Canada Social Media Ban For Kids: ડિજિટલ યુગમાં સોશિયલ મીડિયા બાળકો અને કિશોરોના જીવનનો અભિન્ન ભાગ બની ગયું છે. અભ્યાસ, મનોરંજન અને મિત્રતા માટે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે, પરંતુ તેની સાથે બાળકોના માનસિક આરોગ્ય, ઓનલાઈન સુરક્ષા અને ડિજિટલ વ્યસન જેવા ગંભીર પડકારો પણ સામે આવી રહ્યા છે. વિશ્વભરના નિષ્ણાતો છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે વધુ પડતો સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગ બાળકોમાં ચિંતા, ડિપ્રેશન, એકલતા અને આત્મવિશ્વાસમાં ઘટાડા જેવી સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે. આ જ ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને હવે અનેક દેશોની સરકારો સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ માટે કડક નિયમો બનાવી રહી છે. ઓસ્ટ્રેલિયા, ઇન્ડોનેશિયા અને યુરોપના કેટલાક દેશો બાદ હવે કેનેડાએ પણ બાળકોની ઓનલાઈન સુરક્ષા માટે મોટું પગલું ભર્યું છે. કેનેડાની સરકારે 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવા અંગેનો મહત્વપૂર્ણ કાયદાકીય પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે.
કેનેડાનો 'સેફ સોશિયલ મીડિયા એક્ટ' શું છે?
કેનેડાની સરકારે રજૂ કરેલા નવા કાયદાકીય પ્રસ્તાવનું નામ 'સેફ સોશિયલ મીડિયા એક્ટ' (Safe Social Media Act) રાખવામાં આવ્યું છે. આ પ્રસ્તાવનો મુખ્ય હેતુ બાળકોને ઓનલાઈન સતામણી, ડિજિટલ વ્યસન અને માનસિક આરોગ્ય સંબંધિત જોખમોથી બચાવવાનો છે. પ્રસ્તાવ અનુસાર 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ નહીં કરી શકે. જોકે સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ જો સરકાર સમક્ષ એ સાબિત કરી શકે કે તેમનું પ્લેટફોર્મ બાળકો માટે સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે, તો તેમને કેટલીક શરતો સાથે છૂટછાટ મળી શકે છે. સરકારનું માનવું છે કે, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સે માત્ર નફા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાને બદલે બાળકોની સુરક્ષાને પણ સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.
AI ચેટબોટ્સ અને ટેક કંપનીઓ પણ નિયમોના દાયરામાં
નવા પ્રસ્તાવમાં માત્ર સોશિયલ મીડિયા જ નહીં પરંતુ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ આધારિત ચેટબોટ્સને પણ સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. કેનેડાની સરકાર એક નવા ડિજિટલ નિયમનકારી તંત્રની રચના કરવાની યોજના બનાવી રહી છે, જે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ માટે સુરક્ષા ધોરણો નક્કી કરશે. ટેક કંપનીઓએ તેમના પ્લેટફોર્મ પર કઈ સામગ્રી અથવા ફીચર બાળકો માટે નુકસાનકારક બની શકે છે તેની ઓળખ કરવી પડશે અને તે જોખમોને ઘટાડવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવા પડશે. આ પગલાંઓમાં ઉંમર ચકાસણી, સુરક્ષા ફિલ્ટર્સ અને નુકસાનકારક કન્ટેન્ટને ઝડપથી દૂર કરવાની જવાબદારી સામેલ હોઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો: કોણ છે IFS ડૉ. સત્યાંજલ પાંડે?: જે પાકિસ્તાનમાં ભારતના નવા કાર્યકારી ઉચ્ચાયુક્ત બનશે
નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર કંપનીઓને થશે ભારે નુકસાન
કેનેડાની સરકારે કાયદાનું પાલન ન કરનાર ટેક કંપનીઓ માટે કડક દંડની જોગવાઈ પણ કરી છે. જો કોઈ સોશિયલ મીડિયા કંપની નવા નિયમોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ જાય તો તેને તેની વૈશ્વિક આવકના 3 ટકા જેટલો દંડ અથવા 1 કરોડ કેનેડિયન ડૉલર સુધીનો દંડ ભરવો પડી શકે છે. ભારતીય ચલણમાં આ રકમ અંદાજે 68 કરોડ રૂપિયા જેટલી થાય છે. બંનેમાંથી જે રકમ વધુ હશે તે કંપનીએ ચૂકવવાની રહેશે. આ જોગવાઈ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ પર નિયમોનું પાલન કરવા માટે મોટું દબાણ ઊભું કરી શકે છે.
