બાંગ્લાદેશના મંત્રીએ ભારતને આપી ચેતવણી: ગંગા નદીના પાણીની વહેંચણીના વિવાદે પકડ્યું જોર
ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે નદીઓના પાણીની વહેંચણીને લઈને વિવાદ ફરી એકવાર વકર્યો છે. બાંગ્લાદેશની વડપણ હેઠળની નવી સરકારના મંત્રી અને વરિષ્ઠ નેતાએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે જો ભારત તરફથી ગંગા નદીનું પૂરતું પાણી મળશે, તો જ બંને દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધો સામાન્ય થઈ શકશે. બાંગ્લાદેશ હવે 30 વર્ષ જૂના ફરક્કા વોટર ટ્રીટી (Farakka Water Treaty) ના રિન્યુઅલ માટે ભારત સામે આકરી શરતો મૂકી રહ્યું છે.
શું છે ફરક્કા કરાર અને કેમ વિવાદ થયો?
ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે 1996 માં ગંગા નદીના પાણીની સમાન વહેંચણી માટે 30 વર્ષના ઐતિહાસિક ફરક્કા કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.
કરારની સમયસીમા: આ કરારની મુદત 2026 ના અંતમાં એટલે કે આ વર્ષે જ પૂરી થઈ રહી છે.
બાંગ્લાદેશનો દાવો: બાંગ્લાદેશના જળ સંસાધન મંત્રી અને બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) ના અગ્રણી નેતાનું કહેવું છે કે કરાર હોવા છતાં સૂકી ઋતુ (Dry Season) માં ભારત તરફથી બાંગ્લાદેશને તેના હિસ્સાનું પૂરતું પાણી મળતું નથી.
પાણી મળશે તો જ સંબંધો આગળ વધશે
બાંગ્લાદેશ સરકારના મંત્રીએ ધાકામાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે, "ગંગા નદીના પાણી પર બાંગ્લાદેશનો કાયદેસરનો હક છે. ભારત સાથેના સંબંધો ત્યારે જ સુધરી શકે જ્યારે અમારા નાગરિકોને તેમનો હક મળશે. જો પાણીની વહેંચણી યોગ્ય રીતે નહીં થાય, તો અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ સહયોગ વધારવો મુશ્કેલ બનશે."
તેમણે ઉમેર્યું કે પશ્ચિમ બંગાળમાં આવેલા ફરક્કા બેરેજના કારણે બાંગ્લાદેશના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પર્યાવરણ અને ખેતીને મોટું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. તેથી આ વખતે કરારના રિન્યુઅલ સમયે જૂની શરતોમાં મોટા ફેરફારો કરવા જરૂરી છે.
સરહદી નદીઓનો વિવાદ અને આગળનો રસ્તો
ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે આશરે 54 જેટલી નાની-મોટી નદીઓ સરહદ પાર કરે છે, જેમાં ગંગા અને તીસ્તા નદીના પાણીનો વિવાદ સૌથી મોટો છે.
બાંગ્લાદેશમાં સત્તા પરિવર્તન બાદ ભારત સાથેના સંબંધોમાં પહેલાથી જ તણાવ જોવા મળી રહ્યો છે, તેવામાં પાણીની આ નવી માગણીએ ભારત સરકાર માટે મુત્સદ્દીગીરીનો નવો પડકાર ઉભો કર્યો છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય આગામી મહિનાઓમાં આ કરારના ભવિષ્ય અંગે બાંગ્લાદેશની સત્તાવાર સમિતિ સાથે બેઠક યોજી શકે છે, પરંતુ પશ્ચિમ બંગાળ સરકારના વલણને ધ્યાનમાં રાખવું પણ ભારત માટે મહત્વનું રહેશે.
