US-Iran Ceasefire: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક મેસેજે વિશ્વના અર્થતંત્રમાં મોટી હલચલ મચાવી દીધી છે. સોમવારે આ મેસેજ આવતાની સાથે જ વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતો ગગડી ગઈ હતી અને સોના-ચાંદીના ભાવમાં પણ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. બ્રેન્ટ ક્રૂડમાં 13% થી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યારે સોનામાં છેલ્લા 40 વર્ષનો સૌથી મોટો કડાકો બોલાયો છે. આ ફેરફાર ત્યારે થયો જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન વિરુદ્ધ સૈન્ય હુમલાઓ પર કામચલાઉ રોક લગાવવાની જાહેરાત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે બંને દેશો વચ્ચેની વાતચીત 'સકારાત્મક' રહી છે. અમેરિકાએ પાંચ દિવસ માટે ઈરાનના એનર્જી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર હુમલા ન કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ભારત માટે આ ખૂબ જ સારા સમાચાર છે, કારણ કે યુદ્ધને કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાતા ભારતમાં LPGની અછત જેવી મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ હતી.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ગાબડું
ટ્રમ્પની જાહેરાત બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર લગભગ 17 ડોલર (15%) ઘટીને 96 ડોલર પ્રતિ બેરલની નીચી સપાટીએ પહોંચ્યું હતું. તેવી જ રીતે, અમેરિકી વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડ પણ 13 ડોલર (13.5%) ઘટીને 85.28 ડોલર પર આવી ગયું હતું. ભારતીય બજાર (MCX) માં પણ ક્રૂડના ભાવમાં લોઅર સર્કિટ લાગી હતી. વાયદા બજારમાં કિંમતો 9% ઘટીને 8,431 રૂપિયા પ્રતિ બેરલ થઈ ગઈ હતી. શરૂઆતમાં ભાવ વધીને 9,620 રૂપિયા સુધી ગયા હતા, પરંતુ ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ અચાનક મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ
આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ યુદ્ધના તણાવમાં થયેલો ઘટાડો છે. ટ્રમ્પે સંરક્ષણ વિભાગને નિર્દેશ આપ્યો છે કે ઈરાનના પાવર પ્લાન્ટ્સ અને ઉર્જા સંસાધનો પરના આયોજિત હુમલાઓને પાંચ દિવસ માટે ટાળી દેવામાં આવે. આ નિર્ણય અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલી બે દિવસની 'સાર્થક' ચર્ચા બાદ લેવામાં આવ્યો છે.
ગિફ્ટ નિફ્ટીમાં ઉછાળો
ટ્રમ્પની જાહેરાતની પોઝિટિવ અસર શેરબજાર પર પણ જોવા મળી. ગિફ્ટ નિફ્ટી ફ્યુચર 1,068.5 પોઈન્ટ્સ (4.75%) ઉછળીને 23,533.50 પર પહોંચી ગયો હતો. ટ્રમ્પે 'ટ્રુથ સોશિયલ' પર પોસ્ટ કર્યું હતું કે સૈન્ય કાર્યવાહી પરનો આ વિરામ મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપવા માટે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓની પ્રગતિ પર નિર્ભર કરે છે.
ભારત માટે કેમ મહત્વનું છે?
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 88% થી વધુ ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) બંધ થવાને કારણે ગેસ સપ્લાયમાં અવરોધ આવ્યો હતો, જેનાથી ભારતમાં LPG સંકટ ઊભું થયું હતું. હવે યુદ્ધ વિરામથી આશા જાગી છે કે સપ્લાય ફરી શરૂ થશે અને ખાડી દેશોમાંથી ઉર્જાનો પુરવઠો નિયમિત મળશે.
સોના-ચાંદીમાં પણ કડાકો
સોમવારે સોનાના ભાવમાં 10% થી વધુનો ઘટાડો થયો હતો. MCX પર સોનું 14,897 રૂપિયા ઘટીને 1,29,595 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ પર પહોંચ્યું હતું. સોનું અત્યારે તેની સર્વોચ્ચ સપાટી (1,93,096 રૂપિયા) થી લગભગ 33% એટલે કે 63,501 રૂપિયા નીચે ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે સોનામાં 1983 પછીનો આ સૌથી મોટો સાપ્તાહિક ઘટાડો છે.
હાજર બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવ
ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA) ના ડેટા અનુસાર, સોમવારે 999 શુદ્ધતાવાળા સોનાનો ભાવ ₹139,569 પ્રતિ 10 ગ્રામ પર પહોંચી ગયો. અગાઉ, શુક્રવારે, 999 શુદ્ધતાવાળા સોનાનો ભાવ ₹147,218 હતો, જે એક જ દિવસમાં ₹7,649 નો ઘટાડો દર્શાવે છે. દરમિયાન, ચાંદીના ભાવ ઘટીને ₹219,260 પ્રતિ કિલોગ્રામ થયા, જે ગયા શુક્રવારે ₹232,364 પ્રતિ કિલોગ્રામ હતા. આ એક જ દિવસમાં ₹13,104 પ્રતિ કિલોગ્રામનો ઘટાડો દર્શાવે છે.
