લંડનમાં ક્યાં અને કેવી સ્થિતિમાં છે ભોજશાળાના માં વાગ્દેવીની મૂર્તિ? : આ દુર્લભ તસવીરો જોઈને તમે પણ ચોંકી જશો

BhojShala Murti: લંડનના મ્યુઝિયમમાં રાખેલી ભોજશાળાની મૂળ વાગ્દેવી પ્રતિમા હવે ભારત પરત આવશે? હાઇકોર્ટના નિર્ણય બાદ ચર્ચા તેજ બની છે. મધ્ય પ્રદેશ હાઇકોર્ટના ભોજશાળા કેસના ઐતિહાસિક ચુકાદા પછી લંડનમાં રાખેલી 11મી સદીની વાગ્દેવી પ્રતિમાને ભારત પરત લાવવાના પ્રયાસોનો મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. મધ્ય પ્રદેશના ધાર સ્થિત ઐતિહાસિક ભોજશાળા સંકુલ અંગે આવેલા હાઇકોર્ટના મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય પછી હવે એક નવી ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે. ભોજશાળાની મૂળ વાગ્દેવી પ્રતિમા શું ખરેખર લંડનથી ભારત પરત લાવવામાં આવશે? હાલમાં આ પ્રતિિમા British Museumમાં સુરક્ષિત રીતે રાખવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. ભારતીય મીડિયા રિપોર્ટ્સ બાદ આ મુદ્દો રાષ્ટ્રીય સ્તરે ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. મધ્ય પ્રદેશ હાઇકોર્ટે તાજેતરમાં આપેલા ચુકાદામાં ધારની ભોજશાળાને માતા સરસ્વતી અથવા વાગ્દેવીને સમર્પિત મંદિર તરીકે માન્યતા આપી હતી. કોર્ટએ સરકારને લંડનમાં રહેલી મૂળ પ્રતિમાને ભારત પરત લાવવા માટે ઔપચારિક પગલાં પર વિચાર કરવા પણ જણાવ્યું હોવાનું રિપોર્ટોમાં જણાવાયું છે.

વધતી ગરમી વચ્ચે સુપર અલ-નીનોનો ખતરો: 1877ના વિનાશક ઈતિહાસથી વૈજ્ઞાનિકો ચિંતિત

કોણ છે વાગ્દેવી અને શું છે ભોજશાળાનો ઇતિહાસ?

ભોજશાળા મધ્યકાલીન પરમાર રાજા Raja Bhoj સાથે જોડાયેલું ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. માન્યતા મુજબ 11મી સદી દરમિયાન અહીં માતા સરસ્વતીની આરાધના થતી હતી અને જ્ઞાન-સાધનાનું કેન્દ્ર તરીકે ભોજશાળાને વિશેષ સ્થાન મળ્યું હતું. કહેવાય છે કે તે સમય દરમિયાન અહીં સ્થાપિત કરાયેલી સફેદ સંગમરમરની વાગ્દેવી પ્રતિિમા અત્યંત કલાત્મક અને ઐતિહાસિક મૂલ્ય ધરાવે છે. અહેવાલો અનુસાર પ્રતિિમા આશરે ચાર ફૂટ ઊંચી અને લગભગ 250 કિલોગ્રામ વજનની છે. તેમાં સંસ્કૃત શિલાલેખો પણ નોંધાયેલા હોવાનું કહેવામાં આવે છે, જે તેની ઐતિહાસિક મહત્તાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

ઇતિહાસકારો અને કેટલાક દસ્તાવેજો અનુસાર બ્રિટિશ શાસનકાળ દરમિયાન આ પ્રતિિમા ભારતમાંથી બહાર લઈ જવામાં આવી હતી અને બાદમાં તે લંડનના મ્યુઝિયમમાં પહોંચી. જોકે આ પરિવહન કયા સત્તાવાર પ્રોસેસ હેઠળ થયું હતું અને તે કાનૂની રીતે માન્ય હતું કે નહીં, તેના વિશે હજુ પણ ચર્ચા ચાલુ છે.

શું હોય છે ફ્યૂલ રેશનિંગ?: ફ્રાંસ-જર્મનીની જેમ ભારતમાં પણ લાગુ થશે ફ્યૂલ ક્વોટા સિસ્ટમ?

