Gulmarg Gondola: જમ્મુ-કાશ્મીરના પ્રસિદ્ધ પર્યટન સ્થળ ગુલમર્ગ ખાતે સોમવારે એક સમયે ભય અને અફરાતફરીનું વાતાવરણ સર્જાયું, જ્યારે એશિયાના સૌથી ઊંચા રોપવે સિસ્ટમમાં ગણાતા ગુલમર્ગ ગોંડોલામાં અચાનક ટેકનિકલ ખામી આવી ગઈ. લગભગ 300 પ્રવાસીઓ કલાકો સુધી હવામાં ફસાયેલા રહ્યા, જેમાં અનેક મહિલાઓ, બાળકો અને વૃદ્ધો સામેલ હતા. ભારે વરસાદ અને મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ વચ્ચે સેનાથી લઈને SDRF અને NDRF સુધીની ટીમોએ સાત કલાક સુધી અભિયાન ચલાવી તમામને સુરક્ષિત બહાર કાઢ્યા.
બપોરે 2 વાગ્યે અચાનક અટકી ગઈ 65 કેબિન
સોમવારે બપોરે લગભગ 2 વાગ્યાના સમયે ગુલમર્ગ ગોંડોલાની કામગીરી દરમિયાન અચાનક ટેકનિકલ ખામી સર્જાઈ હતી. પરિણામે બંને ફેઝ વચ્ચે દોડતી કુલ 65 કેબિન હવામાં અટકી ગઈ. કેટલીક કેબિન જમીનથી આશરે 500 ફૂટ જેટલી ઊંચાઈ પર હતી, જેના કારણે અંદર બેઠેલા પ્રવાસીઓમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો હતો.
ગોંડોલાની એક કેબિનમાં સરેરાશ 6 લોકો બેસી શકે છે. આ રીતે અંદાજે 300 જેટલા પ્રવાસીઓ લાંબા સમય સુધી હવામાં ફસાઈ ગયા હતા. ઘટના સમયે વિસ્તારમાં ભારે વરસાદ અને ધુમ્મસ હોવાને કારણે બચાવ કામગીરી વધુ પડકારજનક બની હતી.
પ્રવાસીઓમાંથી કેટલાકે ફોન દ્વારા પોતાના પરિવારજનોને જાણ કરી હતી. સોશિયલ મીડિયા પર પણ ઘટનાના વીડિયો અને તસવીરો વાયરલ થતા દેશભરમાં ચિંતા ફેલાઈ હતી.
SDRF, NDRF, સેના અને પોલીસનું સંયુક્ત ઓપરેશન
ઘટનાની જાણ થતાં જ પ્રશાસન હરકતમાં આવ્યું હતું. SDRF, NDRF, ભારતીય સેના અને સ્થાનિક પોલીસની ટીમોએ તાત્કાલિક બચાવ કામગીરી શરૂ કરી હતી. રેસ્ક્યૂ ટીમોએ દોરડા, સુરક્ષા હાર્નેસ અને સીડીઓની મદદથી મુસાફરોને એક પછી એક નીચે ઉતારવાનું શરૂ કર્યું હતું.
ભારતીય સેનાએ માહિતી આપી હતી કે શરૂઆતના પાંચ કલાક દરમિયાન જ 179 જેટલા લોકોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ સાંજે લગભગ 8.30 વાગ્યે સમગ્ર ઓપરેશન પૂર્ણ થયું અને તમામ મુસાફરોને સલામત રીતે બચાવી લેવામાં આવ્યા.
બચાવ કામગીરી દરમિયાન સૌથી મોટી મુશ્કેલી ખરાબ હવામાન અને ઊંચાઈ હતી. કેટલીક કેબિન એટલી ઊંચાઈ પર હતી કે રેસ્ક્યૂ કર્મચારીઓને વિશેષ સુરક્ષા સાધનોનો ઉપયોગ કરવો પડ્યો હતો.
24 કલાકમાં બીજી વખત ટેકનિકલ ખામી
આ ઘટનાએ વધુ ચિંતા એટલા માટે ઊભી કરી છે કારણ કે સૂત્રો અનુસાર રવિવારે પણ ગુલમર્ગ ગોંડોલામાં ટેકનિકલ ખામી નોંધાઈ હતી. તે સમયે મરામત કામગીરી બાદ સેવા ફરી શરૂ કરવામાં આવી હતી. જોકે માત્ર 24 કલાકની અંદર ફરીથી ગંભીર ખામી સર્જાતા જાળવણી અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ અંગે ગંભીર સવાલો ઉભા થયા છે.
પર્યટન ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઉનાળાની સીઝનમાં ગુલમર્ગમાં પ્રવાસીઓની સંખ્યા ખૂબ વધી જાય છે, જેના કારણે રોપવે પર દબાણ પણ વધી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં નિયમિત ટેકનિકલ ચેકિંગ અને સુરક્ષા ધોરણોનું કડક પાલન અત્યંત જરૂરી બની જાય છે.
