'હિંદુઓમાં મુક્તિ છે, ઇસ્લામમાં વક્ફ છે...' : સુપ્રીમ કોર્ટમાં આધ્યાત્મિક દલીલોની ગૂંજ

અરજદારો વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે વાંધો ઉઠાવ્યો અને કહ્યું, "વકફ એ ભગવાનને, મૃત્યુ પછીના જીવન માટેનું સમર્પણ છે. તે ફક્ત સમુદાયને દાન નથી પણ ભગવાનને સમર્પણ છે. તેનો હેતુ આધ્યાત્મિક લાભ છે."

સિબ્બલના આ દલીલ પર, મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડી.વાય. "હિન્દુઓમાં મોક્ષનો ખ્યાલ છે," ચંદ્રચુડે કહ્યું. ન્યાયાધીશ ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહ તેમની સાથે સંમત થયા અને કહ્યું, "ખ્રિસ્તી ધર્મમાં પણ સ્વર્ગની આકાંક્ષા છે."

કેન્દ્રના દાવાને પડકારતા, વરિષ્ઠ વકીલ રાજીવ ધવને કહ્યું કે "વેદો અનુસાર, મંદિરો હિન્દુ ધર્મનો આવશ્યક ભાગ નથી. તે હિન્દુ ધર્મનો આવશ્યક ભાગ નથી. પ્રકૃતિની પૂજા કરવાની જોગવાઈ છે. અગ્નિ, પાણી, વરસાદ, પર્વત, સમુદ્ર, બધા દેવતાઓ છે."

સિબ્બલનો દલીલ
કપિલ સિબ્બલે દલીલ કરી, 'હું એમ પણ માનું છું કે ઇસ્લામના કેટલાક મૂળભૂત સિદ્ધાંતો અનુસાર, વકફ ભગવાનને સમર્પિત હોવો જોઈએ.' મૃત્યુ પછીના જીવન માટે. એકવાર વકફ, ​​હંમેશા વકફ.' આ દરમિયાન ચીફ જસ્ટિસે એમ પણ કહ્યું કે દાન એ દરેક ધર્મનું મૂળભૂત તત્વ છે અને બધા ધર્મોમાં ભગવાન કે સમાજ માટે દાન આપવાની પરંપરા રહી છે.

સિબ્બલે એ મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો કે વકફ મેનેજમેન્ટ કમિટીમાં બિન-મુસ્લિમોનો સમાવેશ કરવાની જોગવાઈ છે, જ્યારે બિન-હિંદુઓને હિન્દુ ધાર્મિક સંસ્થાઓની વ્યવસ્થામાં સ્થાન આપવામાં આવતું નથી. તેમણે કહ્યું, "જ્યારે બિન-હિંદુઓનો હિન્દુ ધાર્મિક ટ્રસ્ટમાં સમાવેશ થતો નથી, ત્યારે વક્ફ બોર્ડમાં ચાર બિન-મુસ્લિમ સભ્યો માટે જોગવાઈ છે. મારા મતે, એક પણ પૂરતું હોત."

સિબ્બલે જણાવ્યું હતું કે વકફ મિલકતની નોંધણી ન કરાવવાથી માલિકી ગુમાવવી પડતી નથી કારણ કે 1995ના કાયદામાં રાજ્યો પર તેની નોંધણી કરાવવાની જવાબદારી મૂકવામાં આવી હતી. તેમણે કહ્યું, '૧૯૫૪ થી ૨૦૧૩ સુધી, ફક્ત એક જ રાજ્યએ સર્વે પૂર્ણ કર્યો હતો. આમાં કોનો વાંક છે? મુતવલ્લીનું? આ તમારો કાયદો (સરકાર) છે.

તેમણે કહ્યું કે આ કાયદાને કારણે, મુસ્લિમ સમુદાય મિલકતથી વંચિત રહેશે કારણ કે રાજ્ય સરકારોએ સર્વેક્ષણ કરાવ્યું ન હતું અને એવું કહેવામાં આવશે કે વકફ નોંધાયેલ પણ નથી. સિબ્બલે કહ્યું કે કેટલાક રાજ્યોમાં સરકારી પોર્ટલ પર વકફ દર્શાવવામાં આવ્યો નથી. શું આનો અર્થ એ છે કે ગુજરાતમાં કોઈ વકફ નથી?