Pomegranate farming: દાડમની ખેતી આજે ભારતના ખેડૂતો માટે લાંબા ગાળાના સ્થિર આવકનું એક આકર્ષક વિકલ્પ બની રહી છે. પરંપરાગત પાકોમાં ઘટતા નફા અને આબોહવા પરિવર્તનની અસર વચ્ચે, ઘણા ખેડૂતો હવે બાગાયતી પાકો તરફ વળી રહ્યા છે. આમાં દાડમ અગ્રેસર છે, કારણ કે એક વાર બાગ સ્થાપિત થઈ જાય પછી તે 20 થી 24 વર્ષ સુધી સારું ઉત્પાદન આપે છે.
દાડમની ખેતીના મુખ્ય ફાયદા
લાંબા ગાળાની સ્થિર આવક: છોડ વાવ્યાના 1.5 થી 2 વર્ષમાં ફળ આપવાનું શરૂ કરે છે અને 3-4 વર્ષમાં પૂર્ણ ઉત્પાદન મળે છે.
ઓછું જાળવણી ખર્ચ: પ્રારંભિક રોકાણ પછી વાર્ષિક જાળવણી ખર્ચ સાપેક્ષે ઓછો રહે છે.
સરકારી પ્રોત્સાહન: કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો ફળના બગીચાઓ માટે સબસિડી અને યોજનાઓ આપે છે.
ભારતમાં દાડમની ખેતીનો વ્યાપ
હાલમાં ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, હરિયાણા, આંધ્ર પ્રદેશ, કર્ણાટક, તમિલનાડુ અને ગુજરાત મુખ્ય ઉત્પાદક રાજ્યો છે. ખાસ કરીને ભગવા જેવી સુધારેલી જાતોની માંગ વધુ છે, જે મોટા, મીઠા અને નિકાસલાયક ફળ આપે છે.રોકાણ અને નફાનો અંદાજ (લગભગ આંકડા)પ્રારંભિક સ્થાપન ખર્ચ: 1 એકર માટે આશરે ₹1.5 લાખથી ₹2 લાખ (રોપાઓ, ટપક સિંચાઈ, જમીન તૈયારી વગેરે સહિત).
વાર્ષિક જાળવણી ખર્ચ: ₹40,000 થી ₹60,000 પ્રતિ એકર.
ઉત્પાદન: પરિપક્વ બાગમાં 4 થી 7 ટન પ્રતિ એકર (સારા વ્યવસ્થાપનથી વધુ પણ થઈ શકે).
નફો: સારી વ્યવસ્થાપન અને બજાર ભાવે પરિપક્વ બાગમાંથી ₹2 લાખથી ₹5 લાખ પ્રતિ એકર વાર્ષિક નફો થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો વધુ પણ નોંધાયા છે.
ખેતી માટે મહત્વની ટિપ્સ
યોગ્ય સમય: ઓગસ્ટ અને ફેબ્રુઆરી-માર્ચમાં રોપણી શ્રેષ્ઠ.
જમીન: સારા નિકાસવાળી લોમી જમીન આદર્શ, પરંતુ મોટા ભાગની જમીનમાં ઉગાડી શકાય છે.
ટેકનોલોજી: ટપક સિંચાઈ, સુધારેલી જાતો (ભગવા, ગણેશ વગેરે), યોગ્ય ખાતર અને બહાર વ્યવસ્થાપનથી ઉત્પાદન અને ગુણવત્તા બંને વધે છે.
દાડમની ખેતીમાં પ્રારંભિક મહેનત અને રોકાણ પછી લાંબા સમય સુધી ઓછા પરિશ્રમે સારી આવક મળે છે. જો તમે પણ પરંપરાગત ખેતીથી આગળ વધીને બાગાયતી પાક તરફ વળવા માંગતા હો, તો દાડમ એક સારો વિકલ્પ બની શકે છે.
સલાહ: વાવેતર પહેલાં સ્થાનિક કૃષિ વિભાગ અથવા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે, કારણ કે સ્થાનિક પરિસ્થિતિ અનુસાર વ્યવસ્થાપન અલગ હોઈ શકે છે.
