ભરૂચના જામા મસ્જિદ વિવાદમાં નવો વળાંક : જૈન સંતે સ્થળને 'સમડી વિહાર' ગણાવ્યું, ભોંયરામાં પ્રવેશ ન મળતા ઉઠ્યા સવાલ

ભરૂચની ઐતિહાસિક જામા મસ્જિદને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદમાં વધુ એક નવો વળાંક આવ્યો છે. જૈન સંતો અને ધાર્મિક આગેવાનો દ્વારા હવે આ સ્થળને પ્રાચીન જૈન તીર્થ 'સમડી વિહાર' અથવા 'શકુનિકા વિહાર' હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. રાજસુંદર વિજયજી મહારાજે કરેલા દાવાથી સમગ્ર મામલો ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે અને સ્થળના ઐતિહાસિક મૂળ અંગે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

જૈન સંતોના જણાવ્યા મુજબ તેઓ સ્થળના ભોંયરાનું નિરીક્ષણ કરવા માંગતા હતા, પરંતુ તેમને અંદર જવાની મંજૂરી આપવામાં આવી નહોતી. આ ઘટનાને લઈને પણ અનેક સવાલો ઊભા થયા છે. સંતોનું કહેવું છે કે જો સ્થળની તટસ્થ અને વૈજ્ઞાનિક તપાસ કરવામાં આવે તો તેના ઐતિહાસિક મહત્વ અંગે મહત્વપૂર્ણ તથ્યો સામે આવી શકે છે.

'સમડી વિહાર' હોવાનો દાવો

જૈન પરંપરાઓ અને પ્રાચીન સાહિત્યના આધારે કેટલાક જૈન સંતોનો દાવો છે કે ભરૂચમાં આવેલું આ સ્થળ પ્રાચીન કાળમાં 'સમડી વિહાર' અથવા 'શકુનિકા વિહાર' તરીકે ઓળખાતું હતું. જૈન ઇતિહાસમાં આ સ્થળનું વિશેષ મહત્વ હોવાનું પણ તેઓ જણાવી રહ્યા છે.

દાવા મુજબ, શ્રીલંકાના રાજપરિવાર સાથે જોડાયેલી એક રાજકુમારી દ્વારા ભરૂચમાં ભવ્ય જૈન તીર્થનું નિર્માણ કરાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે આ દાવાઓ અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પુરાતત્વીય અહેવાલ જાહેર થયો નથી અને મામલો વિવિધ પક્ષોના દાવા-પ્રતિદાવા વચ્ચે ચર્ચામાં છે.

આ પણ વાંચો: ‘એક નઈ ઉમ્મીદ’થી બદલાશે અનેક કેદીઓની જિંદગી! : જેલમાં રહી પૂર્ણ કરી શકશે ધોરણ 12 સુધીનો અભ્યાસ

ભોંયરાને લઈને વધ્યો વિવાદ

તાજેતરમાં સ્થળના ભોંયરાને લઈને થયેલી ચર્ચાઓ બાદ જૈન સમાજ તરફથી વધુ તપાસની માંગ ઉઠી છે. સંતોનું કહેવું છે કે તેમને ભોંયરામાં જઈને નિરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હોત તો તેઓ ઐતિહાસિક પુરાવાઓ અંગે વધુ સ્પષ્ટ માહિતી રજૂ કરી શકતા. બીજી તરફ સંબંધિત પક્ષો દ્વારા સ્થળની વર્તમાન સ્થિતિ અને કાનૂની માલિકીના મુદ્દાને પણ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. મામલો હાલમાં વિવિધ સ્તરે ચર્ચા અને કાનૂની પ્રક્રિયાઓ વચ્ચે છે.

આ પણ વાંચો: જામનગરમાં બુલડોઝર એક્શન : ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત વચ્ચે 16 કરોડની સરકારી જમીન કરાઈ દબાણમુક્ત

પુરાતત્વ વિભાગ સામે આક્ષેપ

જૈન આગેવાનો અને સંતો દ્વારા પુરાતત્વ વિભાગ સામે પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. તેમનો આક્ષેપ છે કે ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતા સ્થળ પર વર્ષો દરમિયાન થયેલા કેટલાક નવા બાંધકામો અને ફેરફારો અંગે સમયસર ધ્યાન આપવામાં આવ્યું નહોતું. તેમનું કહેવું છે કે જો સ્થળના મૂળ સ્વરૂપનું સંરક્ષણ કરવામાં આવ્યું હોત તો આજે આવા વિવાદો ઊભા ન થયા હોત. સાથે જ સ્થળની જાળવણી અને સંવર્ધન માટે વધુ ગંભીર પ્રયાસોની જરૂર હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું છે.

આ પણ વાંચો: ‘ભૂતિયા ડિમોલિશન’ કેસમાં મુખ્ય ચહેરો આવ્યો સામે : ગાંધીનગર સુધી પહોંચ્યો વિવાદ, અગ્રસચિવે માંગ્યો ખુલાસો

ઐતિહાસિક ધરોહરના સંરક્ષણની માંગ

આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે હવે એક મહત્વપૂર્ણ માંગ એ પણ ઉઠી રહી છે કે સ્થળની તટસ્થ, વૈજ્ઞાનિક અને પુરાતત્વીય તપાસ કરવામાં આવે. વિવિધ સંગઠનોનું માનવું છે કે કોઈપણ ઐતિહાસિક સ્મારક અંગેનો અંતિમ નિર્ણય પુરાવા, સંશોધન અને નિષ્ણાતોના અભિપ્રાયના આધારે જ લેવો જોઈએ. સંતો અને જૈન આગેવાનોએ સ્થળના યોગ્ય શુદ્ધિકરણ, સંરક્ષણ અને સંવર્ધનની માંગણી કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે જો આ સ્થળ ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક રીતે મહત્વપૂર્ણ હોય તો તેને ભાવિ પેઢીઓ માટે સાચવવું જરૂરી છે.