ભરૂચ: ગુજરાતના ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા દહેજ એલએનજી (LNG) ટર્મિનલ ખાતે આજે સવારે એલએનજી કેરિયર 'દિશા' સફળતાપૂર્વક લંગારાયું હતું. આશરે 62,370 મેટ્રિક ટન લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) લઈને આવેલા આ જહાજના આગમનને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયામાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી ચાલી રહેલી ભૂરાજકીય અનિશ્ચિતતા વચ્ચે આ કાર્ગોનું સુરક્ષિત આગમન ઊર્જા ક્ષેત્ર માટે રાહતરૂપ સમાચાર તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
મળતી માહિતી મુજબ, એલએનજી કેરિયર 'દિશા'એ 15 જૂનના રોજ વિશ્વના સૌથી વ્યૂહાત્મક અને સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક ગણાતી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) સુરક્ષિત રીતે પાર કરી હતી. ત્યારબાદ અરબી સમુદ્ર મારફતે ભારત તરફની સફર પૂર્ણ કરીને જહાજ દહેજ ટર્મિનલ પર પહોંચ્યું હતું. દહેજ ટર્મિનલ ભારતના સૌથી મહત્વપૂર્ણ LNG આયાત કેન્દ્રોમાંનું એક છે, જ્યાંથી દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં કુદરતી ગેસનું વિતરણ કરવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: ગુજરાતમાં પ્રી-મોન્સૂન ધમાકો : 3 જિલ્લામાં 2 ઈંચથી વધુ વરસાદ, જાણો હવામાન વિભાગે શું કરી છે આગાહી
3 મહિનાથી વધુ સમય સુધી અટવાયેલું રહ્યું હતું જહાજ
પેટ્રોનેટ LNG માટે કાર્યરત અને શિપિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા સંચાલિત માલ્ટા ધ્વજ ધરાવતું આ જહાજ માર્ચ મહિનાની શરૂઆતમાં કતારના રાસ લફાન બંદરેથી LNGનો જથ્થો લઈને ભારત માટે રવાના થયું હતું. જોકે પશ્ચિમ એશિયામાં ઊભી થયેલી અસ્થિર સુરક્ષા પરિસ્થિતિ, વધેલા તણાવ અને દરિયાઈ માર્ગોને લઈને ઉભી થયેલી ચિંતાઓને કારણે જહાજને તેની મુસાફરી દરમિયાન લાંબા સમય સુધી રાહ જોવી પડી હતી.
આ દરમિયાન જહાજ ત્રણ મહિનાથી વધુ સમય સુધી પર્સિયન ગલ્ફ વિસ્તારની આસપાસ અટવાયેલું રહ્યું હોવાનું જાણવા મળે છે. ઊર્જા ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવી સ્થિતિ માત્ર એક જહાજ માટે નહીં પરંતુ વૈશ્વિક LNG સપ્લાય ચેઇન માટે પણ પડકારરૂપ બની શકે છે, કારણ કે હોર્મુઝનો માર્ગ વિશ્વના ઊર્જા વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે.
આ પણ વાંચો: આધુનિક ગુનાખોરી રોકવા IPS અધિકારીઓએ તૈયાર કર્યા 2 ખાસ પુસ્તકો : નાયબ મુખ્યમંત્રીના હસ્તે કરાયું અનાવરણ
હોર્મુઝ માર્ગથી સુરક્ષિત પસાર થઈ ભારત પહોંચ્યું
શિપ ટ્રેકિંગ સંબંધિત ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, LNGC 'દિશા'એ ઈરાનના લારક ટાપુ નજીક આવેલા દરિયાઈ રૂટનો ઉપયોગ કરીને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પાર કરી હતી. આ માર્ગ લાંબા સમયથી આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે મહત્વપૂર્ણ રહ્યો છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં અહીં વધેલી સુરક્ષા ચિંતાઓને કારણે વિશ્વભરના શિપિંગ ઉદ્યોગનું ધ્યાન આ વિસ્તાર પર કેન્દ્રિત રહ્યું હતું.
જહાજના સુરક્ષિત આગમન બાદ હવે દહેજ ટર્મિનલ ખાતે LNG અનલોડિંગ અને કાર્ગો હેન્ડલિંગની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. આ LNGનો ઉપયોગ દેશના વિવિધ ઉદ્યોગો, વીજ ઉત્પાદન એકમો અને શહેર ગેસ વિતરણ નેટવર્કમાં કરવામાં આવશે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે સમયસર પહોંચેલા આ કાર્ગોથી સ્થાનિક બજારમાં ગેસ પુરવઠાની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનશે.
ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ વિકાસ
ભારત હાલમાં વિશ્વના સૌથી મોટા LNG આયાતકાર દેશોમાં સામેલ છે. દેશની વધતી ઊર્જા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે કતાર સહિતના મધ્યપૂર્વ દેશોમાંથી મોટા પ્રમાણમાં LNGની આયાત કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં આવેલ દહેજ ટર્મિનલ આ સપ્લાય ચેઇનનું કેન્દ્રબિંદુ માનવામાં આવે છે.
ઊર્જા વિશ્લેષકોના મતે, વૈશ્વિક સ્તરે કોઈપણ ભૂરાજકીય તણાવનો સીધો પ્રભાવ તેલ અને ગેસના વેપાર પર પડે છે. આવી સ્થિતિમાં ‘દિશા’ જેવા LNG કેરિયરના સફળ આગમનથી માત્ર ગેસ પુરવઠો જ સુનિશ્ચિત થતો નથી પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય રૂટ્સની સ્થિરતા અંગે પણ સકારાત્મક સંકેત મળે છે.
આ પણ વાંચો: NEET-2026ના વિદ્યાર્થીઓ માટે મોટી રાહત : પશ્ચિમ રેલવે દોડાવશે 5 જોડી સ્પેશિયલ ટ્રેનો, આજથી શરૂ થયું બુકિંગ
ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા પર સતત નજર
કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે ભારતીય નાવિકો અને જહાજોની સુરક્ષા સરકાર માટે સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે. ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ શિપિંગ, વિદેશ મંત્રાલય અને અન્ય સંબંધિત એજન્સીઓ સાથે સતત સંકલન જાળવીને દરિયાઈ પરિસ્થિતિઓ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
અધિકારીઓએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે દેશના તમામ મુખ્ય બંદરો પર હાલ કામગીરી સામાન્ય રીતે ચાલુ છે અને વેપારિક પ્રવૃત્તિઓ પર કોઈ ખાસ અસર નોંધાઈ નથી. તેમ છતાં આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ માર્ગોમાં ઊભી થતી પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને સતત મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
દહેજ ટર્મિનલનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ
ભરૂચ જિલ્લાના દહેજ ખાતે આવેલ LNG ટર્મિનલ ભારતના ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે. અહીં દર વર્ષે લાખો ટન LNGનું આયાત અને પુનઃગેસીકરણ કરવામાં આવે છે. ગુજરાત ઉપરાંત ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભારતના અનેક રાજ્યોમાં ગેસ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવામાં દહેજની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે.
'દિશા'ના સફળ આગમન સાથે ભારતના ઊર્જા ક્ષેત્રને એક મહત્વપૂર્ણ પુરવઠો પ્રાપ્ત થયો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વચ્ચે પણ ભારતીય શિપિંગ અને ઊર્જા ક્ષેત્રની કામગીરી સતત જાળવી રાખવામાં સફળતા મળવી દેશ માટે સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવી રહી છે.
