Gold and silver prices : ભારતીય બજારમાં કિંમતી ધાતુઓના ભાવ અત્યારે આસમાને પહોંચ્યા છે. ઈતિહાસમાં પહેલીવાર એવી સ્થિતિ જોવા મળી છે જ્યાં સોનાની સાથે સાથે ચાંદી પણ રેકોર્ડબ્રેક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. હાલમાં સોનું પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,60,060 અને ચાંદી પ્રતિ કિલોગ્રામ ₹4,00,000 ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. સામાન્ય માણસ માટે હવે આ ધાતુઓ ખરીદવી એક મોટું સપનું બની ગઈ છે.
કિંમતો કોણ અને કેવી રીતે નક્કી કરે છે?
બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશનના ચેરમેન રામ અવતાર વર્માના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં સોના-ચાંદીના ભાવ કોઈ એક વ્યક્તિ કે સંસ્થા નક્કી નથી કરતી. આ ભાવ મુખ્યત્વે આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર અને વિદેશી ચલણ પર આધારિત હોય છે. ભારતમાં ભાવ નક્કી કરવાનું ગણિત કંઈક આવું છે:
કિંમત = આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ + ડોલરનો દર + આયાત શુલ્ક (Import Duty) + GST + સ્થાનિક ખર્ચ.
ડોલર અને રૂપિયાનું કનેક્શન
સોના અને ચાંદીના વૈશ્વિક ભાવ હંમેશા યુએસ ડોલર (USD) માં નક્કી કરવામાં આવે છે. જ્યારે ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્યારે ભારતમાં સોનું અને ચાંદી મોંઘા થાય છે. સરકાર સીધી રીતે ભાવ નક્કી નથી કરતી, પરંતુ ટેક્સ અને ડ્યૂટી દ્વારા તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
ભાવ વધવા પાછળના મુખ્ય કારણો
હાલમાં અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ભારત પર ટેરિફ વધારવાના નિર્ણય પછી બજારમાં અસ્થિરતા આવી છે. રોકાણકારોનો વિશ્વાસ હવે ડોલર પરથી ઓછો થઈ રહ્યો છે અને લોકો સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે સોના-ચાંદી તરફ વળી રહ્યા છે. આ વધતી માંગ કિંમતોને ઉપર લઈ જઈ રહી છે.
કેન્દ્રીય બેંકોની મોટી ખરીદી
ભારત અને ચીન જેવા દેશો પોતાની આર્થિક સ્થિતિ મજબૂત કરવા માટે મોટા પાયે સોના અને ચાંદીનો સંગ્રહ (Reserve) કરી રહ્યા છે. જ્યારે કોઈ દેશની સેન્ટ્રલ બેંક આટલી મોટી માત્રામાં ખરીદી કરે, ત્યારે તેની સીધી અસર સામાન્ય બજારના ભાવ પર પડે છે.
શું ભવિષ્યમાં ભાવ ઘટશે?
નિષ્ણાતોના મતે, નજીકના ભવિષ્યમાં ભાવ ઘટવાની કોઈ શક્યતા દેખાતી નથી. જ્વેલરી ઉદ્યોગનું માનવું છે કે, હવે કિંમતો લાખોમાં જ રહેશે. જે જમાનામાં ભાવ હજારોમાં હતા, તે દિવસો હવે પાછા આવવાની આશા ખૂબ ઓછી છે.
