanced Medium Combat Aircraft) છે. આ એક અત્યંત શક્તિશાળી ટ્વિન-એન્જિન (બે એન્જિન વાળું) મલ્ટીરોલ સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટ હશે, જેને ભારતની પ્રતિષ્ઠિત સંરક્ષણ સંશોધન સંસ્થા DRDO અને એરોનોટિકલ ડેવલપમેન્ટ એજન્સી (ADA) સંયુક્ત રીતે ડિઝાઇન કરી રહી છે. આ સુપર જેટની સૌથી મોટી ખાસિયત એ હશે કે તે કોઈપણ દુશ્મનના રડાર કે એર ડિફેન્સ સિસ્ટમમાં પકડાયા વગર તેના ક્ષેત્રમાં ઘૂસી શકે છે. તે લાંબા અંતર સુધી સચોટ મિસાઈલ હુમલો કરી શકશે અને આજના જમાનાના ડિજિટલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધમાં ભારતને હંમેશા વિરોધીઓ કરતા એક ડગલું આગળ રાખશે.
રાફેલ કરતાં કેમ ચડિયાતું? (રાફેલ સાથે સરખામણી)
ભારતે ફ્રાન્સ પાસેથી રાફેલ ખરીદીને વાયુસેનાની તાકાત વધારી છે, પણ રાફેલ 4.5 જનરેશનનું વિમાન છે, જ્યારે ભારત જે નવું AMCA બનાવી રહ્યું છે તે સીધું 5th જનરેશનનું બનશે. આ નવા જેટમાં ખાસ પ્રકારની સ્ટેલ્થ ડિઝાઇન હશે જે રડારના કિરણોને પાછા નથી જવા દેતી, તેમજ તેમાં હથિયારો બહાર લટકાવવાના બદલે વિમાનની અંદર જ છુપાવીને રાખવા માટે ઇન્ટરનલ વેપન બેઝ હશે. આ ઉપરાંત તેમાં અત્યાધુનિક સેન્સર ફ્યુઝન અને આફ્ટરબર્નર વગર પણ સુપરસોનિક સ્પીડ પકડવાની 'સુપરક્રૂઝ' ક્ષમતા હશે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, તે દુશ્મનને કાનોકાન ખબર પડ્યા વગર તેનો ખાતમો કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જે તેને રાફેલ કરતા ઘણું આગળનું પ્લેટફોર્મ બનાવે છે.
કોને મળી આ મોટી તક? (ભારતીય ભાગીદારો)
ભારત સરકારના રક્ષામંત્રાલયે આ પ્રોજેક્ટને સમયસર પૂરો કરવા માટે ભારતના સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષેત્રના સૌથી દિગ્ગજ અને અનુભવી ખેલાડીઓને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે.
લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો (L&T) અને ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ (BEL) : આ બંને કંપનીઓ ભારે મશીનરી અને અત્યંત આધુનિક મિલિટરી ગ્રેડ ઇલેક્ટ્રોનિક સિસ્ટમ્સ બનાવવામાં વર્ષોનો અનુભવ ધરાવે છે.
ટાટા એડવાન્સ્ડ સિસ્ટમ્સ લિમિટેડ : ટાટા ગ્રુપની આ કંપની સંરક્ષણ અને એરોસ્પેસ સેક્ટરમાં ખૂબ જ ઝડપથી રોકાણ વધારી રહી છે અને ગ્લોબલ કંપનીઓ સાથે મળીને એવિએશન પાર્ટ્સ બનાવે છે.
ભારત ફોર્જ અને BEML : ભારત ફોર્જ મેટલ ફોર્જિંગ અને હથિયારોના ભાગો બનાવવામાં મજબૂત છે, જ્યારે BEML હેવી ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને મિલિટરી પ્લેટફોર્મ્સ માટે જાણીતી છે.
આત્મનિર્ભર ભારત (મેક ઇન ઇન્ડિયાનો દાવ)
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર સતત ભારતીય સંરક્ષણ ક્ષેત્રને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગ એટલે કે 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' પર સૌથી વધુ ભાર આપી રહી છે. AMCA પ્રોજેક્ટ માત્ર એક ફાઇટર જેટ બનાવવાનો પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ તે ભારતના સંરક્ષણ ઉદ્યોગનું આખું ચિત્ર બદલી નાખશે. આનાથી દેશની પ્રાઈવેટ અને સરકારી કંપનીઓ વચ્ચે જોડાણ મજબૂત થશે, જેના કારણે દેશમાં લાખો હાઈ-ટેક નોકરીઓ અને રોજગારીની નવી તકો ઉભી થશે. આ પ્રોજેક્ટની સફળતા બાદ ભારત ભવિષ્યમાં માત્ર પોતાના માટે જ નહીં પરંતુ દુનિયાના અન્ય મિત્ર દેશોને પણ હાઈ-એન્ડ મિલિટરી ટેકનોલોજી નિકાસ કરી શકશે.
