China India Nepal Border: ભારત-નેપાળ સરહદ પાસે બિહારમાં ચાઈનીઝ નાગરિકની ધરપકડ અને ત્યારબાદ ચીન તરફથી જારી કરાયેલી નવી એડવાઈઝરીને એકસાથે જોવામાં આવે તો સમગ્ર ઘટનાક્રમ હવે માત્ર ગેરકાયદેસર પ્રવેશનો કેસ ન રહી, પરંતુ પ્રાદેશિક સુરક્ષા, બોર્ડર મોનિટરિંગ અને ચીનના રાજદ્વારી પ્રતિસાદ સાથે જોડાયેલ મુદ્દો બની ગયો છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં ઇન્ડો-નેપાળ બોર્ડર પરથી અનેક ચાઈનીઝ નાગરિકો ઝડપાયા હોવાની ઘટનાઓ સામે આવી છે, જેના કારણે ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ વધુ સતર્ક બની છે.
આ પણ વાંચોઃ ભારત-નેપાળ બોર્ડર પરનાં બદલાયા નિયમો : જાણો નેપાળમાં એન્ટ્રી લેવી હશે તો શું જોઈશે
ટાઈમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, બિહારના અરરિયા જિલ્લામાં ઇન્ડો-નેપાળ બોર્ડર નજીક એક ચાઈનીઝ નાગરિકને માન્ય દસ્તાવેજો વગર અટકાયત કરવામાં આવ્યો હતો. સુરક્ષા દળોએ રૂટીન ચેકિંગ દરમિયાન તેને રોક્યો હતો અને તેની પાસે યોગ્ય પાસપોર્ટ, વિઝા અથવા પ્રવાસ સંબંધિત માન્ય કાગળો ન હોવાનું સામે આવ્યું હતું. ઘટના બાદ સ્થાનિક પોલીસ અને સુરક્ષા એજન્સીઓએ તેની પૂછપરછ શરૂ કરી હતી.
અહેવાલોમાં ચાઈનીઝ નાગરિકનું નામ “ઝોઉ હુઆન” તરીકે જણાવાયું છે, જે હુનાન પ્રાંતનો રહેવાસી હોવાનું કહેવાય છે. માહિતી મુજબ તે નેપાળી નંબર પ્લેટ ધરાવતા સ્કૂટર પર જોવા મળ્યો હતો અને જોગબની ઇન્ટિગ્રેટેડ ચેકપોસ્ટ નજીક તેની હિલચાલ શંકાસ્પદ લાગતા SSB જવાનોએ તેને કસ્ટડીમાં લીધો હતો. પૂછપરછ દરમિયાન તે ભારત પ્રવેશ માટે કોઈ માન્ય દસ્તાવેજ રજૂ કરી શક્યો નહોતો.
આ પણ વાંચોઃ CM બનતાની સાથે જ વિજયે લીધાં 3 મોટા નિર્ણય : થલાપતિની જાહેરાતની સાથે જ તમિલનાડુમાં મચ્યો તરખાટ
ચીનની એડવાઈઝરી કેમ મહત્વપૂર્ણ બની?
આ ઘટનાના થોડા સમય બાદ ચીનના કોન્સ્યુલેટ અને ચાઈનીઝ દૂતાવાસ તરફથી નેપાળમાં રહેલા ચાઈનીઝ નાગરિકોને ઇન્ડિયા-નેપાળ બોર્ડર નજીક ન જવાની ચેતવણી આપવામાં આવી. ચીનના સરકારી મીડિયા ગ્લોબલ ટાઈમ્સમાં પ્રકાશિત અહેવાલમાં જણાવાયું કે છેલ્લા સમયમાં ભારતીય બોર્ડર દળો દ્વારા અનેક ચાઈનીઝ નાગરિકોની અટકાયત કરવામાં આવી છે અને તેથી નાગરિકોએ બોર્ડર વિસ્તારમાં જવાનું ટાળવું જોઈએ.
ચીન તરફથી જાહેર કરાયેલી એડવાઈઝરીમાં ખાસ કરીને કહેવામાં આવ્યું કે ભારત અને નેપાળ વચ્ચે “ઓપન બોર્ડર” વ્યવસ્થા છે, જ્યાં બંને દેશોના નાગરિકો ઓળખપત્ર સાથે અવરજવર કરી શકે છે, પરંતુ ત્રીજા દેશના નાગરિકો માટે તે નિયમ લાગુ પડતો નથી. ચીનના નાગરિકો જો નેપાળથી ભારત પ્રવેશ કરવા માંગતા હોય તો તેમને ભારતીય વિઝા ફરજિયાત જરૂરી છે.
ચીનના નિવેદનમાં આ પણ ઉલ્લેખ થયો કે બોર્ડર વિસ્તારમાં સ્પષ્ટ સરહદી નિશાનીઓ ઓછા હોવાથી “અનઇન્ટેન્શનલ ક્રોસિંગ” થવાની શક્યતા રહે છે અને ભારતીય કાયદા મુજબ ગેરકાયદેસર પ્રવેશ બદલ કડક સજા થઈ શકે છે. કેટલીક એડવાઈઝરીમાં તો બે થી આઠ વર્ષની જેલ અને દંડની શક્યતાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ પણ વાંચોઃ દુનિયાભરમાં ઈન્ટરનેટ ઠપ કરશે ઈરાન? : હોર્મુઝમાં કેબલ્સ પર કંટ્રોલ અને ટેક્સ વસૂલવાનો બનાવ્યો પ્લાન!
