GST સૌપ્રથમ 2000 ના દાયકાની શરૂઆતમાં પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ વર્ષો સુધી તેની ચર્ચા થઈ. સંસદે 2016 માં તેને પસાર કર્યો. તે 1 જુલાઈ, 2017 ના રોજ દેશભરમાં અમલમાં આવ્યો. તાજેતરની GST કાઉન્સિલની બેઠકમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો લાગુ કરવામાં આવ્યા હતા. આનાથી કર પ્રણાલી પહેલા કરતાં વધુ સરળ અને પારદર્શક બની છે. આ GST સુધારાઓ સાથે ઘણી વસ્તુઓ સસ્તી થવાની પણ અપેક્ષા છે. ફ્રાન્સ 1954 માં GST લાગુ કરનાર વિશ્વનો પ્રથમ દેશ હતો. આજે, તે વિશ્વભરના 160 થી વધુ દેશોમાં લાગુ કરવામાં આવે છે. તે 2017 માં ભારતમાં લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો.
2000 માં GST નો પ્રસ્તાવ
GST નો સૌપ્રથમ પ્રસ્તાવ 2000 ના દાયકાની શરૂઆતમાં કરવામાં આવ્યો હતો. તે સમયે અટલ બિહારી વાજપેયી પ્રધાનમંત્રી હતા. તેમની દેખરેખ હેઠળ એક સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી, જેને GST નો મુસદ્દો તૈયાર કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. આ પછી લગભગ 16-17 વર્ષ સુધી વ્યાપક ચર્ચાઓ થઈ. સંસદે 2016 માં તેને પસાર કર્યો, અને ત્યારબાદ GST કાઉન્સિલની રચના કરવામાં આવી. અંતે, 1 જુલાઈ, 2017 ના રોજ, તે દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવ્યું. તે સમયે, તેનું નામ 'એક રાષ્ટ્ર, એક કર' રાખવામાં આવ્યું.
ભારતમાં શા માટે GST લાગુ ?
તેનો ઉદ્દેશ્ય વિવિધ પરોક્ષ કરવેરા, જેમ કે VAT, સેવા કર અને એક્સાઇઝ ડ્યુટી, ને એકીકૃત કરવેરા પ્રણાલી સાથે બદલવાનો હતો. તેનો ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકો પર કરવેરાનો બોજ ઘટાડવાનો અને કરવેરા પ્રણાલીને સરળ બનાવવાનો પણ હતો. GSTનો અમલ સ્વતંત્રતા પછી કરવેરા પ્રણાલીમાં સૌથી મોટો સુધારો હતો. અગાઉ, ચાર-સ્તરીય કર માળખું હતું, 5%, 12%, 18% અને 28%. તાજેતરના GST સુધારા પછી, તેને બે-સ્તરીય કર માળખામાં ઘટાડી દેવામાં આવ્યું હતું.
વ્યવસાયિક કામગીરી સરળ
એકંદરે, GSTનો અમલ દેશના નાગરિકોને બહુવિધ કરવેરા બોજમાંથી મુક્ત કરવા અને એકીકૃત કરવેરા લાગુ કરવાનો હતો. આનાથી સમગ્ર દેશમાં સમાન નિયમો લાગુ કરીને વ્યવસાયિક કામગીરી સરળ બની. કારણ કે તે ડિજિટલી આધારિત, ઓનલાઈન કરવેરા પ્રણાલી છે, તે વધુ પારદર્શક છે, કરચોરી અટકાવે છે અને સરકારી આવકમાં વધારો કરે છે.
GST આવતીકાલથી અમલમાં
GST સુધારો આવતીકાલથી અમલમાં આવશે
ભારતની પરોક્ષ કરવેરા પ્રણાલીમાં એક મોટો અને ઐતિહાસિક ફેરફાર આવતીકાલે, 22 સપ્ટેમ્બરથી અમલમાં આવવાનો છે. કરવેરા પ્રણાલીને સરળ બનાવતા, બે સ્લેબ રજૂ કરવામાં આવ્યા છે: 5% અને 18%. આ હેઠળ, તમાકુ, સિગારેટ અને વાયુયુક્ત પીણાં જેવા હાનિકારક ઉત્પાદનો પર 40% ના દરે કર લાદવામાં આવે છે.
આરોગ્ય વીમા પર 18% GST દૂર
ઘણી ઘરગથ્થુ વસ્તુઓ જે અગાઉ 12% ટેક્સ સ્લેબ હેઠળ આવતી હતી તેને 5% ટેક્સ સ્લેબ હેઠળ લાવવામાં આવશે. આનાથી રોજિંદા જીવનમાં વપરાતી ઘણી આવશ્યક વસ્તુઓ, જેમ કે શેમ્પૂ, સાબુ, ટૂથપેસ્ટ, બાળકોના ઉત્પાદનો અને ડેરી ઉત્પાદનો સસ્તી થશે. વધુમાં, GST 2.0 હેઠળ, જીવન અને આરોગ્ય વીમા પર 18% GST દૂર કરવામાં આવ્યો છે જેથી વ્યાપક પ્રેક્ષકો સુધી તેની સુલભતા સુનિશ્ચિત થાય.
નોંધપાત્ર ફાયદો
GST સુધારાથી ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્રને પણ નોંધપાત્ર ફાયદો થશે. 1200cc થી ઓછી એન્જિન ધરાવતી નાની કાર પરનો GST દર 28% થી ઘટાડીને 18% કરવામાં આવશે. પરિણામે, ટુ-વ્હીલર પરનો દર પણ ઘટાડવામાં આવશે. જોકે, લક્ઝરી કારને કોઈ રાહત આપવામાં આવી નથી.