2017ની દુર્ઘટનાની યાદ ફરી તાજી
આ ઘટના બાદ ઘણા લોકોમાં વર્ષ 2017ની દુર્ઘટનાની યાદ તાજી થઈ ગઈ હતી. 25 જૂન 2017ના રોજ તીવ્ર વાવાઝોડા દરમિયાન એક મોટું ઝાડ ગોંડોલાની કેબલ લાઇન પર પડ્યું હતું. તેના કારણે એક કેબિન જોરથી ઝૂલી હતી અને કાચ તૂટી જતા તેમાં બેઠેલા લોકો લગભગ 100 ફૂટ નીચે પડી ગયા હતા.
તે દુર્ઘટનામાં સાત લોકોનાં મોત થયા હતા અને અનેક ઘાયલ થયા હતા. ત્યારબાદ ગોંડોલાની સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓમાં સુધારા કરવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તાજેતરની ઘટના બાદ ફરી એકવાર સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી ગઈ છે.
મુખ્યમંત્રી અને લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર સતત સંપર્કમાં
ઘટનાને લઈને ઓમર અબ્દુલ્લા એ જણાવ્યું કે સરકાર સમગ્ર પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે તમામ પ્રવાસીઓ સુરક્ષિત છે અને બચાવ ટીમો ઝડપથી કામગીરી કરી રહી છે. તેમણે લોકોને ગભરાશો નહીં તેવી અપીલ પણ કરી હતી.
જમ્મુ-કાશ્મીરના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર મનોજ સિંહા એ પણ જણાવ્યું કે તેઓ સમગ્ર ઓપરેશનની વ્યક્તિગત રીતે મોનિટરિંગ કરી રહ્યા છે. તેમણે DGP સહિત ઉચ્ચ અધિકારીઓને સ્થળ પર જવાની સૂચના આપી હતી.
દુનિયાની સૌથી ઊંચી કેબલ કાર સિસ્ટમમાં ગણાતું ગુલમર્ગ ગોંડોલા
ગુલમર્ગ ગોંડોલા દુનિયાની સૌથી જાણીતી અને ઊંચી કેબલ કાર સિસ્ટમોમાંની એક છે. તે બે તબક્કામાં કાર્ય કરે છે. પ્રથમ તબક્કો ગુલમર્ગને કોંગડોરી સાથે જોડે છે, જ્યારે બીજો તબક્કો કોંગડોરીથી અફરવાત શિખર સુધી જાય છે.
આ ગોંડોલા પર્યટકોને બરફથી ઢંકાયેલા પહાડો અને કાશ્મીરની કુદરતી સુંદરતાનો અદભુત નજારો આપે છે. દર વર્ષે હજારો દેશી અને વિદેશી પ્રવાસીઓ અહીં મુલાકાતે આવે છે. ખાસ કરીને ઉનાળાની રજા અને શિયાળાની સ્કીંગ સીઝનમાં અહીં ભારે ભીડ રહેતી હોય છે.
આ પણ વાંચો: 27 કે 28 મે ક્યારે છે Bank Holiday? : જાણો RBI ના કેલેન્ડર અનુસાર બકરીઈદની રજા
હવે સૌથી મોટો સવાલ: સુરક્ષા પર વિશ્વાસ કેટલો?
આ સમગ્ર ઘટનાએ ફરી એકવાર ભારતના મોટા પર્યટન પ્રોજેક્ટ્સમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓને લઈને ચર્ચા શરૂ કરી છે. પ્રવાસીઓનો પ્રશ્ન છે કે જો એક દિવસ પહેલાં જ ટેકનિકલ ખામી આવી હતી તો સંપૂર્ણ સુરક્ષા ચકાસણી કર્યા વિના સેવા ફરી કેમ શરૂ
કરવામાં આવી?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઊંચાઈ પર કાર્ય કરતી કેબલ કાર સિસ્ટમ માટે સમયસર જાળવણી, હવામાન મોનિટરિંગ અને ઇમર્જન્સી પ્રોટોકોલ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ગુલમર્ગ જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખ ધરાવતી પર્યટન સાઇટ માટે આવી ઘટનાઓ વિશ્વાસ પર પણ અસર કરી શકે છે.
જમ્મુ-કાશ્મીરના પર્યટન અર્થતંત્રનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ
ગુલમર્ગ ગોંડોલા માત્ર પર્યટન આકર્ષણ નથી, પરંતુ જમ્મુ-કાશ્મીરના પર્યટન અર્થતંત્રનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. આવી ઘટના પ્રવાસીઓની સુરક્ષા અને રાજ્યના પર્યટન ઇમેજ બંને માટે ચિંતાજનક બની શકે છે. આગામી સમયમાં સરકાર અને સંચાલક કંપની પર સુરક્ષા સુધારવા માટે વધુ દબાણ વધવાની શક્યતા છે.
