રેપો રેટ પર 9 એપ્રિલે આવશે મોટા સમાચાર : કેટલા ઘટાડાની છે આશા, તમારા ખિસ્સા પર શું થશે અસર?

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની બેઠક આવતીકાલે સમાપ્ત થશે. આ ત્રણ દિવસીય બેઠકના અંતિમ દિવસે 9 એપ્રિલે સવારે 10 વાગ્યે આરબીઆઈ ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણયોની જાહેરાત કરશે. એવું માનવામાં આવે છે કે RBI આ વખતે પણ રેપો રેટમાં ઘટાડો કરી શકે છે. આ પહેલા ફેબ્રુઆરીમાં રિઝર્વ બેંકે પાંચ વર્ષના લાંબા અંતરાલ બાદ પોલિસી વ્યાજદરમાં થોડો ઘટાડો કર્યો હતો.

મોંઘવારીની નથી ચિંતા
નિષ્ણાતો માને છે કે રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટ્સનો ઘટાડો થઈ શકે છે કારણ કે હાલમાં ફુગાવાના મોરચે કોઈ મોટી ચિંતા નથી. વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રિઝર્વ બેંક રેપો રેટ પર કેટલીક વધારાની રાહત આપી શકે છે. તેમનું કહેવું છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ટેરિફને કારણે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા માટે પડકાર વધી ગયો છે, આને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતમાં વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવાની જરૂર છે.

રેટિંગ એજન્સીને પણ આશા
રેટિંગ એજન્સી ICRA એ પણ અપેક્ષા રાખે છે કે MPC તટસ્થ વલણ જાળવીને નીતિગત વ્યાજ દરોમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટ્સનો ઘટાડો કરશે. RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાના નેતૃત્વમાં યોજાયેલી છેલ્લી બેઠકમાં રેપો રેટમાં 0.25%નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો અને ત્યારબાદ દર 6.25% થઈ ગયો હતો. આ ઘટાડો લગભગ પાંચ વર્ષની લાંબી રાહ બાદ આવ્યો છે. આ પહેલા આરબીઆઈએ મોંઘવારી પર અંકુશ રાખવાના નામે અનેક વખત રેપો રેટમાં વધારો કર્યો હતો, જેના કારણે લોન મોંઘી થઈ હતી અને લોકો પર EMIનો બોજ પણ વધી ગયો હતો.

આ વર્ષે કેટલો ઘટાડો?
આરબીઆઈ એમપીસીની આગામી બેઠક 4-6 જૂનના રોજ યોજાશે અને તેમાં રેપો રેટમાં ઘટાડો પણ અપેક્ષિત છે. અર્થશાસ્ત્રીઓનો અંદાજ છે કે આરબીઆઈ 2025માં કુલ 75 બેસિસ પોઈન્ટના ત્રણ વધુ વ્યાજ દરમાં ઘટાડો કરી શકે છે. આ પગલાંનો ઉદ્દેશ્ય વધતા વેપાર તણાવ વચ્ચે આર્થિક વૃદ્ધિને ટેકો આપવાનો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ભારતીય આયાત પર યુએસ દ્વારા લાદવામાં આવેલ 26% ટેરિફ 2025-26માં જીડીપી વૃદ્ધિને લગભગ 40 બેસિસ પોઈન્ટ્સની અસર કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં આરબીઆઈ વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નીતિગત વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો કરવાનું ચાલુ રાખી શકે છે.

તમારા પર કેવી થશે અસર ?
રેપો રેટ એ દર છે જેના પર આરબીઆઈ બેંકોને લોન આપે છે. આવી સ્થિતિમાં, જ્યારે રેપો રેટ વધે છે, ત્યારે બેંકો માટે લોન મોંઘી થઈ જાય છે અને તેઓ ગ્રાહકોની લોન પણ મોંઘી કરે છે. તેનાથી વિપરીત, જ્યારે રેપો રેટ ઘટાડવામાં આવે છે, ત્યારે લોન સસ્તી થવાનો માર્ગ ખુલે છે અને તમારા EMI બોજમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા વધી જાય છે. એવા સમયે જ્યારે ખાવા-પીવા સહિત લગભગ દરેક વસ્તુની કિંમત વધી ગઈ છે અને હવે એલપીજી સિલિન્ડરની કિંમતમાં પણ 50 રૂપિયાનો વધારો થયો છે, તો EMI મોરચે થોડી રાહત પણ રાહત આપનારી હશે.

ક્યારે થાય છે મીટિંગ?
આરબીઆઈ નાણાકીય નીતિની સમીક્ષા કરવા દર બે મહિનાના અંતરાલ પર આ બેઠક યોજે છે. મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)માં કુલ 6 સભ્યો છે, જેમાંથી 3 RBIના છે, જ્યારે બાકીનાની નિમણૂક કેન્દ્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ ત્રણ દિવસીય બેઠકમાં રેપો રેટ સહિત અનેક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બેઠકના નિર્ણયો અંગેની માહિતી ત્રીજા દિવસે સવારે શેર કરવામાં આવે છે.

પરંતુ અહીં લાગશે ઝટકો!
રેપો રેટમાં ઘટાડો લોન મોરચે લોકોને થોડી રાહત આપી શકે છે. બીજી તરફ તેમને ફિક્સ ડિપોઝિટ એટલે કે FD ફ્રન્ટ પર પણ આંચકાનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ફેબ્રુઆરીમાં જ્યારે આરબીઆઈએ પાંચ વર્ષના અંતરાલ પછી રેપો રેટમાં 0.25% થી 6.25% સુધીનો ઘટાડો કર્યો હતો, ત્યારે FD પર બેંકો દ્વારા વસૂલવામાં આવતા વ્યાજ દરમાં પણ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. ખાનગી ક્ષેત્રની ડીસીબી બેંકે તરત જ રૂ. 3 કરોડથી ઓછીની એફડી પરના વ્યાજ દરોમાં 65 બેસિસ પોઈન્ટ્સનો ઘટાડો કર્યો હતો અને નવા દરો 14 ફેબ્રુઆરીથી લાગુ થયા હતા.

શું છે તેનું કનેક્શન?
બેંકો વધુ વ્યાજ દરો આપીને ફિક્સ્ડ ડિપોઝીટને આકર્ષક બનાવે છે જેથી લોકો બેંકોમાં વધુ પૈસા રાખે અને બેંકો તેમની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ સરળતાથી ચલાવી શકે. રેપો રેટ એ દર છે જેના પર આરબીઆઈ બેંકોને લોન આપે છે. જ્યારે આરબીઆઈ રેપો રેટમાં ઘટાડો કરે છે, ત્યારે બેંકો ઓછા ખર્ચે ભંડોળ ઉધાર લઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં બેંકોને ફંડ આકર્ષવા માટે ઉચ્ચ વળતર આપવાની જરૂર નથી. આ કારણે તેઓ FD પરના વ્યાજદરમાં ઘટાડો કરે છે. જો આરબીઆઈ રેપો રેટમાં વધુ એક ઘટાડો કરે છે, તો એવી સંભાવના છે કે બેંકો FD પરના વ્યાજ દરોમાં ફરીથી સુધારો કરી શકે છે.