'હર ઘર યોગ' અભિયાનને મળી સફળતા : દેશમાં સૌથી વધુ યોગ શિક્ષકો અને યોગ વર્ગો ધરાવતું રાજ્ય બન્યું ગુજરાત

અમદાવાદ: આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ-2026 પૂર્વે ગુજરાતે યોગ અને જાહેર આરોગ્ય ક્ષેત્રે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ નોંધાવી છે. ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડના ચેરમેન શીશપાલ રાજપૂતએ જણાવ્યું છે કે હર્ષ સંઘવીના માર્ગદર્શન હેઠળ ગુજરાત આજે દેશમાં સૌથી વધુ યોગ શિક્ષકો અને સૌથી વધુ યોગ વર્ગો ધરાવતું રાજ્ય બની ગયું છે. રાજ્યભરમાં હાલમાં 4,985થી વધુ નિઃશુલ્ક યોગ વર્ગો કાર્યરત છે, જેમાં દરરોજ અંદાજે 4થી 5 લાખ નાગરિકો યોગાભ્યાસ કરે છે.

યોગને માત્ર એક વ્યાયામ પદ્ધતિ નહીં પરંતુ સ્વસ્થ જીવનશૈલીના અભિન્ન ભાગ તરીકે સ્થાપિત કરવાની દિશામાં ગુજરાતે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. રાજ્યના શહેરોથી લઈને ગામડાં સુધી યોગ પ્રવૃત્તિઓનો વ્યાપ વધતા હવે યોગ સામાન્ય નાગરિકોના દૈનિક જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો બની રહ્યો છે.

યોગને જનઆંદોલન બનાવવામાં ગુજરાત અગ્રેસર

યોગ બોર્ડના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રધાનમંત્રી Narendra Modiએ યોગને વૈશ્વિક સ્તરે લોકચળવળ બનાવવાનું જે વિઝન રજૂ કર્યું હતું, તેને સાકાર કરવામાં ગુજરાતે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. રાજ્યમાં યોગ બોર્ડની સ્થાપના પછી યોગ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓને નવી દિશા અને ગતિ મળી છે.

એક સમય એવો હતો જ્યારે યોગ મુખ્યત્વે વરિષ્ઠ નાગરિકો અથવા આરોગ્ય જાગૃત વર્ગ સુધી મર્યાદિત માનવામાં આવતો હતો. જોકે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આ પરિસ્થિતિમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. આજે બાળકો, યુવાનો, મહિલાઓ, ઉદ્યોગકારો, સરકારી કર્મચારીઓ તેમજ વિવિધ વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા લોકો નિયમિત રીતે યોગ સાથે જોડાઈ રહ્યા છે. યોગને લઈને વધતી જાગૃતિએ તેને જીવનશૈલી આધારિત આરોગ્ય ચળવળનું સ્વરૂપ આપ્યું છે.

આ પણ વાંચો: દહેજ LNG ટર્મિનલ ખાતે LNG કેરિયર 'દિશા'નું થયું આગમન : 62 હજાર ટનથી વધુ LNG લઈને ભરૂચ પહોંચ્યું જહાજ

1.50 લાખથી વધુ યોગ ટ્રેનર્સ તૈયાર

ગુજરાત રાજ્ય યોગ બોર્ડે છેલ્લા છ વર્ષ દરમિયાન રાજ્યમાં યોગ શિક્ષણનું મજબૂત નેટવર્ક ઊભું કરવામાં સફળતા મેળવી છે. આ સમયગાળા દરમિયાન 1.50 લાખથી વધુ પ્રમાણિત યોગ ટ્રેનર્સ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. આ ટ્રેનર્સ રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં યોગના પ્રસાર અને તાલીમ માટે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.

નાગરિકોને ગુણવત્તાયુક્ત માર્ગદર્શન મળી રહે તે માટે રાજ્ય સરકારે 750 યોગ કોચની કાયમી નિમણૂક પણ કરી છે. આ કોચ વિવિધ યોગ કેન્દ્રો અને શિબિરોમાં તાલીમ આપીને યોગ અભ્યાસને વધુ અસરકારક અને વૈજ્ઞાનિક બનાવવામાં મદદરૂપ બની રહ્યા છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે પ્રશિક્ષિત માર્ગદર્શન હેઠળ કરવામાં આવતો યોગ વધુ સુરક્ષિત અને લાભદાયી સાબિત થાય છે.

