Work From Home: ગુજરાત સરકાર દ્વારા ઇંધણ બચત, સરકારી ખર્ચમાં ઘટાડો અને પ્રશાસકીય કાર્યપદ્ધતિમાં બદલાવ અંગે લેવામાં આવેલા તાજેતરના નિર્ણયો હવે માત્ર તાત્કાલિક વ્યવસ્થા નહીં પરંતુ લાંબા ગાળાની નીતિ પરિવર્તનની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે. ગાંધીનગરમાં મળેલી રાજ્ય કેબિનેટ બેઠકમાં મુખ્યમંત્રી Bhupendra Patel દ્વારા તમામ વિભાગોને પેટ્રોલ-ડીઝલનો વપરાશ ઘટાડવા, ઓનલાઈન મિટિંગ વધારવા અને ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ની શક્યતાઓ ચકાસવા આપેલા નિર્દેશોએ પ્રશાસકીય વર્તુળોમાં નવી ચર્ચા શરૂ કરી છે.
રાજ્ય સરકારે જાહેરમાં “ઇંધણ બચત” અને “સરકારી ખર્ચ નિયંત્રણ”ને કેન્દ્રમાં રાખીને લીધેલા આ નિર્ણયો પાછળ માત્ર આર્થિક મુદ્દા નથી પરંતુ વૈશ્વિક અને રાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓનો પણ મોટો પ્રભાવ હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં અસ્થિરતા અને ભવિષ્યમાં સપ્લાય ચેઇન પર ઊભા થઈ શકે તેવા જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને હવે રાજ્યો પણ સાવચેતીના મોડમાં આવી રહ્યા છે. ગુજરાત સરકારના આ અભિગમને ઘણા નિષ્ણાતો “પ્રિવેન્ટિવ ગવર્નન્સ મોડલ” તરીકે જોઈ રહ્યા છે, જેમાં સંભવિત આર્થિક દબાણ પહેલાં જ ખર્ચ નિયંત્રણ અને વહીવટી કાર્યક્ષમતા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
'હજુ પણ ભાવ વધશે! પેટ્રોલમાં 20, ડીઝલમાં 40નું પડી રહ્યું નુકસાન': મુદ્દે પેટ્રોલ પંપ એસોસિએશનનું મોટું નિવેદન
કોરોના પછી ફરી ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ ચર્ચામાં કેમ?
કોરોના મહામારી દરમિયાન દેશભરમાં ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ મોડલનો મોટા પાયે ઉપયોગ થયો હતો. તે સમયે સરકારી અને ખાનગી બંને ક્ષેત્રોએ વર્ચ્યુઅલ કામગીરીનો અનુભવ કર્યો હતો. જોકે મહામારી બાદ મોટાભાગની ઓફિસો ફરી સંપૂર્ણ ભૌતિક કાર્યપદ્ધતિ તરફ પાછી ફરી ગઈ હતી. હવે ફરી એકવાર ગુજરાત સરકાર દ્વારા આ મોડલની શક્યતાઓ ચકાસવા માટે સૂચના આપવી રાજકીય અને પ્રશાસકીય રીતે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. મુખ્યમંત્રી દ્વારા વિભાગોને જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં ઓનલાઈન મિટિંગ અને ડિજિટલ કાર્યપદ્ધતિ અપનાવવાની સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે. ખાસ કરીને ગાંધીનગરમાં યોજાતી બેઠકો માટે કર્મચારીઓને બિનજરૂરી બોલાવવામાં નહીં આવે તેવો નિર્ણય દર્શાવે છે કે સરકાર હવે “ટ્રાવેલ કોસ્ટ કટિંગ” પર ગંભીરતાથી કામ કરી રહી છે. પ્રશાસકીય નિષ્ણાતો માને છે કે જો રાજ્ય સરકાર કેટલાક વિભાગોમાં હાઈબ્રિડ મોડલ અપનાવે તો ઇંધણ ખર્ચ ઉપરાંત વીજળી, મેન્ટેનન્સ અને વાહન વ્યવસ્થાપન જેવા ખર્ચમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો શક્ય બની શકે છે.
