ગુજરાતમાં કરચોરી સામે રાજ્ય સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા અભિયાન હેઠળ સ્ટેટ ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (SGST) વિભાગે તમાકુ, પાન મસાલા, સોપારી, બીડી, સિગારેટ અને ચૂનાના વેપાર સાથે સંકળાયેલા વેપારીઓ સામે રાજ્યવ્યાપી કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. વિભાગે રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં એકસાથે દરોડા પાડીને પ્રાથમિક તપાસમાં જ ₹6.54 કરોડની કરચોરીનો પર્દાફાશ કર્યો છે. તપાસ દરમિયાન બિલ વિના વેચાણ, બિનહિસાબી સ્ટોક અને વાસ્તવિક ટર્નઓવર છુપાવવાના અનેક કિસ્સાઓ સામે આવ્યા હોવાનું વિભાગે જણાવ્યું છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ હાલ તપાસનો પ્રથમ તબક્કો પૂર્ણ થયો છે અને હજુ પણ વેપારીઓના હિસાબી દસ્તાવેજો, સ્ટોક તથા અન્ય નાણાકીય વ્યવહારોની વિગતવાર ચકાસણી ચાલી રહી છે. તેથી કરચોરીનો આંકડો આગામી દિવસોમાં વધુ વધી શકે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
આ પણ વાંચો: ગુજરાતમાં ફરી મેઘરાજાની થશે એન્ટ્રી! : જાણો કયા દિવસથી શરૂ થશે ભારે વરસાદનો નવો રાઉન્ડ
27 વેપારીઓના 41 સ્થળોએ એકસાથે કાર્યવાહી
SGST વિભાગને મળેલી ચોક્કસ બાતમીના આધારે 8 જુલાઈના રોજ રાજ્યના વિવિધ શહેરો અને તાલુકાઓમાં એકસાથે કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હતી. અમદાવાદ, ડીસા, પાલનપુર, પાટણ, બેચરાજી, રાધનપુર, વિસનગર, ઊંઝા, મહેસાણા અને બાવળા સહિતના વિસ્તારોમાં કુલ 27 વેપારીઓના 41 ધંધાકીય સ્થળોએ અધિકારીઓની ટીમે દરોડા પાડ્યા હતા. આ કાર્યવાહી માટે વિભાગે અલગ-અલગ ટીમો બનાવી હતી, જેઓએ એક જ સમયે વિવિધ સ્થળોએ પહોંચીને હિસાબી ચોપડા, કમ્પ્યુટર રેકોર્ડ, ખરીદી-વેચાણના દસ્તાવેજો, GST રિટર્ન અને સ્થળ પર ઉપલબ્ધ માલસામાનની સઘન ચકાસણી કરી હતી. આ પ્રકારની સંકલિત કાર્યવાહીનો હેતુ પુરાવા સાથે ચેડાં થવાની શક્યતા અટકાવવાનો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
હિસાબ અને વાસ્તવિક સ્ટોક વચ્ચે મોટો તફાવત
તપાસ દરમિયાન અનેક વેપારીઓના હિસાબી રેકોર્ડ અને સ્થળ પર ઉપલબ્ધ વાસ્તવિક સ્ટોક વચ્ચે નોંધપાત્ર તફાવત જોવા મળ્યો હતો. અધિકારીઓએ કેટલીક જગ્યાએ એવો પણ ખુલાસો કર્યો કે વેપારીઓ પાસે રહેલો માલ હિસાબી ચોપડામાં દર્શાવવામાં આવ્યો ન હતો. આ ઉપરાંત કેટલાક વેપારીઓ દ્વારા બિલ વિના વેચાણ કરવામાં આવતું હોવાનું પણ પ્રાથમિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે. બિલ વિના થયેલા વેચાણની કોઈ નોંધ હિસાબોમાં ન હોવાથી વેપારીઓ વાસ્તવિક ટર્નઓવર કરતાં ઓછું વેચાણ દર્શાવી GSTની જવાબદારી ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરતા હોવાનું તપાસમાં બહાર આવ્યું છે. વિભાગના જણાવ્યા મુજબ આવી ગેરરીતિઓ માત્ર સરકારની આવકને નુકસાન પહોંચાડતી નથી પરંતુ નિયમિત રીતે કર ચૂકવનારા વેપારીઓ માટે પણ અસમાન સ્પર્ધા ઊભી કરે છે.