આ પણ વાંચો: પીએમ સૂર્ય ઘર યોજનામાં ગુજરાતનો દેશભરમાં ડંકો! : 10.84 લાખ અરજીઓ સાથે બન્યું નંબર-1 રાજ્ય

યોગ શિબિરોમાં લાખો નાગરિકોની ભાગીદારી

રાજ્યવ્યાપી આરોગ્ય જાગૃતિ અભિયાનના ભાગરૂપે વર્ષ 2026 દરમિયાન યોજાયેલી 763 યોગ શિબિરોમાં 8.04 લાખથી વધુ નાગરિકોએ ભાગ લીધો છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે રાજ્યમાં યોગ પ્રત્યે લોકોનો વિશ્વાસ અને રસ સતત વધી રહ્યો છે.

તે ઉપરાંત વર્ષ 2020થી અત્યાર સુધી યોજાયેલા 'યોગ સંવાદ' કાર્યક્રમોમાં 12.17 લાખથી વધુ લોકો જોડાયા છે. આ કાર્યક્રમો દ્વારા યોગના વૈજ્ઞાનિક આધાર, આરોગ્યલક્ષી ફાયદા, માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર તેની અસર અને દૈનિક જીવનમાં યોગને કેવી રીતે અપનાવી શકાય તે અંગે વ્યાપક જાગૃતિ ફેલાવવામાં આવી છે.

યોગ ક્ષેત્રે વધતી ભાગીદારી એ પણ સૂચવે છે કે લોકો હવે સારવાર આધારિત આરોગ્ય મોડેલ કરતાં નિવારક આરોગ્ય પદ્ધતિઓ તરફ વધુ વળી રહ્યા છે. યોગ, પ્રાણાયામ અને ધ્યાન જેવી પ્રવૃત્તિઓને કારણે શારીરિક તેમજ માનસિક સ્વાસ્થ્ય અંગે લોકોમાં સકારાત્મક પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે.

બાળકો અને યુવાનોમાં યોગ પ્રત્યે વધતો રસ

યુવા પેઢીમાં સ્વસ્થ જીવનશૈલીના સંસ્કારો વિકસે તે માટે રાજ્યમાં નિઃશુલ્ક સમર યોગ કેમ્પોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. છેલ્લા ચાર વર્ષ દરમિયાન આવા કેમ્પોમાં 76 હજારથી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ ભાગ લીધો છે. શિક્ષણ અને આરોગ્ય ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો માને છે કે બાળપણથી યોગ સાથેનો પરિચય એકાગ્રતા, શિસ્ત અને શારીરિક ક્ષમતા વધારવામાં મદદરૂપ બને છે.

બીજી તરફ, વધતી સ્થૂળતા અને જીવનશૈલીજન્ય રોગોની સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને 'મેદસ્વિતા મુક્ત ગુજરાત અભિયાન' હેઠળ વિશેષ યોગ કેમ્પોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ અભિયાનમાં 25 હજારથી વધુ નાગરિકોએ ભાગ લીધો હતો અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો હતો.

આ પણ વાંચો: ગુજરાતમાં પ્રી-મોન્સૂન ધમાકો : 3 જિલ્લામાં 2 ઈંચથી વધુ વરસાદ, જાણો હવામાન વિભાગે શું કરી છે આગાહી

'હર ઘર યોગ'થી 'નિરામય ગુજરાત' તરફ

યોગ બોર્ડના જણાવ્યા મુજબ 'હર ઘર યોગ' અને 'નિરામય ગુજરાત'ના ધ્યેય સાથે રાજ્યના દરેક જિલ્લા, તાલુકા અને ગામડાં સુધી યોગની પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી છે. યોગને માત્ર કાર્યક્રમ કે ઉજવણી પૂરતું મર્યાદિત ન રાખીને તેને દૈનિક જીવનનો ભાગ બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ-2026ની પૂર્વસંધ્યાએ પ્રાપ્ત થયેલી આ સિદ્ધિ ગુજરાત માટે માત્ર આંકડાકીય સફળતા નથી, પરંતુ જાહેર આરોગ્ય, જીવનશૈલી સુધારણા અને સામૂહિક આરોગ્ય જાગૃતિના ક્ષેત્રમાં થયેલી લાંબા ગાળાની પ્રગતિનું પ્રતિબિંબ પણ છે. રાજ્ય સરકાર અને યોગ બોર્ડના પ્રયાસો વચ્ચે હવે ગુજરાત યોગ આધારિત સ્વસ્થ સમાજના મોડેલ તરીકે પોતાની આગવી ઓળખ મજબૂત કરી રહ્યું છે.