પેટ્રોલ-ડીઝલ પ્રતિ લિટર 3-3 રૂપિયાનો વધારો: મોડી રાત્રે સરકારે લીધેલાં નિર્ણયથી લોકોમાં રોષ, જાણો તમારા શહેરમાં શું છે નવા ભાવ
માત્ર ઇંધણ બચત નહીં, રાજકીય સંદેશ પણ
રાજકીય રીતે જોવામાં આવે તો સરકારના આ પગલાં સામાન્ય જનતાને “સાદગી અને સંયમ”નો સંદેશ આપવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી વડાપ્રધાન Narendra Modi દ્વારા ઇંધણ બચત અને આત્મનિર્ભરતા અંગે આપવામાં આવેલા સંદેશ બાદ હવે ભાજપ શાસિત રાજ્યોમાં પણ ખર્ચ નિયંત્રણના પ્રતીકાત્મક પગલાં દેખાવા લાગ્યા છે. ગુજરાતમાં મંત્રીઓ માટે પાયલોટિંગ કારની સંખ્યામાં ઘટાડો અને મુખ્યમંત્રી પોતે ઓછા કાફલા સાથે બેઠકમાં પહોંચ્યા તે માત્ર પ્રશાસકીય નિર્ણય નહીં પરંતુ રાજકીય ઈમેજ મેનેજમેન્ટનો પણ ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે VIP કલ્ચર સામે લોકોમાં રહેલા અસંતોષને ધ્યાનમાં રાખીને ભાજપ હવે “સિમ્પલ ગવર્નન્સ”નો સંદેશ વધુ મજબૂત કરવા માંગતી હોય તેવું રાજકીય નિરીક્ષકો માને છે. રાજ્યના કેટલાક મંત્રીઓ દ્વારા કારપૂલિંગ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો ઉપયોગ કરાયો હોવાની માહિતી પણ સરકારના આ અભિયાનને પ્રતીકાત્મક મજબૂતી આપે છે.
ગુજરાતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના નવા ભાવથી હાહાકાર: 3-3 રૂપિયાના ભાવ વધારા બાદ લાગ્યા પેટ્રોલ-ડીઝલ નથી એવા બોર્ડ
300 નવી ST બસો: માત્ર જાહેરાત નહીં, વ્યૂહાત્મક પગલું
નાયબ મુખ્યમંત્રી Harsh Sanghavi દ્વારા આવતીકાલથી 300 નવી ST બસો સીધી સેવામાં મૂકવાની જાહેરાત પણ આ સમગ્ર વ્યૂહરચનાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. સરકાર જાહેર પરિવહન મજબૂત કરીને ખાનગી વાહન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માંગે છે તેવો સ્પષ્ટ સંદેશ આ નિર્ણયમાંથી મળે છે. ગુજરાતમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ખાનગી વાહનોની સંખ્યા ઝડપથી વધી છે. ખાસ કરીને નાના શહેરો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ બે-વ્હીલર અને કારનો ઉપયોગ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં જાહેર પરિવહન મજબૂત કરવું માત્ર ઇંધણ બચત માટે નહીં પરંતુ ટ્રાફિક, પ્રદૂષણ અને શહેરી દબાણ ઘટાડવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સરકારે કોઈ સમારોહ વિના બસોને સીધી સેવા માટે મૂકવાનો નિર્ણય લીધો તે પણ ખર્ચ ઘટાડા અને ઝડપી અમલીકરણ તરફનો સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.
શું ગુજરાતમાં હાઈબ્રિડ ગવર્નન્સ મોડલ આવશે?
હાલ સરકાર દ્વારા સંપૂર્ણ ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ મોડલ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે કેટલાક વિભાગોમાં હાઈબ્રિડ સિસ્ટમ શરૂ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને IT આધારિત, ડેટા મેનેજમેન્ટ અથવા નીતિગત વિભાગોમાં ઓનલાઈન કામગીરી વધુ શક્ય બની શકે છે.
જો આ મોડલ સફળ રહે તો ભવિષ્યમાં રાજ્ય સરકાર માટે તે લાંબા ગાળાનો ખર્ચ બચત મોડલ બની શકે છે. સાથે જ સરકારી કર્મચારીઓ માટે ટ્રાવેલ સમય અને ટ્રાફિક દબાણમાં પણ રાહત મળી શકે છે. જોકે કેટલાક વહીવટી નિષ્ણાતો એ પણ માને છે કે તમામ વિભાગોમાં વર્ક ફ્રોમ હોમ વ્યવહારુ નહીં બને. ખાસ કરીને ફિલ્ડ આધારિત કામગીરી, જાહેર સેવા અને જમીનસ્તરની પ્રશાસકીય પ્રક્રિયામાં ભૌતિક હાજરી જરૂરી રહેશે.
આર્થિક સંકેતોને લઈને પણ ચર્ચા
વિપક્ષ સરકારના આ નિર્ણયોને સંભવિત આર્થિક દબાણ સાથે પણ જોડીને જોઈ રહ્યો છે. કેટલાક રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચા છે કે કેન્દ્ર અને રાજ્યો હવે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં સંભવિત અસ્થિરતા માટે પૂર્વ તૈયારી કરી રહ્યા છે. જોકે સરકાર તરફથી તેને માત્ર “જવાબદાર ગવર્નન્સ” અને “રાષ્ટ્રીય અપીલ”નો ભાગ ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે. તેમ છતાં સ્પષ્ટ છે કે આગામી સમયમાં ઇંધણ બચત, જાહેર પરિવહન અને ડિજિટલ ગવર્નન્સ જેવા મુદ્દાઓ સરકારની પ્રાથમિકતાઓમાં વધુ ઉપર આવવાના છે.
