8મા કેન્દ્રીય પગાર પંચને લઈને કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોમાં ઉત્સુકતા સતત વધી રહી છે. અત્યાર સુધી ચર્ચાનો મુખ્ય મુદ્દો ડિયરનેસ એલાઉન્સ (DA), ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને મિનિમમ બેઝિક પે રહ્યો હતો, પરંતુ હવે એક એવો મુદ્દો સામે આવ્યો છે જે પગારની ગણતરીમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. આ મુદ્દો છે ‘ફેમિલી યુનિટ ફોર્મ્યુલા’.
કર્મચારી સંગઠનોનું માનવું છે કે હાલની પગાર ગણતરીમાં પરિવારના કદ અને વાસ્તવિક ખર્ચને યોગ્ય રીતે પ્રતિબિંબિત કરવામાં આવતું નથી. વધતી મોંઘવારી, શિક્ષણ ખર્ચ, આરોગ્ય સેવાઓનો વધતો બોજ અને વડીલોની સંભાળ જેવા પરિબળોને ધ્યાનમાં લેતા હવે પરિવારની વ્યાખ્યા અને તેના આધારે થતી પગાર ગણતરીમાં સુધારો જરૂરી બની ગયો છે.
શું છે ‘ફેમિલી યુનિટ ફોર્મ્યુલા’?
પગાર પંચોમાં ‘ફેમિલી યુનિટ’નો અર્થ કર્મચારી અને તેના પર આધારિત પરિવારના સભ્યો સાથે જોડાયેલ છે. આ ફોર્મ્યુલા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે કે એક સામાન્ય પરિવારને જીવનની મૂળભૂત જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે કેટલા નાણાંની જરૂર છે. ખોરાક, કપડાં, રહેઠાણ, વીજળી, પાણી અને અન્ય આવશ્યક ખર્ચના આધારે મિનિમમ વેતનની ગણતરી કરવામાં આવે છે.
હાલની વ્યવસ્થામાં પરિવારને લગભગ 3 યુનિટ તરીકે ગણવામાં આવે છે. કર્મચારી સંગઠનોનું કહેવું છે કે આજના સમયમાં આ ગણતરી વાસ્તવિક પરિસ્થિતિથી દૂર છે, કારણ કે મોટા ભાગના પરિવારોમાં માતા-પિતા સહિત વધુ સભ્યોની જવાબદારી હોય છે. આ જ કારણસર નેશનલ કાઉન્સિલ-જોઇન્ટ કન્સલ્ટેટિવ મશીનરી (NC-JCM) સહિતના સંગઠનો પરિવારમાં 5 યુનિટના ધોરણની માંગ કરી રહ્યા છે.
આ પણ વાંચો: "SORRY, AI ને લઈને અમે ખોટા હતા!" : 2.5 લાખ નોકરીઓ ગયા પછી ટેક દિગ્ગજોને આવ્યું ભાન, જાણો શું છે આખો વિવાદ?
કર્મચારી સંગઠનોની શું છે માંગ?
કર્મચારી પક્ષે રજૂ કરાયેલા પ્રસ્તાવ મુજબ પરિવારની રચના આ રીતે ગણવામાં આવે:
કર્મચારી – 1 યુનિટ
પતિ અથવા પત્ની – 1 યુનિટ
બે બાળકો – 0.8 યુનિટ પ્રતિ બાળક (કુલ 1.6 યુનિટ)
આશ્રિત માતા-પિતા – 0.8 યુનિટ
આ રીતે કુલ 5.2 યુનિટ થાય છે, જેને સરળતા માટે 5 યુનિટ તરીકે ગણવામાં આવે છે. સંગઠનોનો દાવો છે કે ભારતના કાયદાઓ હેઠળ પણ વડીલ માતા-પિતાની સંભાળ રાખવાની જવાબદારી સંતાનો પર છે. તેથી પગારની ગણતરી કરતી વખતે આશ્રિત માતા-પિતાને પરિવારનો ભાગ ગણવો જરૂરી છે.
પગાર પર શું થઈ શકે અસર?
‘ફેમિલી યુનિટ’ની સંખ્યા વધારવાથી મિનિમમ વેતનની ગણતરીમાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે. કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા રજૂ કરાયેલા મેમોરેન્ડમ અનુસાર 5 યુનિટના પરિવાર માટે મિનિમમ પગાર દર મહિને રૂ. 69,000 હોવો જોઈએ. આ ગણતરીના આધારે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 3.833 સુધી પહોંચી શકે છે.
હાલમાં 7મા પગાર પંચ હેઠળ મિનિમમ બેઝિક પે રૂ. 18,000 છે. જો 3.833નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર સ્વીકારવામાં આવે તો કર્મચારીઓના મૂળ પગારમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે. ફક્ત બેઝિક પે જ નહીં, પરંતુ હાઉસ રેન્ટ એલાઉન્સ (HRA), ટ્રાન્સપોર્ટ એલાઉન્સ, અન્ય ભથ્થાં અને પેન્શન પર પણ તેનો સીધો પ્રભાવ પડશે.
કર્મચારી સંગઠનોનું કહેવું છે કે આ ગણતરીમાં ખોરાક, કપડાં, રહેઠાણ, ઇંધણ, વીજળી, પાણી, કુશળતા વિકાસ, સામાજિક પ્રસંગો અને ટેક્નોલોજી સંબંધિત ખર્ચનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ આધારે રૂ. 69,000ની મિનિમમ સેલરીની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
આ પણ વાંચો: ક્યારે મળશે 8માં પગાર પંચનો વધેલો પગાર અને એરિયર : જાણો એરિયર, ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને નવા નિયમોનું અપડેટ
કેટલા લોકોને થશે અસર?
8મા પગાર પંચની ભલામણોનો સીધો લાભ કે અસર એક કરોડથી વધુ લોકો પર પડી શકે છે. તેમાં કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ, રક્ષા કર્મચારીઓ, રેલવે કર્મચારીઓ, પેન્શનરો અને તેમના પરિવારજનોનો સમાવેશ થાય છે. વિવિધ અહેવાલો અનુસાર લાખો પેન્શનરો પણ પગાર પંચની ભલામણોની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
ભારતમાં અત્યાર સુધી સાત પગાર પંચ અમલમાં આવી ચૂક્યા છે અને સામાન્ય રીતે દર દાયકાએ નવો પગાર પંચ રચવામાં આવે છે. 8મા પગાર પંચને લઈને હાલમાં કર્મચારી સંગઠનો અને સરકાર વચ્ચે વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા ચાલી રહી છે. અંતિમ ભલામણો અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અંગેનો નિર્ણય પંચ અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લેવામાં આવશે.
આગળ શું?
હાલ માટે 5 યુનિટના ફેમિલી ફોર્મ્યુલાને કર્મચારી સંગઠનોની માંગ તરીકે જોવામાં આવે છે. તેને અંતિમ સ્વીકૃતિ મળી નથી. તેમ છતાં, જો પગાર પંચ આ દલીલ સાથે સહમત થાય તો કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના પગાર માળખામાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. ‘ફેમિલી યુનિટ’ હવે માત્ર એક ગણિતીય સૂત્ર નહીં પરંતુ 8મા પગાર પંચની ચર્ચાનો કેન્દ્રબિંદુ બની ગયું છે.
