Fake mobile apps: સ્માર્ટફોન હવે માત્ર કોલિંગ માટેનું સાધન નથી રહ્યું. બેંકિંગ, UPI પેમેન્ટ, સોશિયલ મીડિયા, ઓફિસ કામથી લઈને વ્યક્તિગત ફોટા અને દસ્તાવેજો સુધી બધું જ મોબાઇલમાં સંગ્રહિત હોય છે. આવી સ્થિતિમાં જો તમારા ફોનમાં નકલી અથવા જોખમી એપ્લિકેશન ઇન્સ્ટોલ થઈ જાય તો તમારો ખાનગી ડેટા, પાસવર્ડ અને બેંકિંગ માહિતી સાયબર ઠગોના હાથમાં પહોંચી શકે છે. ખાસ કરીને APK ફાઇલ દ્વારા ઇન્સ્ટોલ થતી એપ્સ અને ફ્રી સર્વિસ આપવાનો દાવો કરતી એપ્લિકેશનો હવે સૌથી મોટું જોખમ બની રહી છે.
તાજેતરના સમયમાં સાયબર ફ્રોડ અને ડેટા ચોરીના કેસોમાં ઝડપથી વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતો વારંવાર ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે લોકો અજાણતા એવી એપ્સ ઇન્સ્ટોલ કરી લે છે જે દેખાવમાં સામાન્ય લાગે છે પરંતુ અંદરથી ખતરનાક મેલવેર અથવા સ્પાયવેર સાથે આવે છે. આવી એપ્સ યુઝરની માહિતી ચોરી શકે છે, બેંકિંગ OTP વાંચી શકે છે અને ફોનની પરવાનગીઓનો ગેરઉપયોગ કરી શકે છે.
ઘણા લોકો મોબાઇલમાં નવી નવી સુવિધાઓ માટે અલગ અલગ એપ્સ ડાઉનલોડ કરતા હોય છે. પરંતુ દરેક એપ વિશ્વસનીય હોય એવું જરૂરી નથી. ખાસ કરીને Google Play Store બહારથી APK ફાઇલ દ્વારા ઇન્સ્ટોલ થતી એપ્સ સૌથી વધુ જોખમી માનવામાં આવે છે. ઘણી વખત આ એપ્સ યુઝરને આકર્ષક ફીચર્સ, મફત સર્વિસ અથવા ફોન ફાસ્ટ બનાવવાના વચનો આપે છે, પરંતુ પાછળથી ડેટા ચોરી કરે છે.
કીબોર્ડ એપ્સ બની શકે છે સૌથી મોટું જોખમ
ઘણા લોકો સ્ટાઇલિશ ફૉન્ટ, ઇમોજી અથવા ખાસ થીમ માટે અલગ અલગ કીબોર્ડ એપ્સ ઇન્સ્ટોલ કરે છે. પરંતુ દરેક કીબોર્ડ એપ સુરક્ષિત નથી. કીબોર્ડ એપ્સને તમે શું ટાઇપ કરો છો તેની ઍક્સેસ મળી શકે છે. એટલે કે તમારો પાસવર્ડ, બેંકિંગ માહિતી, OTP અથવા વ્યક્તિગત મેસેજ પણ આવી એપ્સ સુધી પહોંચી શકે છે.
સાયબર નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે માત્ર વિશ્વસનીય કંપનીઓની જ કીબોર્ડ એપ્સનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. અજાણી કંપનીઓની એપ્સ અથવા APK ફાઇલ દ્વારા મળતી કીબોર્ડ એપ્સથી દૂર રહેવું જરૂરી છે.
ફ્રી એન્ટીવાયરસ એપ્સના નામે છેતરપિંડી
ઘણા યુઝર્સ મફતમાં મોબાઇલ સુરક્ષિત રાખવા માટે એન્ટીવાયરસ એપ્સ ઇન્સ્ટોલ કરે છે. પરંતુ સસ્તું કે મફત એન્ટીવાયરસ દરેક વખત સુરક્ષિત હોય એવું નથી. ખાસ કરીને APK ફાઇલ દ્વારા મળતી એન્ટીવાયરસ એપ્સ ફોનમાં મેલવેર ઇન્સ્ટોલ કરી શકે છે.
આવી એપ્સ ઘણીવાર “તમારો ફોન હેક થયો છે” અથવા “ફોનમાં વાયરસ છે” જેવી ખોટી ચેતવણી બતાવી યુઝરને ડરાવે છે. ત્યારબાદ વિવિધ પરવાનગીઓ માંગીને ફોનની માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવે છે. કેટલાક કેસોમાં આવી એપ્સ બેંકિંગ માહિતી અને સંપર્ક નંબર સુધી ઍક્સેસ મેળવી લે છે.