₹6.54 કરોડની કરચોરીનો પ્રાથમિક અંદાજ
સ્ટોકમાં તફાવત, બિનહિસાબી વેચાણ અને અન્ય નાણાકીય ગેરરીતિઓના આધારે SGST વિભાગે અત્યાર સુધીમાં અંદાજે ₹6.54 કરોડની કરચોરી શોધી કાઢી છે. આ આંકડો માત્ર પ્રાથમિક તપાસના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. વિભાગના અધિકારીઓ હવે વેપારીઓ પાસેથી વધુ દસ્તાવેજો મેળવી તેમની ચકાસણી કરી રહ્યા છે. જો તપાસ દરમિયાન નવા પુરાવા સામે આવશે તો કરચોરીની રકમમાં વધારો થઈ શકે છે. સંબંધિત વેપારીઓ સામે ગુજરાત ગુડ્ઝ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ અધિનિયમ, 2017 હેઠળ વેરાની વસૂલાત, દંડ અને જરૂરી કાયદાકીય કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
બિલ વગર વેચાણ સામે SGSTનું વિશેષ અભિયાન
SGST વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રાજ્યમાં બિલ વિના વેચાણ અટકાવવા માટે વિશેષ અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. ખાસ કરીને રોકડમાં વધુ વ્યવહારો થતા B2C (Business to Consumer) ક્ષેત્રો પર વિભાગની ખાસ નજર છે. તમાકુ, પાન મસાલા, સોપારી અને સિગારેટ જેવા ઉત્પાદનોના વેપારમાં મોટા પ્રમાણમાં રોકડ વ્યવહારો થતા હોવાથી આવા વેપારીઓની વધુ સઘન તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. વિભાગનું માનવું છે કે ગ્રાહકને ટેક્સ ઇનવોઇસ આપવાથી વેચાણની પારદર્શિતા વધે છે અને સરકારને મળવાપાત્ર કરની યોગ્ય વસૂલાત થાય છે. તેથી બિલ વિના વેચાણને રોકવું વિભાગની પ્રાથમિકતા છે.
વેપારીઓને નિયમોનું પાલન કરવાની અપીલ
SGST વિભાગે રાજ્યના તમામ વેપારીઓને GSTના નિયમોનું સંપૂર્ણ પાલન કરવાની અપીલ કરી છે. દરેક વેચાણ માટે નિયમ મુજબ ટેક્સ ઇનવોઇસ જારી કરવો, તમામ ખરીદી અને વેચાણના સાચા હિસાબો જાળવવા તથા GST રિટર્નમાં વાસ્તવિક ટર્નઓવર દર્શાવી સમયસર વેરો ભરવો જરૂરી હોવાનું વિભાગે જણાવ્યું છે. વિભાગે ચેતવણી આપી છે કે કરચોરી, બિનહિસાબી વ્યવહારો અથવા બિલ વિના વેચાણમાં સંડોવાયેલા વેપારીઓ સામે કાયદા મુજબ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. જરૂર પડ્યે દંડ ઉપરાંત બાકી વેરાની વસૂલાત અને અન્ય કાનૂની પગલાં પણ લેવામાં આવશે.
અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ ચાલુ રહેશે કાર્યવાહી
SGST વિભાગના જણાવ્યા મુજબ આ કાર્યવાહી માત્ર તમાકુ અને સંબંધિત વેપાર પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે. આગામી સમયમાં અન્ય એવા વેપાર ક્ષેત્રોમાં પણ તપાસ હાથ ધરવામાં આવશે જ્યાં બિલ વિના વેચાણ અથવા ટર્નઓવર છુપાવવાની શક્યતા વધુ છે. વિભાગ ઉપલબ્ધ ડેટા, GST રિટર્ન, ઇ-વે બિલ, ઇન્ટેલિજન્સ ઇનપુટ અને અન્ય માહિતીના આધારે શંકાસ્પદ વેપારીઓની ઓળખ કરી વધુ દરોડા પાડશે. રાજ્ય સરકારનો હેતુ કરચોરી પર અંકુશ લાવી પારદર્શક કરવ્યવસ્થા ઉભી કરવાનો અને તમામ વેપારીઓ વચ્ચે સમાન સ્પર્ધાનું વાતાવરણ જાળવવાનો છે.
એકંદરે, રાજ્યવ્યાપી આ કાર્યવાહીથી સ્પષ્ટ સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે GSTના નિયમોના ઉલ્લંઘન અને બિલ વિના વેચાણ સામે હવે વધુ કડક વલણ અપનાવવામાં આવશે. તપાસ હજુ ચાલુ હોવાથી આગામી દિવસોમાં વધુ વેપારીઓ સામે કાર્યવાહી અને કરચોરીના નવા ખુલાસા થવાની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી.
