Strait of Hormuz: અમેરિકાએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત માર્ગ મેળવવા માટે ઈરાનને કોઈપણ પ્રકારની ચુકવણી કરનાર શિપિંગ કંપનીઓને સખત ચેતવણી આપી છે. આવી ચુકવણી કરનાર પર અમેરિકી પ્રતિબંધો લાગુ પડી શકે છે.
યુએસ ઓફિસ ઓફ ફોરેન એસેટ્સ કંટ્રોલ (OFAC) એ શુક્રવારે જારી કરેલી આધિકારિક ચેતવણીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે રોકડ, ડિજિટલ સંપત્તિ, અનૌપચારિક વિનિમય કે ઇન-કાઇન્ડ ચુકવણી - કોઈપણ સ્વરૂપમાં ઈરાનને પૈસા આપવા એ પ્રતિબંધોનું કારણ બની શકે છે.
તણાવની શરૂઆત
28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા સંઘર્ષ શરૂ થયાના દાવાઓ પછી ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને વ્યાપારી જહાજો માટે અસરકારક રીતે બંધ કરી દીધું હતું. ત્યારબાદ ઈરાને કેટલાક જહાજોને વૈકલ્પિક સુરક્ષિત માર્ગ આપવાનું શરૂ કર્યું અને આ સેવાના બદલામાં ‘ટોલ’ (ફી) વસૂલવા માંડી. આ જ ‘ટોલબૂથ’ જેવી વ્યવસ્થા અમેરિકા માટે મોટી ચિંતાનો વિષય બની છે.
અમેરિકાની નાકાબંધી
આ તણાવ વચ્ચે 13 એપ્રિલે અમેરિકાએ ઈરાની તેલ ટેન્કરોને રોકવા માટે નૌકાદળ નાકાબંધી લાગુ કરી. આ પગલાં પછી અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડે 45 વાણિજ્યિક જહાજોને પાછા વળવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આનાથી ઈરાનને તેના અર્થતંત્ર માટે જરૂરી તેલની આવકમાં મોટો ફટકો પડ્યો છે. વિશ્વના તેલ અને કુદરતી ગેસના વેપારનો લગભગ 20 % હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. આ વિસ્તારમાં વધતો તણાવ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારને પણ અસર કરી રહ્યો છે.
આ પણ વાંચો: અમેરિકા-ઈરાન તણાવ ફરી ઉગ્ર? : ટ્રમ્પની ચેતવણી બાદ ઈરાનનો કડક સંદેશ- શું ફરી ભડકશે યુદ્ધ?
આ સંકટ કેમ મહત્વનો છે?
આ ઘટના માત્ર એક પ્રાદેશિક વિવાદ નથી - તે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈપણ અવરોધનો સીધો પ્રભાવ વિશ્વના ઊર્જા પુરવઠા પર પડે છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો આ તણાવ:
મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતાને ખતરામાં મૂકે છે
વૈશ્વિક વેપાર માર્ગોને અસ્થિર બનાવે છે
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં નવા સમીકરણો ઉભા કરે છે
આ પરિસ્થિતિ લાંબા ગાળે કેવી રીતે વિકસશે તે જોવાનું રહેશે, પરંતુ હાલ માટે તે વૈશ્વિક બજારો માટે ચેતવણી સમાન છે.