ફ્લેશલાઇટ એપ્સથી પણ વધ્યું જોખમ
આજના મોટાભાગના સ્માર્ટફોનમાં ફ્લેશલાઇટ ફીચર પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ હોય છે. તેમ છતાં ઘણા લોકો અલગથી ફ્લેશલાઇટ એપ્સ ઇન્સ્ટોલ કરે છે. આશ્ચર્યજનક રીતે કેટલીક ફ્લેશલાઇટ એપ્સ કેમેરા, માઇક્રોફોન, કોન્ટેક્ટ્સ અને લોકેશન જેવી બિનજરૂરી પરવાનગીઓ માંગે છે.
સાયબર સુરક્ષા એજન્સીઓ મુજબ આવી એપ્સ ઘણીવાર યુઝર ડેટા એકત્રિત કરવા માટે બનાવવામાં આવે છે. જો એપ સામાન્ય ફ્લેશલાઇટ માટે હોવા છતાં SMS અથવા કોન્ટેક્ટ્સની પરવાનગી માંગે તો તરત સાવધાન થવું જોઈએ.
ક્લીનર એપ્સથી ફોન ફાસ્ટ નહીં પરંતુ અસુરક્ષિત બની શકે
ઘણા યુઝર્સ માને છે કે ક્લીનર એપ્સ ફોનને ઝડપી બનાવે છે. પરંતુ Android અને iPhone બંનેમાં સિસ્ટમ લેવલ પર સ્ટોરેજ મેનેજમેન્ટ અને ક્લીનિંગ સુવિધાઓ પહેલેથી જ આપવામાં આવે છે. છતાં અનેક લોકો થર્ડ પાર્ટી ક્લીનર એપ્સ ડાઉનલોડ કરે છે.
ઘણી નકલી ક્લીનર એપ્સ અનાવશ્યક પરવાનગીઓ માંગે છે અને બેકગ્રાઉન્ડમાં યુઝરની માહિતી એકત્રિત કરતી રહે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં આ એપ્સ સતત જાહેરાતો બતાવે છે અથવા ફેક નોટિફિકેશન મોકલીને યુઝરને પેઇડ સર્વિસ ખરીદવા માટે દબાણ કરે છે.
APK ફાઇલ ડાઉનલોડ કરતી વખતે ખાસ સાવધાન રહો
સાયબર નિષ્ણાતો વારંવાર કહે છે કે Google Play Store અથવા Apple App Store સિવાયની વેબસાઇટ પરથી APK ફાઇલ ડાઉનલોડ કરવી જોખમી બની શકે છે. કારણ કે આવી ફાઇલોમાં મેલવેર છુપાયેલું હોઈ શકે છે.
ઘણા ઠગો લોકપ્રિય એપ્સના નકલી વર્ઝન બનાવી લોકોને ડાઉનલોડ કરાવે છે. દેખાવમાં એપ એકદમ અસલી જેવી લાગે છે પરંતુ અંદરથી ડેટા ચોરીનું કામ કરતી હોય છે. તેથી કોઈપણ એપ ઇન્સ્ટોલ કરતા પહેલાં તેના રિવ્યુ, ડેવલપર નામ અને ડાઉનલોડ સંખ્યા ચકાસવી જરૂરી છે.
તમારા ફોનને સુરક્ષિત રાખવા માટે આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો
માત્ર અધિકૃત App Storeમાંથી જ એપ્સ ડાઉનલોડ કરો
અજાણી APK ફાઇલ ક્યારેય ઇન્સ્ટોલ ન કરો
એપ ઇન્સ્ટોલ કરતા પહેલાં તેની પરવાનગીઓ તપાસો
બિનજરૂરી એપ્સ તરત ડિલીટ કરો
મોબાઇલ અને એપ્સને સમયસર અપડેટ રાખો
બેંકિંગ OTP અથવા પાસવર્ડ કોઈ એપ સાથે શેર ન કરો
Play Protect અથવા બિલ્ટ-ઇન સુરક્ષા સુવિધા ચાલુ રાખો
આ પણ વાંચો: ટ્રેનમાં આગ કે અકસ્માતમાં મૃત્યુ થાય તો પરિવારને કેટલું વળતર મળે? : જાણો રેલવે ઇન્શ્યોરન્સના નિયમો
નકલી એપ્સ માત્ર ડેટા ચોરી જ નહીં પરંતુ સીધી આર્થિક છેતરપિંડીનું કારણ
ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ અને UPI ઉપયોગમાં ભારે વધારો થયો છે. લોકો હવે મોબાઇલમાં બેંકિંગ, વોલેટ અને વ્યક્તિગત દસ્તાવેજો સંગ્રહિત રાખે છે. આવી સ્થિતિમાં નકલી એપ્સ માત્ર ડેટા ચોરી જ નહીં પરંતુ સીધી આર્થિક છેતરપિંડીનું કારણ પણ બની શકે છે. સાયબર ગુનેગારો હવે વધુ સ્માર્ટ બની રહ્યા છે અને સામાન્ય દેખાતી એપ્સ મારફતે લોકોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. તેથી દરેક સ્માર્ટફોન યુઝરે એપ્સ ઇન્સ્ટોલ કરતી વખતે વધારાની સાવચેતી રાખવી જરૂરી બની ગઈ છે.
