દરેક તારીખ પોતાની સાથે ઇતિહાસ, પ્રેરણા અને અનેક યાદગાર પ્રસંગો લઈને આવે છે. 10 જૂન પણ એવી જ એક મહત્વપૂર્ણ તારીખ છે, જે વિશ્વ નેત્રદાન દિવસ અને વિશ્વ ભૂગર્ભ જળ દિવસ તરીકે ઓળખાય છે. આ દિવસ માત્ર જાગૃતિ માટે જ નહીં પરંતુ સમાજને વધુ જવાબદાર અને સંવેદનશીલ બનાવવાનો સંદેશ પણ આપે છે. સાથે જ ઇતિહાસના પાનાંઓમાં 10 જૂને અનેક મહત્વપૂર્ણ રાજકીય, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક ઘટનાઓ નોંધાઈ છે.
10 જૂન વિશ્વભરમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ કારણોસર યાદ કરવામાં આવે છે. આ દિવસ એક તરફ માનવતા અને જીવનદાન સાથે જોડાયેલા વિશ્વ નેત્રદાન દિવસ તરીકે ઉજવાય છે તો બીજી તરફ પાણીના સંરક્ષણ અને તેના મહત્વ અંગે જાગૃતિ ફેલાવતા વિશ્વ ભૂગર્ભ જળ દિવસ તરીકે પણ ઓળખાય છે. ઇતિહાસના દ્રષ્ટિકોણથી પણ 10 જૂન અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ, મહાન વ્યક્તિઓના જન્મ અને કેટલીક યાદગાર વિદાય સાથે જોડાયેલો દિવસ છે.
વિશ્વ નેત્રદાન દિવસ દર વર્ષે 10 જૂને ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય હેતુ લોકોમાં નેત્રદાન અંગે જાગૃતિ લાવવાનો અને મૃત્યુ બાદ પોતાની આંખોનું દાન કરવાની પ્રતિજ્ઞા લેવા માટે પ્રેરિત કરવાનો છે. વિશ્વભરમાં લાખો લોકો કોર્નિયાની સમસ્યાઓને કારણે દ્રષ્ટિ ગુમાવે છે. તબીબી વિજ્ઞાનની પ્રગતિને કારણે નેત્રદાન દ્વારા અનેક લોકોને ફરીથી દ્રષ્ટિ મળી શકે છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશનના અહેવાલો અનુસાર મોતિયા અને ગ્લુકોમા બાદ કોર્નિયાના રોગો અંધત્વનું એક મહત્વપૂર્ણ કારણ છે. આવી સ્થિતિમાં નેત્રદાન માત્ર દાન નહીં પરંતુ કોઈના જીવનમાં ફરી પ્રકાશ લાવવાની અનમોલ ભેટ સમાન માનવામાં આવે છે.
આજનો દિવસ વિશ્વ ભૂગર્ભ જળ દિવસ તરીકે પણ મહત્વ ધરાવે છે. પાણી પૃથ્વી પરના જીવનનો આધાર છે અને ભૂગર્ભ જળ માનવજાત માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ કુદરતી સંપત્તિઓમાંથી એક ગણાય છે. વધતી વસતી, ઔદ્યોગિકીકરણ અને જળસ્રોતોના અતિશય ઉપયોગને કારણે અનેક વિસ્તારોમાં ભૂગર્ભ જળનું સ્તર સતત ઘટી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં લોકોમાં જળ સંરક્ષણ અંગે જાગૃતિ લાવવા અને ભાવિ પેઢીઓ માટે પાણીના સ્ત્રોતોને સુરક્ષિત રાખવાનો સંદેશ આપવા આ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. સ્વચ્છ અને સલામત પાણીની ઉપલબ્ધતા દરેક નાગરિકનો મૂળભૂત અધિકાર છે અને તેને જાળવવા માટે સમાજના દરેક વર્ગની જવાબદારી બને છે.
