India Military Spending 2025: વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની સૈન્ય શક્તિમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. તાજેતરમાં જાહેર થયેલા આંકડાઓ મુજબ, વર્ષ 2025માં પોતાની સેનાઓ પર સૌથી વધુ ખર્ચ કરનારા દેશોની યાદીમાં ભારત વિશ્વમાં પાંચમા ક્રમે રહ્યું છે. સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (SIPRI) ના રિપોર્ટ અનુસાર, વૈશ્વિક સૈન્ય ખર્ચમાં ભારતની હિસ્સેદારી 3.2% નોંધાઈ છે. આ બાબતે ભારતની સરખામણીએ પાકિસ્તાન ઘણું પાછળ ફેંકાઈ ગયું છે, જે સાબિત કરે છે કે ભારત દક્ષિણ એશિયામાં એક મોટી સૈન્ય સત્તા તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
વર્ષ 2025 દરમિયાન ભારતનો સૈન્ય ખર્ચ 92.1 અબજ ડોલર રહ્યો છે, જે અગાઉના વર્ષની સરખામણીમાં 8.9% નો વધારો દર્શાવે છે. આ વધારા પાછળનું એક મુખ્ય કારણ પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ ચલાવવામાં આવેલું 'ઓપરેશન સિંદૂર' હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ ઓપરેશન દરમિયાન ભારતીય સશસ્ત્ર દળોએ દુશ્મનને જડબાતોડ જવાબ આપવા માટે તાત્કાલિક ધોરણે અત્યાધુનિક હથિયારો અને સાધનસામગ્રીની ખરીદી કરી હતી, જેના કારણે સંરક્ષણ ખર્ચમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
વૈશ્વિક યાદીમાં કોણ છે ટોપ પર?
SIPRI ના રિપોર્ટ મુજબ, દુનિયામાં સૈન્ય ખર્ચની બાબતમાં અમેરિકા (USA) પ્રથમ સ્થાને છે. આ યાદીમાં બીજા ક્રમે ચીન, ત્રીજા ક્રમે રશિયા અને ચોથા ક્રમે જર્મની છે. ભારત આ ચાર શક્તિશાળી દેશો પછી 5મા ક્રમે છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને મધ્ય-પૂર્વમાં વધતા તણાવને કારણે સમગ્ર વિશ્વનો કુલ સૈન્ય ખર્ચ 2,887 અબજ ડોલરના ઐતિહાસિક સ્તરે પહોંચી ગયો છે.
ચીન અને પાકિસ્તાનની સ્થિતિ
ભારતના પાડોશી દેશોની વાત કરીએ તો, ચીને પોતાના સંરક્ષણ બજેટમાં 7.4% નો વધારો કરીને કુલ ખર્ચ 336 અબજ ડોલર કર્યો છે. બીજી તરફ, આર્થિક કટોકટીનો સામનો કરી રહેલા પાકિસ્તાને પણ સૈન્ય ખર્ચમાં 11% નો વધારો કર્યો છે, પરંતુ તેમનો કુલ ખર્ચ માત્ર 11.9 અબજ ડોલર જ છે. વિશ્વના 40 દેશોની યાદીમાં પાકિસ્તાન 31મા સ્થાને છે, જે ભારત કરતા ઘણું નીચું છે.
હથિયારોની આયાતમાં ભારતની વ્યૂહરચનામાં મોટો ફેરફાર
ભારત હવે હથિયારો માટે રશિયા પરની નિર્ભરતા ઘટાડી રહ્યું છે. અગાઉ 2011-15 દરમિયાન ભારતની કુલ આયાતમાં રશિયાનો હિસ્સો 70% હતો, જે હવે ઘટીને 40% થઈ ગયો છે. ભારત હવે પશ્ચિમી દેશો જેવા કે ફ્રાન્સ, ઇઝરાયલ અને અમેરિકા પાસેથી વધુ હથિયારો ખરીદી રહ્યું છે. જો કે, ઘટાડો હોવા છતાં ભારત હજુ પણ દુનિયામાં હથિયારો આયાત કરતો બીજો સૌથી મોટો દેશ છે.
બજેટ 2026-27: સંરક્ષણ ક્ષેત્રને મળી ₹7.85 લાખ કરોડની ભેટ
સરકારે ભવિષ્યના પડકારો અને 'ઓપરેશન સિંદૂર' જેવી સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને 2026-27 ના બજેટમાં સંરક્ષણ ક્ષેત્રે 15% થી વધુનો વધારો કર્યો છે.
કુલ ફાળવણી: ₹7.85 લાખ કરોડ.
મૂડી ખર્ચ (Capital Outlay): ₹2.19 લાખ કરોડ.
આ મસમોટા ફંડનો ઉપયોગ નવા ફાઇટર જેટ, સબમરીન, અદ્યતન ડ્રોન સિસ્ટમ, આર્ટિલરી ગન અને સ્માર્ટ મિસાઇલો ખરીદવા માટે કરવામાં આવશે. ભારતની આ તૈયારીઓ સરહદ પર ચીન અને પાકિસ્તાન સામે સુરક્ષા કવચને વધુ મજબૂત બનાવશે.
