29 મે, 2025ના રોજ એક મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે, જેમાં અબજોપતિ ઉદ્યોગપતિ અને ટેસ્લાના સીઈઓ ઇલોન મસ્કે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સરકારમાંથી રાજીનામું આપી દીધું છે. મસ્ક ટ્રમ્પ સરકારમાં ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ગવર્નમેન્ટ એફિશિયન્સી (DOGE) ના વડા તરીકે 130 દિવસ સુધી કાર્યરત હતા. આ રાજીનામાની જાહેરાત મસ્કે પોતે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર કરી હતી, જેમાં તેમણે ટ્રમ્પનો આભાર માન્યો અને DOGEના ભાવિ વિશે આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો.
DOGE ની શરૂઆત અને મસ્કની ભૂમિકા
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 20 જાન્યુઆરી, 2025ના રોજ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે શપથ લીધા બાદ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ગવર્નમેન્ટ એફિશિયન્સી (DOGE) ની સ્થાપના કરી હતી. આ વિભાગનો મુખ્ય ઉદ્દેશ અમેરિકી સરકારના બિનજરૂરી ખર્ચને ઘટાડવો અને નોકરશાહી (બ્યુરોક્રેસી) ને સરળ બનાવવાનો હતો. ટ્રમ્પે આ વિભાગની કમાન એલોન મસ્ક અને ભારતીય મૂળના ઉદ્યોગપતિ વિવેક રામાસ્વામીને સોંપી હતી. ટ્રમ્પે DOGE ને "આ યુગનું મેનહટન પ્રોજેક્ટ" ગણાવ્યું હતું અને દાવો કર્યો હતો કે આ વિભાગ 4 જુલાઈ, 2026 સુધીમાં સમગ્ર ફેડરલ બ્યુરોક્રેસીમાં વ્યાપક ફેરફારો લાવશે.
મસ્કે DOGE ના વડા તરીકે પોતાની ભૂમિકા દરમિયાન સરકારી ખર્ચમાં નોંધપાત્ર કાપ મૂકવાનું કામ કર્યું. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે તેમની ટીમે અમેરિકી કરદાતાઓના અબજો ડોલર બચાવ્યા છે. આ દરમિયાન, મસ્કે અનેક વિવાદાસ્પદ નિર્ણયો લીધા, જેમાં 260,000 ફેડરલ નોકરીઓમાં કાપ મૂકવો અને વિવિધ સરકારી એજન્સીઓનું રિસ્ટ્રક્ચરિંગ કરવું સામેલ છે. આ ઉપરાંત, મસ્કે ભારત, બાંગ્લાદેશ અને નેપાળ જેવા દેશોને મળતી અમેરિકી આર્થિક સહાય પર પણ રોક લગાવી દીધી હતી, જેના કારણે તેમની ટીકા પણ થઈ હતી.
લોકોએ ટેસ્લા કાર સળગાવતાં મસ્ક દબાણમાં આવ્યા:
મસ્કે તેમના રાજીનામાની જાહેરાત કરતી વખતે જણાવ્યું કે, "મારો સ્પેશિયલ ગવર્નમેન્ટ એમ્પ્લોયી તરીકેનો સમયગાળો પૂર્ણ થઈ ગયો છે. હું રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો આભાર માનું છું કે તેમણે મને સરકારના બિનજરૂરી ખર્ચ ઘટાડવાની તક આપી." મસ્કે વધુમાં કહ્યું કે DOGE નું મિશન આગળ વધશે અને સમય જતાં તે સરકારના કામકાજનો એક હિસ્સો બની જશે.
જોકે, મસ્કના રાજીનામાનું મુખ્ય કારણ ટેસ્લા કંપનીની બગડતી આર્થિક સ્થિતિ હોવાનું મનાય છે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, ટેસ્લાનો નફો 71% જેટલો ઘટી ગયો છે, અને કંપનીના શેરની કિંમતોમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. મસ્કની DOGEની નીતિઓને કારણે લોકોએ ટેસ્લા ખરીદવાનું બંધ કર્યું, અનેક સ્થળો પર પ્રદર્શનો થયા જેમાં ટેસ્લા કાર સળગાવી દેવામાં આવી. જે બાદ ટેસ્લાના વેચાણમાં ઘટાડો થયો હોવાનું મનાય છે, કારણ કે તેમના વિવાદાસ્પદ નિર્ણયોને લીધે અમેરિકામાં તેમની લોકપ્રિયતાને ફટકો પડ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, મસ્કે ટેસ્લા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે સરકારી ભૂમિકા છોડવાનો નિર્ણય લીધો હોય તેવો દાવો કરાઇ રહ્યો છે.
