SpaceX IPO : Elon Muskની અવકાશ અને સેટેલાઇટ ટેક્નોલોજી કંપની SpaceXએ અમેરિકન શેરબજારના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટો પ્રારંભિક જાહેર ઇશ્યૂ (IPO) લાવી નવો રેકોર્ડ સ્થાપ્યો છે. કંપનીએ $135 પ્રતિ શેરના ભાવે 555.56 મિલિયન શેર વેચીને કુલ $75 બિલિયનનું ભંડોળ એકત્ર કર્યું છે, જેના કારણે SpaceXનું બજાર મૂલ્યાંકન અંદાજે $1.77 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચી ગયું છે. આ સોદા પછી એલોન મસ્કની કુલ સંપત્તિ $1 ટ્રિલિયનને પાર પહોંચી હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે, જેના કારણે તેઓ વિશ્વના પ્રથમ ટ્રિલિયોનેર તરીકે નોંધાયા છે. અહેવાલ મુજબ, આ IPO અમેરિકાના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું જાહેર ઇશ્યૂ બની ગયું છે. અગાઉનો રેકોર્ડ 2019માં સાઉદી અરામકોના IPO પાસે હતો. SpaceXના શેર નાસ્ડેક પર “SPCX” ટિકર હેઠળ ટ્રેડિંગ માટે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.
વોલ સ્ટ્રીટની પરંપરાઓને પડકારતો IPO
SpaceXનું IPO માત્ર તેના કદ માટે જ નહીં પરંતુ તેની પ્રક્રિયા માટે પણ ચર્ચામાં રહ્યું છે. સામાન્ય રીતે મોટી કંપનીઓ IPO પહેલાં રોકાણકારો સાથે રોડશો યોજે છે અને માંગના આધારે અંતિમ ભાવ નક્કી કરે છે. જોકે એલોન મસ્કે આ પરંપરાને તોડી શરૂઆતથી જ $135 પ્રતિ શેરનો ભાવ જાહેર કર્યો હતો અને તેને જ જાળવી રાખ્યો હતો. કંપનીએ રિટેલ રોકાણકારો માટે લગભગ 30 ટકા શેર ફાળવ્યા હતા, જે અમેરિકન IPO બજારમાં અસામાન્ય ગણાય છે. IPO બાદ પણ મસ્ક કંપનીમાં 82 ટકા મતાધિકાર જાળવી રાખશે, જેના કારણે કંપની પર તેમનું નિયંત્રણ મજબૂત રહેશે. બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે SpaceXના શેરના પ્રથમ કેટલાક અઠવાડિયાના પ્રદર્શન પરથી જ નક્કી થશે કે રોકાણકારોએ કંપનીના ઊંચા મૂલ્યાંકનને કેટલું સ્વીકાર્યું છે. કંપની છેલ્લા નાણાકીય વર્ષમાં નફાકારક નહોતી હોવા છતાં તેનું મૂલ્યાંકન અમેરિકાની અનેક દિગ્ગજ કંપનીઓ કરતાં વધારે છે.
અમેરિકા-ઈરાન તણાવમાં નરમાઈ બાદ શેરબજારમાં જોરદાર તેજી: સેન્સેક્સ 950 અને નિફ્ટી 260 પોઈન્ટ ઉછળ્યો
Starlink અને AI પર ટકેલી ભવિષ્યની આશાઓ
SpaceXની આવકનો મોટો હિસ્સો તેના Starlink સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ વ્યવસાયમાંથી આવે છે. કંપનીના જણાવ્યા મુજબ Starlink વિશ્વભરના 164થી વધુ દેશો અને પ્રદેશોમાં લાખો ગ્રાહકોને સેવા આપે છે. ગયા વર્ષે કંપનીની કુલ આવકમાં Starlinkનો મુખ્ય ફાળો રહ્યો હતો. કંપની હવે માત્ર અવકાશ ક્ષેત્રમાં નહીં પરંતુ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રમાં પણ પોતાની હાજરી મજબૂત કરી રહી છે. SpaceXએ અગાઉ મસ્કની AI કંપની xAI સાથે વ્યૂહાત્મક એકીકરણ કર્યું હતું અને AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ભવિષ્યના વિકાસનું કેન્દ્ર ગણાવ્યું છે. SpaceXનું કહેવું છે કે તેનો કુલ સંભવિત બજાર કદ $28.5 ટ્રિલિયન જેટલો હોઈ શકે છે, જેમાં અવકાશ સેવા, સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ અને AI આધારિત સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. તાજેતરમાં કંપનીએ Google સાથે બહુવર્ષીય ક્લાઉડ સર્વિસ કરાર પણ જાહેર કર્યો હતો, જે વધતી AI સ્પર્ધા વચ્ચે તેની કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાને મજબૂત બનાવશે.
રોકાણકારોમાં ઉત્સાહ, પરંતુ મૂલ્યાંકન અંગે પ્રશ્નો
IPO પહેલાં SpaceX માટે માંગ લગભગ $150 બિલિયન સુધી પહોંચી હોવાનું રોઇટર્સે અહેવાલ આપ્યું હતું, જે ઓફર કરાયેલા કદની સરખામણીમાં લગભગ બમણી હતી. જોકે કેટલાક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે કંપનીનું વર્તમાન મૂલ્યાંકન તેની હાલની આવક અને નફાકારકતાની સરખામણીમાં અત્યંત ઊંચું છે. વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે રોકાણકારો હાલ SpaceXની વર્તમાન કામગીરી કરતાં વધુ તેના ભવિષ્યના અવકાશ અર્થતંત્ર, મંગળ મિશન, Starlinkના વિસ્તરણ અને AI ક્ષેત્રની સંભાવનાઓમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, કંપનીની સરકારી કરારો પર રહેલી નિર્ભરતા અને અવકાશ ઉદ્યોગમાં વધતી સ્પર્ધા પણ મહત્વપૂર્ણ જોખમો તરીકે જોવામાં આવે છે. જેફ બેઝોસની Blue Origin સહિત અનેક હરીફ કંપનીઓ પણ વ્યાપારી અવકાશ ક્ષેત્રમાં પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરવા પ્રયત્નશીલ છે, જેના કારણે આગામી વર્ષોમાં સ્પર્ધા વધુ તીવ્ર બનવાની શક્યતા છે.
ઇરાન-મિડલ ઇસ્ટ તણાવ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે લીધું મહત્વપૂર્ણ પગલું: હવે એક ગ્રાહકને રોજ આટલા લીટર જ મળશે ડીઝલ, જાણો કેટલા દિવસ લાગુ રહેશે આ નિયમ
શું આગળ?
SpaceXના IPOને ઘણા નિષ્ણાતો 2026ના વૈશ્વિક મૂડીબજાર માટે ટર્નિંગ પોઇન્ટ ગણાવી રહ્યા છે. આ સફળતા પછી OpenAI અને Anthropic જેવી મોટી AI કંપનીઓના સંભવિત IPO માટે પણ બજારમાં નવી આશા ઉભી થઈ છે. એલોન મસ્ક માટે આ IPO માત્ર નાણાકીય સફળતા નથી, પરંતુ બે દાયકાથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલા તેમના અવકાશ વિઝનને વૈશ્વિક મૂડીબજારમાંથી મળેલી સૌથી મોટી માન્યતા તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યું છે. હવે બજારની નજર SpaceXના પ્રથમ ટ્રેડિંગ દિવસ અને આગામી મહિનાઓના પ્રદર્શન પર રહેશે.