વિશ્વભરમાં વધી રહી છે બાળકોની ઓનલાઈન સુરક્ષા અંગે ચિંતા
બાળકોને સોશિયલ મીડિયાની નકારાત્મક અસરોમાંથી બચાવવા માટે વિશ્વના 60થી વધુ દેશો વિવિધ પ્રકારના નિયમો બનાવી ચૂક્યા છે. જોકે દરેક દેશના નિયમો અને તેમની કડકાઈ અલગ-અલગ છે. ઓસ્ટ્રેલિયા વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો હતો જેણે 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર વ્યાપક પ્રતિબંધની જાહેરાત કરી હતી. આ કાયદાના અમલ બાદ લાખો એકાઉન્ટ્સ બંધ કરવામાં આવ્યા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું હતું. ઇન્ડોનેશિયાએ પણ ઓસ્ટ્રેલિયાની તર્જ પર બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પ્રતિબંધના નિયમો અમલમાં મૂક્યા છે. મલેશિયા અને કેનેડા પણ સમાન પ્રકારની ઉંમર ચકાસણી અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે.
યુરોપ અને એશિયાના દેશોમાં પણ કડક વલણ
યુરોપિયન સંસદે 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ અને વીડિયો-શેરિંગ સાઇટ્સના ઉપયોગ માટે માતા-પિતાની મંજૂરી ફરજીયાત બનાવવાની દિશામાં પગલાં લીધાં છે. ફ્રાન્સ અને સ્પેન હાલમાં સગીરો માટે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર વધુ કડક નિયંત્રણો લાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. ગ્રીસે તો જાન્યુઆરી 2027થી 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાગુ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આફ્રિકી દેશ ગેબૉને સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગ માટેની ન્યૂનતમ ઉંમર 16 વર્ષ નક્કી કરી છે અને તેનાથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે માતા-પિતાની મંજૂરી ફરજીયાત કરી છે.
આ પણ વાંચો: ટ્રમ્પની ધમકી: આજે રાત્રે ઈરાન પર કરીશું મોટો હુમલો, આગળ શું થશે તેની રૂપરેખા પણ આપી
કેટલાક દેશોમાં રાજકીય અને સુરક્ષા કારણોસર પ્રતિબંધ
બાળકોની સુરક્ષા સિવાય કેટલાક દેશોમાં રાજકીય અથવા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના કારણોસર પણ સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. ચીન, ઉત્તર કોરિયા, ઈરાન અને તુર્કમેનિસ્તાન જેવા દેશોમાં અનેક વૈશ્વિક સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર પ્રતિબંધ છે. કેટલાક દેશો વિરોધ પ્રદર્શન, સામાજિક અશાંતિ અથવા અફવાઓને નિયંત્રિત કરવા માટે પણ સમયાંતરે સોશિયલ મીડિયા અને ઇન્ટરનેટ સેવાઓ પર નિયંત્રણ મૂકે છે. આ પ્રકારના પગલાં ખાસ કરીને કેટલાક એશિયન અને આફ્રિકી દેશોમાં જોવા મળે છે.
બાળકોની ડિજિટલ સુરક્ષા બન્યો વૈશ્વિક મુદ્દો
સોશિયલ મીડિયાની વધતી પહોંચ સાથે બાળકોની સુરક્ષા હવે માત્ર પરિવાર કે શાળાનો નહીં પરંતુ વૈશ્વિક નીતિગત ચર્ચાનો વિષય બની ગઈ છે. સરકારો, ટેક કંપનીઓ અને નિષ્ણાતો વચ્ચે સંતુલન સાધીને બાળકો માટે વધુ સુરક્ષિત ડિજિટલ વાતાવરણ ઊભું કરવાની દિશામાં પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. કેનેડાનો નવો પ્રસ્તાવ પણ એ જ વૈશ્વિક વલણનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે, જે ભવિષ્યમાં અન્ય દેશો માટે પણ એક મોડેલ બની શકે છે.