DOGE ની સિદ્ધિઓ અને વિવાદો:
મસ્કના નેતૃત્વ હેઠળ DOGE એ અનેક મહત્વના પગલાં લીધાં હતાં. આ વિભાગે સરકારી ખર્ચમાં 2 ટ્રિલિયન ડોલરની બચતનું લક્ષ્ય રાખ્યું હતું, જેમાંથી 1 ટ્રિલિયન ડોલરની બચતનો પ્રારંભિક ધ્યેય હાંસલ કરવામાં આવ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત, DOGE એ ફેડરલ એજન્સીઓનું રિસ્ટ્રક્ચરિંગ કર્યું અને ઘણી જૂની તથા બિનજરૂરી સરકારી યોજનાઓ બંધ કરી દીધી. ટ્રમ્પે આ બચતનો 20% ભાગ, એટલે કે લગભગ 400 અબજ ડોલર, અમેરિકી કરદાતાઓને પરત કરવાની યોજના પણ જાહેર કરી હતી, જે અંતર્ગત દરેક કરદાતા પરિવારને 5,000 ડોલરના ચેક આપવાનો પ્રસ્તાવ હતો.
જોકે, મસ્કના આ નિર્ણયોને લઈને ઘણા વિવાદો પણ થયા. ઘણા અમેરિકીઓએ DOGEની નીતિઓને જરૂરી સેવાઓ બંધ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. ટ્રમ્પના કેબિનેટના કેટલાક સભ્યો પણ મસ્કના કામથી નારાજ હતા, અને તેમણે મસ્કની નીતિઓનો વિરોધ કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, મસ્કે ભારતને મળતી 1.82 અબજ રૂપિયાની આર્થિક સહાય બંધ કરી દીધી હતી, જે ચૂંટણીઓમાં મતદારોની ભાગીદારી વધારવા માટે આપવામાં આવતી હતી. આ નિર્ણયને લઈને પણ ઘણી ટીકા થઈ હતી.
મસ્ક અને ટ્રમ્પના સંબંધો
એલોન મસ્કે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી દરમિયાન ટ્રમ્પનો ખુલ્લેઆમ સમર્થન કર્યું હતું. તેમણે દેશભરમાં ફરીને ટ્રમ્પ માટે મત માંગ્યા હતા અને ટ્રમ્પને "અમેરિકાને ગર્તમાંથી બહાર લાવનાર" નેતા તરીકે રજૂ કર્યા હતા. ટ્રમ્પે પણ મસ્કને "મહાન અને દેશભક્ત" ગણાવ્યા હતા અને તેમને DOGE ની મહત્વની જવાબદારી સોંપી હતી. ટ્રમ્પ અને મસ્કની જોડીને ઘણા લોકોએ "કિંગમેકર" તરીકે જોઈ હતી, પરંતુ મસ્કના રાજીનામા બાદ આ જોડી તૂટી ગઈ હોવાનું મનાય છે.
જોકે, ટ્રમ્પે મસ્કના રાજીનામા બાદ જણાવ્યું કે DOGE નું મિશન ચાલુ રહેશે અને સરકારનું રિસ્ટ્રક્ચરિંગ થશે. ટ્રમ્પે મસ્કના યોગદાનની પ્રશંસા કરી અને કહ્યું કે મસ્કે જે કામ શરૂ કર્યું છે તે આગળ વધશે.
ભવિષ્યની શક્યતાઓ
મસ્કના રાજીનામા બાદ ઘણા સવાલો ઉભા થયા છે. શું DOGE નું મિશન મસ્ક વિના સફળ થશે? શું ટેસ્લા કંપની મસ્કના નેતૃત્વમાં પોતાની ખોવાયેલી સ્થિતિ પાછી મેળવી શકશે? આ ઉપરાંત, મસ્કની ભૂમિકા બાદ અમેરિકી સરકારની નીતિઓમાં કેવા ફેરફારો થશે, તે પણ એક મહત્વનો પ્રશ્ન છે.
કેટલાક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે મસ્ક ભવિષ્યમાં અમેરિકી સરકારમાં અનૌપચારિક સલાહકાર તરીકે ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેમની વ્હાઇટ હાઉસમાં હાજરી રહેવાની શક્યતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. જોકે, હાલ મસ્કનું મુખ્ય ધ્યાન ટેસ્લા અને તેમની અન્ય કંપનીઓ જેમ કે સ્પેસએક્સ અને X પર રહેશે.
દુનિયા તરફથી ભારત માટે ત્રણ મોટી ચેતવણીઓ: સામાન્ય માણસને લાગશે ઝટકો! શું છે આ 'ટ્રિપલ વોર્નિંગ'?
