મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવ વચ્ચે એક હથિયાર ફરીથી ચર્ચામાં આવ્યું છે—બંકર બસ્ટર બોમ્બ. સામાન્ય બોમ્બ જ્યાં સપાટી પર વિસ્ફોટ કરે છે, ત્યાં આ ખતરનાક હથિયાર જમીનને ચીરીને અંદર સુધી ઘૂસી જાય છે અને સૌથી સુરક્ષિત બંકરોને પણ મિનિટોમાં ખંડેર બનાવી નાખે છે. તાજેતરમાં ઈરાન પર થયેલા અમેરિકી હુમલાએ ફરી દુનિયાનું ધ્યાન આ ઘાતક ટેક્નોલોજી તરફ દોર્યું છે.
ઈરાનમાં અમેરિકાનો મોટો હુમલો
તાજેતરના રિપોર્ટ્સ મુજબ, United Statesએ Isfahanમાં સ્થિત મહત્વપૂર્ણ સૈન્ય ગોડાઉનને નિશાન બનાવ્યું. આ હુમલામાં આશરે 2,000 પાઉન્ડ (907 કિલોગ્રામ) વજનના બંકર બસ્ટર બોમ્બનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તે સમયે Donald Trump દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરાયેલ વિડિયો આ હુમલાની ગંભીરતા દર્શાવે છે. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર બતાવ્યું કે આધુનિક યુદ્ધમાં ટેક્નોલોજી કેટલી મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.
બંકર બસ્ટર બોમ્બ શું છે?
બંકર બસ્ટર કોઈ સામાન્ય બોમ્બ નથી. તે ખાસ કરીને જમીનના અંદર છુપાયેલા સૈન્ય બંકરો, પરમાણુ સુવિધાઓ અને ગફાઓને નષ્ટ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે.
તેની મુખ્ય વિશેષતાઓ:
મજબૂત સ્ટીલ કવરિંગ
ઊંડાઈ સુધી પ્રવેશ કરવાની ક્ષમતા
વિલંબિત વિસ્ફોટ (Delayed Fuse)
આ બોમ્બ કંક્રીટની અનેક ફૂટ જાડાઈને ભેદીને અંદર પ્રવેશ કરે છે અને પછી વિસ્ફોટ કરે છે, જેનાથી અંદર રહેલા ટાર્ગેટ સંપૂર્ણ રીતે નષ્ટ થઈ જાય છે.
કેટલા પ્રકારના બંકર બસ્ટર બોમ્બ હોય છે?
વિશ્વભરમાં વિવિધ ક્ષમતાવાળા બંકર બસ્ટર બોમ્બ ઉપલબ્ધ છે:
2,000 પાઉન્ડ અને 5,000 પાઉન્ડ વર્ગના બોમ્બ (ઈઝરાયલ પાસે)
GBU-57 Massive Ordnance Penetrator. વિશ્વનો સૌથી ભારે બંકર બસ્ટર (30,000 પાઉન્ડ)
BLU-109 Penetrator સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતો વોરહેડ
જ્યારે આ બોમ્બને JDAM ગાઈડન્સ સિસ્ટમ સાથે જોડવામાં આવે છે, ત્યારે તે “સ્માર્ટ બોમ્બ” બની જાય છે, જે ખરાબ હવામાનમાં પણ ચોક્કસ નિશાન લગાવી શકે છે.
એક બંકર બસ્ટર બોમ્બ બનાવવાનો ખર્ચ કેટલો?
બંકર બસ્ટર બોમ્બ બનાવવું ખૂબ ખર્ચાળ હોય છે. અંદાજ મુજબ:
JDAM ગાઈડન્સ કિટ: $21,000 થી $30,000 (લગભગ ₹17–25 લાખ)
BLU-109 વોરહેડ: $20,000 થી $32,000
કુલ GBU-31 યુનિટ ખર્ચ: $40,000 થી $70,000
ભારતીય રૂપિયામાં જોવામાં આવે તો એક બંકર બસ્ટર બોમ્બની કિંમત આશરે ₹33 લાખથી ₹58 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે.
તેની તબાહી કેટલી ભયંકર હોય છે?
એક સામાન્ય બંકર બસ્ટરમાં લગભગ 429 કિલોગ્રામ જેટલું હાઈ એક્સપ્લોસિવ ભરેલું હોય છે.
તેના પ્રભાવ:
30–50 મીટર વિસ્તારમાં સંપૂર્ણ વિનાશ
200–300 મીટર સુધી ઘાતક અસર
20–60 ફૂટ જાડું કંક્રીટ પણ તોડી શકે
આ તાકાત તેને સૌથી ઘાતક પરંપરાગત હથિયારોમાં સ્થાન આપે છે.
અમેરિકા કેટલા વખત ઉપયોગ કરી ચૂક્યું છે?
United Statesએ બંકર બસ્ટર બોમ્બનો ઉપયોગ અનેક યુદ્ધોમાં કર્યો છે:
1991ના Gulf War દરમિયાન પ્રથમ વખત GBU-28નો ઉપયોગ
ઈરાક અને અફઘાનિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન સૈંકડો બોમ્બનો ઉપયોગ
“Operation Iraqi Freedom”માં ગફાઓ અને બંકરોને નષ્ટ કરવા વ્યાપક ઉપયોગ
તાજેતરના વર્ષોમાં પણ તેનો ઉપયોગ વધ્યો છે. 2025માં એક મોટા ઓપરેશન દરમિયાન 7 બોમ્બર વિમાનો દ્વારા 14 ભારે
