April Unseasonal Rain: સામાન્ય રીતે એપ્રિલ મહિનો એટલે આકરી ગરમી અને લૂનો સમય ગણાય છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી એપ્રિલમાં વરસાદ પડવાની ઘટનાઓ વધી રહી છે. આ વર્ષે પણ ભરઉનાળે આકાશમાંથી અમીછાંટણા પડતા લોકો આશ્ચર્યમાં મૂકાયા છે. શું આ ક્લાયમેટ ચેન્જની અસર છે કે પછી કોઈ ચોક્કસ હવામાન સિસ્ટમ? હવામાન વિભાગે આ કમોસમી વરસાદ (Unseasonal Rain) પાછળના જવાબદાર પરિબળોનો ખુલાસો કર્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, વાતાવરણમાં થઈ રહેલા આ ફેરફારો માત્ર સ્થાનિક નથી, પરંતુ તેની પાછળ વૈશ્વિક અને ભૌગોલિક કારણો જવાબદાર છે.
વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ: કમોસમી વરસાદનું મુખ્ય કારણ
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, એપ્રિલમાં વરસાદ પડવા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ 'વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ' (Western Disturbance) છે. ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં સર્જાતા આ ચક્રવાતી પવનો ઈરાન અને અફઘાનિસ્તાન થઈને ભારત તરફ આવે છે. જ્યારે આ ભેજવાળા પવનો હિમાલયના પહાડો સાથે અથડાય છે, ત્યારે ઉત્તર ભારત સહિત ગુજરાત અને રાજસ્થાનના મેદાની વિસ્તારોમાં વાતાવરણ પલટાય છે અને ગાજવીજ સાથે વરસાદ પડે છે.
સમુદ્રી ભેજ અને પવનનું ચક્રાવત
માત્ર વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ જ નહીં, પરંતુ અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાં સર્જાતા લો-પ્રેશર અથવા એન્ટિ-સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન પણ એપ્રિલના વરસાદ માટે જવાબદાર હોય છે. જ્યારે જમીન પરની ગરમીને કારણે હવા પાતળી થઈને ઉપર જાય છે, ત્યારે દરિયાઈ ભેજ તે જગ્યા લેવા ધસી આવે છે. આ ગરમ અને ઠંડા પવનોના મિશ્રણને કારણે સ્થાનિક સ્તરે વાદળો બંધાય છે અને અચાનક વરસાદી ઝાપટાં પડે છે.
આ પણ વાંચો: અમદાવાદમાં મેઘરાજાની એન્ટ્રી કે કાળઝાળ ગરમી? : જાણો આગામી 24 કલાકમાં કેવું રહેશે શહેરનું હવામાન
શું આ ક્લાયમેટ ચેન્જની અસર છે?
પર્યાવરણવિદોના મતે, ગ્લોબલ વોર્મિંગને કારણે ઋતુચક્રમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. વધતા તાપમાનને કારણે પૃથ્વીનું વાતાવરણ અસ્થિર બન્યું છે. જેને પગલે હવે ઉનાળામાં વરસાદ અને શિયાળામાં ગરમી જેવી વિચિત્ર પરિસ્થિતિઓ સર્જાય છે. એપ્રિલમાં પડતો આ વરસાદ ખેતી માટે 'માવઠું' સાબિત થાય છે, જે રવિ પાક અને બાગાયતી પાકો (જેમ કે કેરી) ને મોટું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
આગામી દિવસોમાં કેવી રહેશે સ્થિતિ?
હવામાન વિભાગની આગાહી મુજબ, આગામી થોડા વર્ષો સુધી એપ્રિલ અને મે મહિનામાં આ પ્રકારે છૂટાછવાયા વરસાદી રાઉન્ડ આવવાની શક્યતા વધી ગઈ છે. વાતાવરણમાં વધતો ભેજ અને અચાનક બદલાતા પવનો ઉનાળાની ગરમી વચ્ચે પણ અષાઢી માહોલ સર્જી શકે છે. જોકે, આ વરસાદ ટૂંકા ગાળાનો હોય છે, પરંતુ તે તાપમાનમાં અચાનક ઘટાડો અને ભેજમાં વધારો કરે છે.