છેલ્લા મહિનાઓમાં વધેલી ઘટનાઓ
આ તાજી ઘટના એકલદોકલ નથી. ગયા વર્ષથી લઈને આ વર્ષ સુધી બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશની ઇન્ડો-નેપાળ બોર્ડર પરથી અનેક વિદેશી નાગરિકો, ખાસ કરીને ચાઈનીઝ નાગરિકો, ગેરકાયદેસર રીતે ભારત પ્રવેશ કરવાનો પ્રયાસ કરતા ઝડપાયા છે. મેઇ 2025માં મધુબની જિલ્લામાં બે ચાઈનીઝ નાગરિકોને અટકાયત કરવામાં આવ્યા હતા. તેઓ બોર્ડર વિસ્તારમાં વિડિયો બનાવી રહ્યા હતા અને તેમની પાસે માન્ય દસ્તાવેજો નહોતા. તપાસ દરમિયાન તેમના મોબાઈલમાં ભારત વિરોધી અને ખાલિસ્તાની કન્ટેન્ટ મળ્યાનો દાવો પણ સ્થાનિક પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો.
તે પહેલાં પણ મધુબનીના લદનિયા વિસ્તારમાં એક ચાઈનીઝ નાગરિક ઝડપાયો હતો, જ્યારે રક્સૌલ બોર્ડર પરથી અમેરિકન, કેનેડિયન, ચાઈનીઝ અને અન્ય દેશોના નાગરિકોની ગેરકાયદેસર પ્રવેશની ઘટનાઓ સામે આવી હતી. આ તમામ કેસોએ ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે ઇન્ડો-નેપાળ બોર્ડરને વધુ સંવેદનશીલ બનાવી દીધું છે.
આ પણ વાંચો: વિશ્વમાં LPG સિલિન્ડરની કિંમતોમાં મોટો તફાવત : જાણો ભારત કરતા અન્ય દેશોમાં LPG સિલિન્ડર મોંઘો કે સસ્તો
ભારત-પાકિસ્તાન તણાવ વચ્ચે વધેલી ચીનની ચિંતા
ચીનની એડવાઈઝરીનો સમય પણ નોંધપાત્ર માનવામાં આવી રહ્યો છે. અગાઉ રોઇટર્સ સહિતના અહેવાલોમાં જણાવાયું હતું કે ભારત-પાકિસ્તાન તણાવ વધ્યા બાદ ચીનના ભારત, નેપાળ અને પાકિસ્તાન સ્થિત દૂતાવાસોએ પોતાના નાગરિકોને સુરક્ષા અંગે ખાસ સાવચેત રહેવાની સલાહ આપી હતી. નેપાળમાં ચીનના દૂતાવાસે ખાસ કરીને ઇન્ડિયા-નેપાળ બોર્ડર નજીક ન જવાની ચેતવણી આપી હતી.
સુરક્ષા નિષ્ણાતો માને છે કે ભારતે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં નેપાળ બોર્ડર પર મોનિટરિંગ અને પેટ્રોલિંગ વધાર્યું છે. ખાસ કરીને બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશના ઓપન બોર્ડર વિસ્તારોમાં SSB અને સ્થાનિક પોલીસ દ્વારા ચેકિંગ વધુ કડક બનાવવામાં આવ્યું છે. તેના કારણે ગેરકાયદેસર પ્રવેશના પ્રયાસો ઝડપથી પકડાઈ રહ્યા છે.
શું છે મોટું સુરક્ષા ચિંતન?
ભારત-નેપાળ બોર્ડર આશરે 1,751 કિલોમીટર લાંબી ઓપન બોર્ડર છે, જ્યાં સ્થાનિક સ્તરે અવરજવર સરળ છે. પરંતુ આ જ ખુલ્લી વ્યવસ્થા ત્રીજા દેશના નાગરિકો માટે સુરક્ષા પડકાર ઊભો કરે છે. સુરક્ષા એજન્સીઓ લાંબા સમયથી ચિંતા વ્યક્ત કરતી આવી છે કે ગેરકાયદેસર પ્રવેશ, માનવ તસ્કરી, જાસૂસી અથવા શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓ માટે આ માર્ગનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.
હાલની ઘટનામાં ભારતીય એજન્સીઓએ સત્તાવાર રીતે જાસૂસી અથવા અન્ય સુરક્ષા જોખમ અંગે કોઈ નિષ્કર્ષ જાહેર કર્યો નથી. જોકે, સતત બની રહેલી સમાન ઘટનાઓને કારણે તપાસ એજન્સીઓ હવે દરેક કેસને વધુ ગંભીરતાથી તપાસી રહી છે. બીજી તરફ, ચીન દ્વારા વારંવાર જારી થતી એડવાઈઝરી એ પણ દર્શાવે છે કે બોર્ડર પર વધેલી ભારતીય કડકાઈ અંગે બેઇજિંગ પણ સતર્ક છે.
