દરેક તારીખ પોતાની સાથે ઇતિહાસના અનેક પાનાં જોડીને રાખે છે. 30 મેનો દિવસ પણ ભારત અને વિશ્વ ઇતિહાસમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ માટે ઓળખાય છે. ગોવાને રાજ્યનો દરજ્જો મળવાથી લઈને હિન્દી પત્રકારત્વની શરૂઆત સુધી, આ દિવસ અનેક ઐતિહાસિક પ્રસંગોનો સાક્ષી રહ્યો છે. આ સાથે જ શીખ ધર્મના પાંચમા ગુરુ અર્જન દેવજીની પુણ્યતિથિ પણ આજે મનાવવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ 30 મેના રોજ બનેલી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ, જાણીતા લોકોની જન્મજયંતિ અને પુણ્યતિથિ વિશે વિગતવાર.
ગોવા રાજ્ય સ્થાપના દિવસ: 30 મે કેમ છે ખાસ?
દર વર્ષે 30 મેના રોજ ગોવા રાજ્ય સ્થાપના દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. ભારતને આઝાદી મળ્યા બાદ પણ ગોવા લાંબા સમય સુધી પોર્ટુગીઝોના શાસન હેઠળ રહ્યું હતું. 19 ડિસેમ્બર 1961ના રોજ ભારતીય સેનાએ ‘ઓપરેશન વિજય’ અંતર્ગત ગોવાને પોર્ટુગીઝ શાસનમાંથી મુક્ત કરાવ્યું હતું. ત્યારબાદ ગોવા, દમણ અને દીવને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનાવવામાં આવ્યા હતા.
પરંતુ ગોવાના લોકો લાંબા સમયથી સંપૂર્ણ રાજ્યના દરજ્જાની માંગ કરી રહ્યા હતા. વર્ષ 1967માં લોકમત લેવામાં આવ્યો હતો, જેમાં ગોવાના લોકોએ પોતાની અલગ ઓળખ જાળવી રાખવા માટે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ તરીકે રહેવાનું પસંદ કર્યું હતું. ત્યારબાદ રાજકીય અને સામાજિક સ્તરે સતત ચળવળો ચાલી અને આખરે 30 મે 1987ના રોજ ગોવાને સંપૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો.
આ રીતે ગોવા ભારતનું 25મું રાજ્ય બન્યું હતું. રાજ્યનો દરજ્જો મળ્યા બાદ ગોવાના વિકાસમાં ઝડપથી વધારો થયો અને આજે ગોવા ભારતના સૌથી લોકપ્રિય પર્યટન સ્થળોમાં સ્થાન ધરાવે છે.
હિન્દી પત્રકારત્વ દિવસનું મહત્વ
30 મેનો દિવસ હિન્દી પત્રકારત્વ દિવસ તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે. વર્ષ 1826માં આજના જ દિવસે પંડિત યુગલ કિશોર શુક્લાએ પ્રથમ હિન્દી અખબાર ‘ઉદંત માર્તંડ’નું પ્રકાશન શરૂ કર્યું હતું. આ અખબાર કોલકાતાથી પ્રકાશિત થતું હતું અને તેને હિન્દી પત્રકારત્વની શરૂઆત માનવામાં આવે છે.
તે સમયગાળા દરમિયાન અંગ્રેજી અને બંગાળી ભાષાના અખબારો વધુ પ્રચલિત હતા, પરંતુ હિન્દી ભાષામાં સમાચાર પહોંચાડવાની શરૂઆત એક ક્રાંતિકારી પગલું માનવામાં આવ્યું હતું. પંડિત યુગલ કિશોર શુક્લાએ સામાન્ય લોકો સુધી માહિતી પહોંચાડવાનું કાર્ય કર્યું અને ભારતીય ભાષાના પત્રકારત્વને નવી દિશા આપી.
આજના સમયમાં પત્રકારત્વ માત્ર પ્રિન્ટ મીડિયા સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યું. હવે ટીવી ચેનલો, વેબસાઈટ્સ, મોબાઈલ એપ્સ અને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા સમાચાર ઝડપથી લોકો સુધી પહોંચે છે. ડિજિટલ યુગમાં મીડિયા ક્ષેત્રે મોટી ક્રાંતિ આવી છે.
30 મેના રોજ બનેલી મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ
30 મેનો દિવસ વિશ્વ ઇતિહાસમાં પણ અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ માટે જાણીતો રહ્યો છે.