દેવીની પ્રતિમાની દુર્લભ તસવીરો સામે આવી

તાજેતરમાં લંડન સ્થિત મ્યુઝિયમમાં રહેલી પ્રતિમાના દૃશ્યો ટીવી મીડિયા દ્વારા જાહેર કરાયા હતા. આ રિપોર્ટ બાદ સોશિયલ મીડિયા તેમજ રાજકીય વર્તુળોમાં પ્રતિમાની “ઘર વાપસી” અંગે માંગ વધુ મજબૂત બની છે. વીડિયોમાં પ્રતિમા ખાસ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ વચ્ચે રાખવામાં આવી હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. મધ્ય પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી Mohan Yadavએ પણ જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકાર અને સંબંધિત એજન્સીઓ આ પ્રતિિમાને ભારત પરત લાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરશે. તેમણે આ મુદ્દાને માત્ર ધાર્મિક નહીં પરંતુ ભારતની સાંસ્કૃતિક ધરોહર સાથે જોડાયેલો વિષય ગણાવ્યો હતો.

"હાર નહીં માનુંગા, રાર નહીં ઠાનુંગા" - અટલ બિહારી વાજપેયી: ભારતીય રાજનીતિના એ અજાતશત્રુ, જેમણે ‘કમળ’ને જનતાના હૃદયમાં રોપ્યું

પ્રતિમા પરત લાવવી એટલી સરળ કેમ નથી?

વિદેશી મ્યુઝિયમોમાં રહેલી ભારતીય ઐતિહાસિક મૂર્તિઓ અને પ્રાચીન કલાસામગ્રીને પરત લાવવાની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે લાંબી અને કાનૂની રીતે જટિલ હોય છે. તેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સાંસ્કૃતિક કરારો, માલિકીના પુરાવા, ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો અને રાજનૈતિક ચર્ચાઓનો સમાવેશ થાય છે. ભારત અગાઉ પણ અનેક પ્રાચીન મૂર્તિઓ અને સાંસ્કૃતિક ધરોહરોને વિદેશોથી પરત લાવવામાં સફળ રહ્યું છે. તાજેતરમાં અમેરિકા દ્વારા ચોળકાળીન નટરાજ પ્રતિિમાઓ ભારતને પરત સોંપવામાં આવી હતી, જેને ભારત માટે મોટી સાંસ્કૃતિક સફળતા માનવામાં આવી હતી. વિશેષજ્ઞોના મત મુજબ વાગ્દેવી પ્રતિિમાના મામલે પણ ભારત સરકારને સત્તાવાર પુરાવા, ઐતિહાસિક નોંધો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંવાદ દ્વારા આગળ વધવું પડશે. જો બ્રિટિશ મ્યુઝિયમ અને બ્રિટિશ સરકાર સહકાર આપે તો પ્રક્રિયા ઝડપથી આગળ વધી શકે છે, પરંતુ તેમાં સમય લાગી શકે છે.

2 બેઠકો પરથી દેશની સત્તા સુધી: જાણો કઈ રીતે અડવાણીની એક યાત્રાએ બદલી નાખ્યો ભારતનો ઇતિહાસ

ભોજશાળા વિવાદનો સામાજિક અને રાજકીય પ્રભાવ

ધારની ભોજશાળા લાંબા સમયથી વિવાદિત સ્થળ રહ્યું છે, જ્યાં હિંદુ અને મુસ્લિમ બંને સમુદાયોએ પોતાના ધાર્મિક હકના દાવા કર્યા હતા. હાઇકોર્ટના તાજેતરના ચુકાદા બાદ પ્રદેશમાં સુરક્ષા વધારવામાં આવી હતી અને પ્રશાસને શાંતિ જાળવવા અપીલ કરી હતી. આ કેસ હવે માત્ર ધાર્મિક વિવાદ પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી, પરંતુ તે ભારતની સાંસ્કૃતિક ધરોહર અને વિદેશમાં રહેલી ઐતિહાસિક મૂર્તિઓની વાપસીના મોટા પ્રશ્ન સાથે પણ જોડાઈ ગયો છે. હાલમાં ભારત સરકાર તરફથી સત્તાવાર રાજદ્વારી પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હોવાની સ્પષ્ટ જાહેર માહિતી ઉપલબ્ધ નથી, પરંતુ હાઇકોર્ટના અવલોકન અને રાજ્ય સરકારના નિવેદનો બાદ આવનારા સમયમાં કેન્દ્ર સરકાર આ મુદ્દે સક્રિય બને તેવી શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે. જો વાગ્દેવી પ્રતિમા ખરેખર ભારત પરત આવે છે, તો તે માત્ર ભોજશાળા માટે નહીં પરંતુ ભારતની સાંસ્કૃતિક ઓળખ અને ઐતિહાસિક વારસાની પુનઃસ્થાપનાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના બની શકે છે.