દિલ્લીથી બેંગલુરુ જતી Air Indiaની ફ્લાઈટ સાથે એક ગંભીર વિમાન દુર્ઘટના ટળી હોવાનો મામલો સામે આવ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર, એર ઈન્ડિયાની Airbus A321 ફ્લાઈટ ટેકઓફ દરમિયાન ‘ટેલ સ્ટ્રાઈક’નો ભોગ બની હતી. ઘટના બાદ વિમાનની તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે અને ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) દ્વારા પણ મામલાની નોંધ લેવામાં આવી હોવાનું જાણવા મળી રહ્યું છે.
પ્રાથમિક માહિતી મુજબ, ફ્લાઈટ દિલ્હીના ઈન્દિરા ગાંધી ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પરથી બેંગલુરુ માટે રવાના થઈ રહી હતી ત્યારે ટેકઓફ દરમિયાન વિમાનનો પાછળનો ભાગ રનવે સાથે અથડાયો હતો. ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં આવી ઘટનાને ‘ટેલ સ્ટ્રાઈક’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સદનસીબે ઘટનામાં કોઈ જાનહાનિ કે મુસાફરોને ઇજા થઈ નથી અને તમામ મુસાફરો સુરક્ષિત હોવાનું જણાવાયું છે.
શું હોય છે ‘ટેલ સ્ટ્રાઈક’?
વિમાન ટેકઓફ અથવા લેન્ડિંગ દરમિયાન જ્યારે એરક્રાફ્ટનો પાછળનો ભાગ રનવેને સ્પર્શે અથવા અથડાય, ત્યારે તેને ‘ટેલ સ્ટ્રાઈક’ કહેવામાં આવે છે. આ પ્રકારની ઘટના ટેકનિકલ અથવા ઓપરેશનલ દૃષ્ટિએ ગંભીર માનવામાં આવે છે કારણ કે તે વિમાનની બોડી સ્ટ્રક્ચરને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
ઉડ્ડયન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ટેકઓફ દરમિયાન વિમાનનો એંગલ વધુ ઊંચો થઈ જાય અથવા પાઇલટ દ્વારા અચાનક નિયંત્રણમાં ફેરફાર થાય તો આવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. કેટલીકવાર હવામાનની પરિસ્થિતિ અને ‘વેક ટર્બ્યુલન્સ’ પણ આ માટે જવાબદાર બની શકે છે. આ ઘટનામાં પણ ‘વેક ટર્બ્યુલન્સ’ને સંભવિત કારણોમાં સામેલ માનવામાં આવી રહ્યું છે. વેક ટર્બ્યુલન્સ એટલે આગળ ઉડેલા મોટા વિમાનના કારણે હવામાં સર્જાતી અસ્થિરતા, જે પાછળ આવતી ફ્લાઇટને અસર કરી શકે છે.
આ પણ વાંચો: પુલવામાના માસ્ટરમાઇન્ડનો ખાતમો : પાકિસ્તાનમાં હમઝા બુરહાનની ગોળી મારી હત્યા
DGCA અને એર ઈન્ડિયાએ શરૂ કરી તપાસ
ઘટના બાદ એર ઈન્ડિયાએ વિમાનની તકનિકી તપાસ શરૂ કરી છે. DGCA દ્વારા પણ ઘટનાની વિગતો માગવામાં આવી હોવાનું કહેવાઈ રહ્યું છે. વિમાનના પાછળના ભાગમાં કોઈ માળખાકીય નુકસાન થયું છે કે નહીં તે જાણવા માટે વિશેષ નિરીક્ષણ હાથ ધરાયું છે.
એવિએશન નિયમો અનુસાર, ટેલ સ્ટ્રાઈક જેવી ઘટનાઓમાં વિમાનને ફરી સેવા માટે મંજૂરી આપવા પહેલાં સંપૂર્ણ તકનિકી ચકાસણી ફરજિયાત હોય છે. નિષ્ણાતો વિમાનના ફ્યુઝલેજ, પ્રેશર સિસ્ટમ અને અન્ય સંવેદનશીલ ભાગોની તપાસ કરે છે. હાલમાં એર ઈન્ડિયા અથવા DGCA તરફથી ઘટનાને લઈને વિગતવાર સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ ફ્લાઇટના ડેટા અને કોકપિટ રેકોર્ડ્સનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
મુસાફરો સુરક્ષિત, પરંતુ ઘટનાએ વધારી ચિંતા
ઘટનામાં કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી, છતાં આ બનાવે હવાઈ સુરક્ષા અંગે ફરી ચર્ચા જગાવી છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારતીય એવિએશન ક્ષેત્રમાં વધતી ફ્લાઇટ ઓપરેશન્સ વચ્ચે સુરક્ષા ધોરણોને લઈને વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. એવિએશન નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ટેકઓફ અને લેન્ડિંગ ફ્લાઇટના સૌથી સંવેદનશીલ તબક્કા હોય છે અને પાઇલટ તાલીમ, એર ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ અને ટેકનિકલ મોનિટરિંગ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બને છે. ભારતમાં હવાઈ મુસાફરીનો વ્યાપ ઝડપથી વધી રહ્યો છે અને દરરોજ હજારો ફ્લાઇટ્સનું સંચાલન થાય છે. આવી સ્થિતિમાં સુરક્ષા પ્રોટોકોલનું કડક પાલન અને દરેક ઘટનાની પારદર્શક તપાસ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
અગાઉ પણ સામે આવી ચૂકી છે
વિશ્વભરમાં વિવિધ એરલાઈન્સમાં સમયાંતરે ટેલ સ્ટ્રાઈકની ઘટનાઓ નોંધાઈ ચૂકી છે. ઘણીવાર પાઇલટ્સની ઝડપી પ્રતિક્રિયા અને આધુનિક સલામતી પ્રણાલીઓના કારણે મોટી દુર્ઘટનાઓ ટળી જાય છે. ઉડ્ડયન ઉદ્યોગમાં દરેક આવી ઘટનાની વિગતવાર તપાસ કરવામાં આવે છે જેથી ભવિષ્યમાં જોખમ ઘટાડવામાં મદદ મળે. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર હવાઈ સુરક્ષા વ્યવસ્થાની મહત્વતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. હવે તપાસ અહેવાલમાં ટેકનિકલ કારણો અને ઓપરેશનલ પરિસ્થિતિઓ અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થવાની શક્યતા છે.