વર્ષ 1981માં બાંગ્લાદેશના રાષ્ટ્રપતિ ઝિયા-ઉર-રહેમાનની તેમના આઠ સાથીઓ સાથે હત્યા કરવામાં આવી હતી. આ ઘટના બાદ દેશમાં કટોકટી જાહેર કરવામાં આવી હતી.
વર્ષ 1987માં ગોવાને રાજ્યનો દરજ્જો મળ્યો હતો, જે ભારતીય રાજકીય ઇતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ ક્ષણ ગણાય છે.
1996માં માત્ર 6 વર્ષના ગેધુન ચોકી નાઇયાને નવા પંચેન લામા તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. આ નિર્ણય આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બન્યો હતો.
1998માં પાકિસ્તાને પોતાનું છઠ્ઠું પરમાણુ પરીક્ષણ કર્યું હતું. આ ઘટનાએ દક્ષિણ એશિયામાં સુરક્ષા અને રાજકીય તણાવ વધાર્યો હતો. તે જ વર્ષે અફઘાનિસ્તાનમાં આવેલા વિનાશક ભૂકંપમાં હજારો લોકોના મૃત્યુની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
2003માં નેપાળના કાર્યવાહક વડાપ્રધાન લોકેન્દ્ર બહાદુર ચંદે રાજીનામું આપ્યું હતું. રાજકીય અસ્થિરતાના કારણે તે સમયગાળા દરમિયાન નેપાળ ચર્ચામાં રહ્યું હતું.
2004માં સાઉદી અરેબિયામાં થયેલી બંધક કટોકટીનો અંત આવ્યો હતો, પરંતુ તેમાં બે ભારતીયો સહિત કુલ 22 લોકોના મોત થયા હતા.
2007માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર શાંતિ રક્ષક દિવસ પર 107 શાંતિ રક્ષકોને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
2012માં ભારતીય ગ્રાન્ડમાસ્ટર વિશ્વનાથન આનંદ પાંચમી વખત વિશ્વ ચેસ ચેમ્પિયન બન્યા હતા. તેમની આ સિદ્ધિ ભારત માટે ગૌરવની ક્ષણ બની હતી.
ગુરુ અર્જન દેવજીની પુણ્યતિથિ
શીખ ધર્મના પાંચમા ગુરુ અર્જન દેવજીની પુણ્યતિથિ પણ આજે મનાવવામાં આવે છે. તેઓ શીખ ધર્મના મહત્વપૂર્ણ આધ્યાત્મિક નેતાઓમાંના એક હતા. ગુરુ અર્જન દેવજીએ ‘આદિ ગ્રંથ’નું સંકલન કર્યું હતું, જે બાદમાં ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ તરીકે ઓળખાયું.
તેમણે માનવતા, શાંતિ અને સેવા પર ભાર મૂક્યો હતો. વર્ષ 1606માં તેમનું શહીદી સ્વરૂપે નિધન થયું હતું. શીખ સમુદાય માટે આ દિવસ ખૂબ જ આદર અને શ્રદ્ધાનો દિવસ માનવામાં આવે છે.
આજે જન્મેલા જાણીતા લોકો
30 મેના રોજ અનેક જાણીતા વ્યક્તિત્વોએ જન્મ લીધો હતો. તેમાં પ્રખ્યાત સિતારવાદક દેબુ ચૌધરીનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત જગતમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવતા હતા.
પ્રખ્યાત હિન્દી ફિલ્મ લેખક પંડિત મુખરામ શર્માનો પણ આજે જન્મદિવસ છે. તેમણે અનેક લોકપ્રિય ફિલ્મોની વાર્તા અને પટકથા લખી હતી.
પુડુચેરીના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી વી. નારાયણસામીનો જન્મ પણ 30 મેના રોજ થયો હતો.
આજે પુણ્યતિથિ ધરાવતા જાણીતા લોકો
આજના દિવસે અનેક જાણીતા લોકોની પુણ્યતિથિ પણ આવે છે. તેમાં ટ્રેડ યુનિયન ચળવળના પ્રણેતા એન. એમ. જોશી, રાજકારણી વીર બહાદુર સિંહ, સ્વતંત્રતા સેનાની ઉમાશંકર દીક્ષિત અને પ્રખ્યાત સાહિત્યકાર રામ વિલાસ શર્માનો સમાવેશ થાય છે. બંગાળી ફિલ્મોના જાણીતા નિર્દેશક ઋતુપર્ણો ઘોષની પુણ્યતિથિ પણ આજે છે. તેમણે ભારતીય સિનેમાને અનેક યાદગાર ફિલ્મો આપી હતી.
