World Poorest Countries : દુનિયા આજે ટેકનોલોજી અને આધુનિકતાના ક્ષેત્રમાં હરણફાળ ભરી રહી છે, પરંતુ સિક્કાની બીજી બાજુ પણ છે. આજે પણ વિશ્વના અનેક દેશો એવા છે જ્યાં લોકોને બે ટંકનું ભોજન મેળવવું પણ મુશ્કેલ છે. આર્થિક અસ્થિરતા, કુદરતી આફતો અને આંતરિક યુદ્ધોએ આ દેશોની કમર તોડી નાખી છે. જ્યારે ગરીબીની ચર્ચા થાય છે ત્યારે પાકિસ્તાનનું નામ મોખરે આવે છે, પરંતુ આંકડા કંઈક અલગ જ વાર્તા કહે છે. જાણો વિશ્વનો સૌથી ગરીબ દેશ કયો છે અને આ લિસ્ટમાં પાકિસ્તાન ક્યાં સ્થાને છે.
દક્ષિણ સુદાન : વિશ્વનો સૌથી ગરીબ દેશ
વૈશ્વિક આંકડાઓ મુજબ દક્ષિણ સુદાન માથાદીઠ જીડીપી (GDP) ના આધારે વિશ્વનો સૌથી ગરીબ દેશ છે. વર્ષ 2011 માં સુદાનથી અલગ થઈને સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બન્યા પછી પણ આ દેશ સ્થિર થઈ શક્યો નથી. અહીં લાંબા સમય સુધી ચાલેલા ગૃહયુદ્ધે દેશના અર્થતંત્રને તબાહ કરી દીધું છે. જોકે અહીં તેલના ભંડારો છે, પરંતુ સતત હિંસા અને અસ્થિરતાને કારણે તેનો લાભ સામાન્ય જનતા સુધી પહોંચી શકતો નથી. અહીં પાયાની સુવિધાઓ જેવી કે શિક્ષણ અને આરોગ્યનો ઘોર અભાવ જોવા મળે છે.
બુરુન્ડી : મર્યાદિત સંસાધનો અને ગરીબી
બુરુન્ડી આ યાદીમાં બીજા ક્રમે આવે છે. આ એક નાનો અને જમીનથી ઘેરાયેલો દેશ છે, જ્યાં વસ્તી ગીચતા ખૂબ વધારે છે. આ દેશની મોટાભાગની વસ્તી ખેતી પર નિર્ભર છે, પરંતુ ટેકનોલોજીના અભાવે ખેતીમાંથી પૂરતી આવક થતી નથી. રાજકીય અસ્થિરતા અને ભ્રષ્ટાચારે આ દેશના વિકાસને વર્ષો પાછળ ધકેલી દીધો છે. અહીં લોકોની સરેરાશ આવક એટલી ઓછી છે કે, તેઓ માંડ પોતાનું ગુજરાન ચલાવી શકે છે.
મધ્ય આફ્રિકન રિપબ્લિક : ખનિજ છતાં કંગાળ
આ દેશ વિશ્વના સૌથી મોટા વિરોધાભાસોમાંનો એક છે. મધ્ય આફ્રિકન રિપબ્લિક હીરા, સોનું અને યુરેનિયમ જેવા મૂલ્યવાન ખનિજ ભંડારોથી સમૃદ્ધ છે, છતાં તે વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી ગરીબ દેશ છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ અહીં સતત થતી હિંસા, બળવા અને સશસ્ત્ર જૂથો વચ્ચેનો સંઘર્ષ છે. અસ્થિર સરકારને કારણે કુદરતી સંપત્તિનો ફાયદો દેશના વિકાસમાં વાપરી શકાતો નથી, પરિણામે સામાન્ય લોકો ગરીબીમાં જીવી રહ્યા છે.
કોંગો (DRC) : ભ્રષ્ટાચાર અને સંઘર્ષની અસર
ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગો (DRC) વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ આફ્રિકાનો મોટો દેશ છે અને સંસાધનોની બાબતમાં અત્યંત ધનિક છે. મોબાઈલ અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સમાં વપરાતું 'કોબાલ્ટ' અહીં મોટા પ્રમાણમાં મળે છે. તેમ છતાં, ભયંકર ભ્રષ્ટાચાર, પાયાની સુવિધાઓનો અભાવ અને વર્ષોથી ચાલી રહેલા સશસ્ત્ર સંઘર્ષોને કારણે આ દેશ ચોથા ક્રમે છે. અહીંની જનતા ગરીબી, બીમારીઓ અને અશાંતિ વચ્ચે જીવી રહી છે.
મોઝામ્બિક : કુદરતી આફતોનો માર
પાંચમા ક્રમે મોઝામ્બિક આવે છે. આ દેશ કુદરતી આફતો જેવી કે ચક્રવાત અને પૂરનો વારંવાર ભોગ બને છે, જેના કારણે કૃષિ અને માળખાગત સુવિધાઓને ભારે નુકસાન થાય છે. આ ઉપરાંત, દેશના ઉત્તરી ભાગમાં ઇસ્લામી આતંકવાદ અને રાજકીય અશાંતિને કારણે આર્થિક પ્રગતિ રૂંધાઈ ગઈ છે. અહીં વિદેશી રોકાણ ઓછું છે અને બેરોજગારીનો દર ખૂબ ઊંચો છે.
ગરીબી પાછળના વૈશ્વિક કારણો
આ તમામ દેશોની સ્થિતિ જોતાં સ્પષ્ટ જણાય છે કે, માત્ર કુદરતી સંપત્તિ હોવાથી દેશ અમીર બનતો નથી. સુદ્રઢ શાસન વ્યવસ્થા, શિક્ષણ, અને શાંતિ એ વિકાસ માટે અનિવાર્ય છે. યુદ્ધ, ભ્રષ્ટાચાર અને પાયાની સુવિધાઓનો અભાવ જે-તે દેશને ગરીબીના એવા ચક્રમાં ધકેલી દે છે જેમાંથી બહાર આવવું અત્યંત મુશ્કેલ બને છે.
પાકિસ્તાનની હાલત અને ગરીબીનું સ્તર
પાકિસ્તાનની વાત કરીએ તો, તે ટોપ 5 સૌથી ગરીબ દેશોમાં નથી, પરંતુ તેની સ્થિતિ ગંભીર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) મુજબ પાકિસ્તાન માથાદીઠ જીડીપીમાં વિશ્વમાં 162 માં ક્રમે છે. આ દેશ અત્યારે 130 બિલિયન ડોલરથી વધુના દેવામાં ડૂબેલો છે. આસમાને પહોંચેલી મોંઘવારી અને રાજકીય ખેંચતાણના કારણે સામાન્ય પાકિસ્તાની નાગરિકની હાલત કફોડી બની છે.
પાકિસ્તાનમાં ભવિષ્યનું સંકટ
પાકિસ્તાનમાં અત્યારે મોંઘવારી દર 25-30 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. લોટ, દાળ અને વીજળીના ભાવ એટલા વધી ગયા છે કે મધ્યમ વર્ગ પણ ગરીબી રેખા તરફ ધકેલાઈ રહ્યો છે. જો પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીય લોન અને આર્થિક સુધારા કરવામાં નિષ્ફળ જશે, તો આવનારા સમયમાં તેની હાલત પણ આફ્રિકન દેશો જેવી થઈ શકે છે તેવી ભીતિ નિષ્ણાતો સેવી રહ્યા છે.