ઇતિહાસની દૃષ્ટિએ 10 જૂનના દિવસે અનેક નોંધપાત્ર ઘટનાઓ બની હતી. વર્ષ 1246માં નસીરુદ્દીન મુહમ્મદ શાહ દિલ્હીની ગાદી પર બેઠા હતા. વર્ષ 1972માં સંપૂર્ણ રીતે વાતાનુકૂલિત જહાજ ‘હર્ષવર્ધન’ મુંબઈના મડગાંવ બંદરેથી પ્રથમ વખત રવાના થયું હતું, જે ભારતીય જહાજ વ્યવહારમાં મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે. વર્ષ 1983માં બ્રિટનની રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ક્ષણ આવી જ્યારે માર્ગારેટ થેચર ફરીથી વડાપ્રધાન બન્યા. તેઓ વિશ્વની સૌથી પ્રભાવશાળી મહિલા નેતાઓમાંના એક ગણાય છે.
વર્ષ 1999માં ઇન્ડોનેશિયાના સ્વતંત્રતા સમર્થક નેતા જોસ રામોસ હોર્ટાએ 23 વર્ષ બાદ પોતાના વતનમાં પરત ફરવાની જાહેરાત કરી હતી. વર્ષ 2001માં નેપાળના રાજપરિવાર હત્યાકાંડની તપાસનો સમયગાળો વધારવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે ઇટાલીમાં સિલ્વિયો બર્લુસ્કોનીને વડાપ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ 2005માં ભારત અને શ્રીલંકા વચ્ચે શિક્ષણ અને સામુદાયિક વિકાસ સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ કરારો પર હસ્તાક્ષર થયા હતા.
વર્ષ 2008 પણ 10 જૂન માટે ખાસ રહ્યું હતું. લોકપ્રિય હિન્દી ફિલ્મ ‘લગે રહો મુન્નાભાઈ’ને 54મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં શ્રેષ્ઠ લોકપ્રિય ફિલ્મનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. આ ઉપરાંત ભારત સરકારે ત્રણેય સશસ્ત્ર દળો માટે ‘ઇન્ટિગ્રેટેડ સ્પેસ સેલ’ની જાહેરાત કરી હતી, જે દેશની સુરક્ષા અને અવકાશ ક્ષમતાના વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવ્યું હતું.
10 જૂન અનેક પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓની જન્મજયંતિ માટે પણ યાદ કરવામાં આવે છે. આસામના પ્રથમ મુખ્યમંત્રી અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાની ગોપીનાથ બોરદોલોઈનો જન્મ આ જ દિવસે થયો હતો. પ્રખ્યાત ઉદ્યોગપતિ રાહુલ બજાજ, ભારતના જાણીતા બેડમિન્ટન ખેલાડી પ્રકાશ પાદુકોણ અને પેરાલિમ્પિક ચેમ્પિયન દેવેન્દ્ર ઝાઝરિયાનો જન્મ પણ 10 જૂનના દિવસે થયો હતો. સંગીત અને કલા ક્ષેત્રમાં પણ આ તારીખનું વિશેષ મહત્વ છે કારણ કે પ્રખ્યાત વાયોલિનવાદક એમ.એસ. ગોપાલકૃષ્ણન અને જાણીતા ગાયક રૂપકુમાર રાઠોડ પણ આ દિવસ સાથે જોડાયેલા છે.
આ દિવસ કેટલીક મહાન હસ્તીઓની પુણ્યતિથિ માટે પણ યાદ કરવામાં આવે છે. પ્રખ્યાત નાટ્યકાર, લેખક, અભિનેતા અને ફિલ્મ નિર્દેશક ગિરીશ કર્નાડનું નિધન 10 જૂને થયું હતું. ભારતીય સાહિત્ય અને રંગભૂમિને તેમના યોગદાન માટે તેઓ આજે પણ યાદ કરવામાં આવે છે. ઉપરાંત પંજાબી સાહિત્યના અગ્રણી સર્જક ભાઈ વીર સિંહ અને જાણીતા અભિનેતા જીવનની પુણ્યતિથિ પણ આ જ દિવસે આવે છે.
આ રીતે 10 જૂન માત્ર કેલેન્ડરની એક તારીખ નથી, પરંતુ માનવ સેવા, પર્યાવરણ જાગૃતિ, ઐતિહાસિક ઘટનાઓ અને મહાન વ્યક્તિત્વોની યાદોથી ભરેલો એક મહત્વપૂર્ણ દિવસ છે. આ દિવસ આપણને સમાજ પ્રત્યેની જવાબદારી, કુદરતી સંસાધનોના સંરક્ષણ અને માનવતાની સેવા માટે પ્રેરણા આપે છે.
